> For the complete documentation index, see [llms.txt](https://learn.vispeahen.com/llms.txt). Markdown versions of documentation pages are available by appending `.md` to page URLs; this page is available as [Markdown](https://learn.vispeahen.com/veri-yonetimi/veri-modelleme/star-schema.md).

# Star Schema

Star Schema (Yıldız Şeması), iş zekası ve veri ambarı projelerinde en yaygın kullanılan veri modelleme yaklaşımıdır. Adını, merkezdeki ana tablonun etrafında onu destekleyen yardımcı tabloların yıldız biçiminde konumlanmasından alır.

Vispeahen varsayılan olarak Star Schema modelini destekler. Bu modelde tüm veri yapısı iki farklı tablo türü üzerine kurulur:

* Fact Tablo (Olgu Tablosu) — Ölçülebilir olayları ve işlemleri saklar
* Dimension Tablo (Boyut Tablosu) — Fact tablosuna bağlam ve anlam katar

<figure><img src="/files/1EOn2PXw09q0OxSjROjF" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<p align="center"><em>Star Schema yapısı: merkezde Fact tablo, çevresinde Dimension tablolar (DimTarih, DimUrunKategori, DimBolge, DimMusteri, DimKanal, DimPersonel).</em></p>

### Fact Tablo

Fact tablo, ölçülebilir olayların kaydedildiği ana tablodur. Her satır genellikle tek bir işlemi ya da olayı temsil eder ve sayısal değerler içerir.

* Sayısal ve ölçülebilir değerler içerir (tutar, adet, süre, maliyet vb.)
* Dimension tablolara bağlantı kuran yabancı anahtar (foreign key) kolonları barındırır
* Satır sayısı zaman içinde sürekli büyür
* &#x20;Metrikler (toplam satış, ortalama süre vb.) bu tablo üzerinden hesaplanır

{% hint style="info" %}
&#x20;Fact tablosunu “ne oldu” sorusuna cevap veren tablo olarak düşünebilirsiniz. İşlem yapıldı, sipariş geldi, başvuru alındı — bunların hepsi Fact tabloda saklanır.
{% endhint %}

### Dimension Tablo

Dimension tablolar, Fact tablosundaki olaylara anlam ve bağlam katan yardımcı tablolardır. “Hangi ürün kategorisi?”, “Hangi personel?”, “Hangi bölge?” gibi soruların cevabı Dimension tablolarda bulunur.

* Tanımlayıcı bilgiler içerir (ad, kategori, tür, açıklama vb.)
* Fact tabloya birincil anahtar (ID) üzerinden bağlanır
* Satır sayısı görece azdır ve nadiren değişir
* Dashboard'lardaki filtreler ve gruplama eksenleri Dimension tablolar üzerinden çalışır

{% hint style="info" %}
Dimension tablosunu “nasıl sınıflandırılıyor” sorusuna cevap veren tablo olarak düşünebilirsiniz. Kategori, tür, isim gibi bilgiler burada saklanır ve Fact tabloyla ilişkilendirilir.
{% endhint %}

### Fact ve Dimension Tablo Karşılaştırması

<table data-header-hidden><thead><tr><th width="180.11114501953125" valign="top"></th><th valign="top"></th><th valign="top"></th></tr></thead><tbody><tr><td valign="top"><strong>Özellik</strong></td><td valign="top"><strong>Fact Tablo</strong></td><td valign="top"><strong>Dimension Tablo</strong></td></tr><tr><td valign="top">Amacı</td><td valign="top">Ölçülebilir olayları / işlemleri saklar</td><td valign="top">Bağlam ve açıklama bilgisi sağlar</td></tr><tr><td valign="top">İçerik</td><td valign="top">Sayısal değerler (tutar, adet, süre...)</td><td valign="top">Tanımlayıcı bilgiler (ad, kategori, tür...)</td></tr><tr><td valign="top">Satır sayısı</td><td valign="top">Çok fazla — sürekli büyür</td><td valign="top">Az — nadiren değişir</td></tr><tr><td valign="top">Dashboard'daki rolü</td><td valign="top">Hesaplanan metrikler (toplam, ortalama vb.)</td><td valign="top">Filtreleme ve gruplama eksenleri</td></tr><tr><td valign="top">Örnek</td><td valign="top">Satış işlemleri, iş emirleri, başvurular</td><td valign="top">Ürün kategorisi, personel, şikayet türü</td></tr></tbody></table>

### Vispeahen'de Neden Star Schema?

Star Schema'nın tercih edilmesinin başlıca nedenleri:

* Sadelik: Yapı anlaşılması kolaydır; teknik ve iş kullanıcıları aynı modeli kavrayabilir.
* Performans: Az sayıda JOIN gerektirdiğinden sorgular hızlı çalışır, dashboard açılış süreleri kısalır.
* Filtreleme gücü: Dimension tablolar, dashboard filtrelerinin temelini oluşturur ve esnek dilim/dilimle analizine olanak tanır.
* Bakım kolaylığı: Yeni bir boyut eklemek (yeni Dimension tablo) mevcut yapıyı bozmaz.

<figure><img src="/files/syrocUac9Gyy184CqGFM" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<p align="center"><em>Vispeahen Models ekranında bir model genel görünümü: fact_eticaret_satis fact tablosu, DimTarih, DimUrunKategori, DimBolge ve DimMusteri dimension tablolarıyla ilişkilendirilmiş.</em></p>

<figure><img src="/files/7o0m3pcun5SqwBk0Faqu" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<p align="center"><em>Örnek: DimDate, DimProductCategory ve DimBolge dimension tablolarıyla yapılandırılmış bir Join ekranı. Inner/Left join tipi seçimi ve isimlendirme standardına dikkat edin.</em></p>

Join yapılarının doğru kurgulanabilmesi için Star Schema modelleme yaklaşımının anlaşılması önemlidir. Star Schema tasarımında dikkat edilmesi gereken hususlar [Star Schema Modeli Kurarken Dikkat Edilmesi Gerekenler](/veri-yonetimi/veri-modelleme/star-schema/star-schema-modeli-kurarken-dikkat-edilmesi-gerekenler.md) bölümünde detaylı olarak açıklanmaktadır.


---

# Agent Instructions
This documentation is published with GitBook. GitBook is the documentation platform designed so that both humans and AI agents can read, navigate, and reason over technical content effectively. Learn more at gitbook.com.

## Querying This Documentation
If you need additional information that is not directly available in this page, you can query the documentation dynamically by asking a question.

Perform an HTTP GET request on the current page URL with the `ask` query parameter, and the optional `goal` query parameter:

```
GET https://learn.vispeahen.com/veri-yonetimi/veri-modelleme/star-schema.md?ask=<question>&goal=<endgoal>
```

`ask` is the immediate question: it should be specific, self-contained, and written in natural language.
`goal` is optional and describes the broader end goal you are ultimately trying to accomplish on behalf of the user. GitBook uses it to tailor the answer towards what is most useful for that goal.

The response will contain a direct answer to the question and relevant excerpts and sources from the documentation.

Use this mechanism when the answer is not explicitly present in the current page, you need clarification or additional context, or you want to retrieve related documentation sections.