# Vispeahen'e Genel Bakış

**Vispeahen**, karmaşık veri setlerini anlamlı, görsel ve aksiyona dönüştürülebilir içgörülere çeviren modern bir **veri analizi ve görselleştirme platformudur.**

Veri odaklı karar verme süreçlerini herkes için erişilebilir hale getirerek, teknik bilgi gereksinimini minimuma indirir ve kullanıcıların veriyi kolayca keşfetmesini sağlar. Bu sayede yalnızca veri ekipleri değil, iş birimleri, yöneticiler ve karar vericiler de verinin sunduğu içgörüleri doğrudan kullanabilir.

Vispeahen, veri ile çalışmanın tüm aşamalarını tek bir platformda bir araya getirir. Veri kaynaklarının bağlanması, modellenmesi, analiz edilmesi ve çıktı haline getirilmesi süreçleri bütünleşik bir yapı içerisinde yönetilir.

#### Temel Özellikler

<table><thead><tr><th width="185.111083984375">Alan</th><th width="561.77783203125">Açıklama</th></tr></thead><tbody><tr><td><strong>Veri Entegrasyonu</strong></td><td>Farklı veri kaynaklarına doğrudan bağlantı kurarak veriyi anlık veya belirli periyotlarda platforma taşır. Workspace yapısı sayesinde Excel, CSV, SPSS, Parquet ve JSON gibi dosya bazlı veri setleri de kolayca sisteme dahil edilerek tüm veri kaynakları tek bir yapıda analiz edilebilir.</td></tr><tr><td><strong>API Desteği</strong></td><td>Platformun dış sistemlerle entegre çalışmasını sağlar. Veri alışverişi, otomasyon ve entegrasyon süreçlerinde Vispeahen’in farklı uygulamalarla birlikte konumlanmasına olanak tanır.</td></tr><tr><td><strong>Veri Modelleme</strong></td><td>Tek ekranda veri modelleme imkânı sunarak, farklı veri setlerinin ilişkilendirilmesini ve Star &#x26; Snowflake(Multifact) yapıları ile sürdürülebilir veri modellerinin oluşturulmasını sağlar.</td></tr><tr><td><strong>Analiz &#x26; Dashboard</strong></td><td>Etkileşimli ve dinamik dashboard’lar ile kullanıcıların veriyi keşfetmesini, drilldown ve navigasyon özellikleri ile detaylara inmesini mümkün kılar.</td></tr><tr><td><strong>Gerçek Zamanlı &#x26; Akan Veri</strong></td><td>Sürekli güncellenen veri kaynaklarını anlık olarak izleme ve analiz etme imkânı sunar, böylece hızlı ve doğru karar alma süreçlerini destekler.</td></tr><tr><td><strong>Performans</strong></td><td>Gelişmiş önbellek (cache) mekanizması ile sık kullanılan veri setlerini optimize eder, yüksek performans ve güncel veri erişimi sağlar.</td></tr><tr><td><strong>Filtreleme &#x26; Yetkilendirme</strong></td><td>Global filtreleme ve oturum değişkenleri sayesinde kullanıcı bazlı veri erişimi kontrol altına alınır ve tüm dashboard üzerinde merkezi bir analiz deneyimi sunulur.</td></tr><tr><td><strong>Senaryo &#x26; Simülasyon</strong></td><td>What-if senaryoları ile farklı iş koşulları simüle edilerek olası sonuçlar analiz edilebilir.</td></tr><tr><td><strong>Görselleştirme</strong></td><td>Koşulsal formatlama, tema yönetimi ve gelişmiş görsel seçenekler ile verinin daha anlaşılır ve etkili sunulmasını sağlar.</td></tr><tr><td><strong>Harita &#x26; Coğrafi Analiz</strong></td><td>Kullanıcıya özel haritaların sisteme entegre edilmesine olanak tanır ve coğrafi veri üzerinden analiz yapılmasını destekler.</td></tr><tr><td><strong>Raporlama &#x26; Paylaşım</strong></td><td>Matbu raporlama altyapısı ile özel rapor şablonları oluşturulabilir, raporlar planlı olarak çalıştırılabilir ve e-posta ile paylaşılabilir.</td></tr><tr><td><strong>İş Birliği</strong></td><td>Dashboard içi yorum ve mesajlaşma özellikleri ile ekiplerin veri üzerinden birlikte çalışmasını destekler.</td></tr><tr><td><strong>Yapay Zeka Desteği</strong></td><td>Yapay zeka destekli analiz yetenekleri ile veri daha hızlı anlamlandırılır ve kullanıcıya içgörü üretiminde destek sağlanır.</td></tr><tr><td><strong>Kurulum &#x26; Erişim</strong></td><td>On-Premise ve bulut seçenekleri ile farklı altyapılara uyum sağlar, web tabanlı yapısı ile her yerden erişim imkânı sunar.</td></tr><tr><td><strong>Mobil Kullanım</strong></td><td>iOS ve Android uygulamaları sayesinde mobil cihazlar üzerinden veri takibi ve hızlı aksiyon alma imkânı sağlar.</td></tr><tr><td><strong>Gömülü Kullanım</strong></td><td>Farklı uygulamalara entegre edilebilen yapısı ile analitik yeteneklerin mevcut sistemler içinde kullanılmasına olanak tanır.</td></tr></tbody></table>

#### Analiz ve Raporlama Yaklaşımı

Vispeahen, veri ile çalışmayı iki farklı kullanım yaklaşımı üzerinden ele alır: etkileşimli analizler üretme ve çıktı odaklı raporlama.

**Kumanda Tablosu**\
Kumanda Tablo’lar, verinin keşfedilmesi ve etkileşimli olarak analiz edilmesi için kullanılır. Bu yapı veri modeli üzerine kuruludur ve kullanıcıların filtreleme, drilldown ve benzeri etkileşimler ile veriyi farklı boyutlarda incelemesine olanak tanır.

**Raporlama (Matbu raporlar)**\
Raporlama yapısı, belirli bir formatta sunulacak çıktılar üretmek için kullanılır. Bu süreçte veri modeli oluşturmak zorunlu değildir; kullanıcılar doğrudan veri kaynağı seçerek sorgularını çalıştırabilir ve raporlarını tasarlayabilir. Üretilen raporlar genellikle PDF veya Excel formatında paylaşılır.&#x20;

| İhtiyaç / Senaryo                          | Kumanda Tablosu | Rapor (Matbu Raporlama) |
| ------------------------------------------ | --------------- | ----------------------- |
| Veriyi keşfetmek                           | ✔️ Uygun        | ❌ Uygun değil           |
| Etkileşimli analiz (filtreleme, drilldown) | ✔️ Uygun        | ✔️ Uygun                |
| Anlık veri takibi                          | ✔️ Uygun        | ❌ Uygun değil           |
| Gerçek zamanlı karar destek                | ✔️ Uygun        | ✔️ Uygun                |
| Sabit formatlı çıktı almak (PDF/Excel)     | ✔️ Uygun        | ✔️ Uygun                |
| Yönetim raporları hazırlamak               | ✔️ Uygun        | ✔️ Uygun                |
| Operasyonel / günlük raporlama             | ✔️ Uygun        | ✔️ Uygun                |
| Planlı (scheduled) rapor üretimi           | ✔️ Uygun        | ❌ Uygun değil           |
| Dış paydaşlarla paylaşım                   | ✔️ Uygun        | ✔️ Uygun                |
| Sunum / çıktı odaklı kullanım              | ✔️ Uygun        | ✔️ Uygun                |
| Veri modeline bağlı çalışma                | ✔️ Gerekli      | ❌ Opsiyonel             |
| Doğrudan sorgu (query) ile çalışma         | ❌ Uygun değil   | ✔️ Uygun                |
| Kullanıcı etkileşimi beklentisi            | ✔️ Yüksek       | ❌ Uygun değil           |
| Kurum içi analiz paylaşımı                 | ✔️ Uygun        | ✔️ Uygun                |


# Label Yapısı


# Dashboard Slider Kullanımı


# Kumanda Tablosu Oluşturma

Vispeahen’de kumanda tablosu oluşturma süreci, verinin hazırlanmasından görselleştirilmesine kadar uzanan bütünleşik bir akıştan oluşur.&#x20;

Aşağıdaki adımlar, bu sürecin temel aşamalarını özetlemektedir:

{% stepper %}
{% step %}

### **Başlayın**

Vispeahen’e giriş yaparak çalışma alanınıza erişin ve yeni bir kumanda tablosu oluşturma sürecini başlatın.
{% endstep %}

{% step %}

### **Veri Kaynaklarını Bağlayın**

Analiz etmek istediğiniz verileri, Excel, CSV veya Parquet gibi dosya formatları üzerinden doğrudan ekleyebilir ya da veritabanlarına bağlantı kurarak platforma dahil edebilirsiniz.
{% endstep %}

{% step %}

### **Veriyi Hazırlayın ve Modelleyin**

Farklı veri setleri arasında ilişkiler kurarak veri modelinizi oluşturun. Bu adım, doğru ve anlamlı analizler için temel oluşturur.
{% endstep %}

{% step %}

### **Kumanda Tablosu Oluşturun**

Oluşturduğunuz veri modeli üzerinden görseller ekleyerek kumanda tablonuzu tasarlayın.
{% endstep %}

{% step %}

### **Keşfedin ve Analiz Edin**

Filtreleme, drilldown ve diğer etkileşimler ile verinizi farklı boyutlarda inceleyin ve içgörüler üretin.
{% endstep %}

{% step %}

### **Paylaşın ve İş Birliği Yapın**

Kumanda Tablolarınızı paylaşarak ekiplerinizle birlikte çalışın, raporlarınızı dağıtın ve karar süreçlerine katkı sağlayın.
{% endstep %}

{% step %}

### **Yönetin ve Güvenliği Sağlayın**

Kullanıcı yetkilendirmelerini yönetin, veri erişimini kontrol edin ve sistem kullanımını takip edin.
{% endstep %}
{% endstepper %}


# Rapor Oluşturma

Vispeahen’de rapor oluşturma süreci, veri kaynağından alınan bilgilerin belirli bir formatta sunulmasına odaklanır. Dashboard’lardan farklı olarak bu yapı, analizden ziyade çıktı üretimine yöneliktir.

Aşağıdaki adımlar, rapor oluşturma sürecinin temel aşamalarını özetlemektedir:

{% stepper %}
{% step %}

### **Başlayın**

Vispeahen’e giriş yaparak çalışma alanınıza erişin ve **“Yeni Rapor”** seçeneği ile süreci başlatın.
{% endstep %}

{% step %}

### **Sorgu (Query) Oluşturun**

Raporda kullanılacak veri setini ve alanları tanımlamak amacıyla bir sorgu oluşturulur. Bu aşamada, şablonda kullanılacak kolonlara karşılık gelen veri alanları sorgu içerisinde seçilir.
{% endstep %}

{% step %}

### **Veri Kaynağını Seçin**

Oluşturulan sorgunun hangi veri kaynağı üzerinden çalışacağını belirleyin.

{% hint style="info" %}
Raporlama sürecinde veri modeli oluşturmak zorunlu değildir; sorgu doğrudan seçilen veri kaynağı üzerinden çalıştırılabilir.
{% endhint %}
{% endstep %}

{% step %}

### **Rapor Başlığını Belirleyin**

Rapor için uygun bir başlık tanımlayın ve çalışmanızı kaydedin.
{% endstep %}

{% step %}

### **Şablon (Template) Ekleyin**

Raporun çıktı formatını belirlemek için uygun bir şablon oluşturun ve bu şablonu sisteme yükleyin.

{% hint style="info" %}
Şablon için desteklenen dosya formatları: `.xlsx`, `.xls`, `.doc`, `.docx`
{% endhint %}
{% endstep %}

{% step %}

### **Parametreleri Tanımlayın**

Raporun dinamik çalışmasını sağlamak için gerekli parametreleri ekleyin. Bu sayede rapor, farklı veri aralıkları veya koşullar için tekrar kullanılabilir hale gelir.
{% endstep %}

{% step %}

### **Gelişmiş Formatlama**

Gelişmiş format alanlarını kullanarak raporun çıktı alma ayarlarını özelleştirin.
{% endstep %}

{% step %}

### **Kaydedin ve Kullanın**

Raporu kaydederek kullanıma hazır hale getirin. İhtiyaç doğrultusunda rapor çıktısı alınabilir ve ilgili kişilerle paylaşılabilir.
{% endstep %}
{% endstepper %}


# Erişim ve Giriş İşlemleri

Vispeahen platformuna erişim, kurumunuzun tercih ettiği kurulum modeline (Bulut veya Yerel Sunucu) göre değişiklik gösterebilir.

**Platform Erişim Adresinin Belirlenmesi**

Sisteme giriş yapabilmek için öncelikle doğru URL adresine sahip olduğunuzdan emin olunuz:

* *Bulut (Cloud) Kullanıcıları*: Eğer hizmeti Vispeahen bulut sunucuları üzerinden alıyorsanız, tarayıcınıza [v3.vispeahen.com/vispeahen/ui/login](https://v3.vispeahen.com/vispeahen/ui/login) adresini yazınız.
* *On-Prem (Yerel Sunucu) Kullanıcıları*: Eğer Vispeahen kurumunuzun kendi sunucularına yüklendiyse, erişim adresi sistem yöneticiniz (IT birimi) tarafından belirlenmiştir.
  * *Örnek format: `https://vispeahen.kurumadi.com` veya `http://10.x.x.x/vispeahen`*
  * Not: Yerel ağ üzerinden erişimlerde VPN gerekip gerekmediğini sistem yöneticinizden teyit ediniz.

2. **Kimlik Doğrulama ve Giriş**

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FMLvX5DJpfT09TkjAJ8Gl%2FScreenshot%202025-02-18%20111551.png?alt=media&amp;token=4c5dbf77-84e9-4586-a411-7a2bd2838de3" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Açılan ekranda aşağıdaki adımları izleyiniz:

* **Kullanıcı Bilgileri**: Adınıza tanımlanan kullanıcı adını veya e-posta adresini giriniz.
* **Dil Seçimi**: Giriş yapmadan önce, arayüzü kullanmak istediğiniz dili (Türkçe, İngilizce) seçiniz.
* **Oturum Başlatma**: "Giriş" butonuna tıklayarak ana panelinize erişiniz.


# Veri Kaynakları ile Çalışma

Vispeahen üzerinde dashboard, rapor ve veri modelleri oluşturabilmek için öncelikle sisteme veri sağlanması gerekmektedir. Platform, verilerin kullanılabilmesi için iki farklı yöntem sunmaktadır:

<details>

<summary>Harici veri kaynaklarına doğrudan bağlantı kurulması</summary>

Harici veri kaynakları kullanılarak veriler Vispeahen'e entegre edilebilir. Bu sayede kullanıcılar mevcut kurumsal veri altyapılarını doğrudan kullanarak analiz ve raporlama süreçlerini yürütebilirler.

</details>

<details>

<summary>Dosya tabanlı verilerin sisteme yüklenmesi</summary>

Kullanıcılar, herhangi bir veri kaynağı bağlantısı oluşturmadan Excel, CSV, Parquet veya SPSS formatındaki verilerini doğrudan sisteme yükleyebilirler. Yüklenen dosyalar Vispeahen'in **Workspace** yapısı altında saklanır ve yönetilir.

</details>

Bu esnek yapı sayesinde kullanıcılar ister kurumsal veri kaynaklarına bağlanarak ister dosya yükleyerek veri analizi çalışmalarına hızlı bir şekilde başlayabilirler.

Bir sonraki bölümlerde veri kaynağı oluşturma, desteklenen veri kaynakları, veri yükleme ve veri modelleme süreçleri detaylı olarak açıklanmaktadır.


# Veri Kaynağına Bağlanma

Vispeahen ile veritabanları, veri ambarları ve diğer desteklenen sistemlerde yer alan verilere erişebilmek için öncelikle bir veri kaynağı bağlantısı oluşturulması gerekmektedir. Oluşturulan veri kaynakları daha sonra veri modelleme, dashboard geliştirme ve raporlama süreçlerinde kullanılabilir.

> 📌 Bu bölüm, harici veri kaynaklarına bağlantı oluşturma işlemlerini açıklamaktadır. Excel, CSV, Parquet, SPSS dosyalarının sisteme yüklenmesi ile ilgili bilgiler **Veri Yükleme** bölümünde ele alınmaktadır.

### Yeni Bir Veri Kaynağı Oluşturma

Vispeahen üzerinde yeni bir veri kaynağı bağlantısı oluşturmak için iki farklı yöntem bulunmaktadır:

{% tabs %}
{% tab title="Dashboard Oluşturma Ekranı Üzerinden" %}
Yeni bir dashboard oluşturulduğunda ekranda yer alan **Connect Your Datasources** seçeneği kullanılarak veri kaynağı yönetim ekranına erişilebilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FyshvaLu8ZIt0F0XIRJae%2FScreenshot%202026-06-08%20142514.png?alt=media&amp;token=c1f2274a-401c-4c19-ab6d-3e678b0aca88" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bu seçenek kullanıcıyı bağlantı yönetim ekranına yönlendirerek yeni bir veri kaynağı oluşturma sürecini başlatır.
{% endtab %}

{% tab title="Model Yönetimi Ekranı Üzerinden" %}
Veri kaynakları, model yönetimi ekranı üzerinden de oluşturulabilir ve yönetilebilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FA7HRXWwRTGlCwWYwS9q1%2FScreenshot%202026-06-08%20142654.png?alt=media&amp;token=7da39eeb-c8f6-4d8a-8066-2e04b897ab9b" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bu işlem kullanıcıyı veri kaynağı seçim ekranına yönlendirerek yeni bir veri kaynağı oluşturma sürecini başlatır.
{% endtab %}
{% endtabs %}

Yeni bağlantı oluşturma işlemi başlatıldığında **Connect to a Data Store** ekranı görüntülenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FGN4WF05phfcgTfgQjjpX%2FScreenshot%202026-06-08%20143048.png?alt=media&amp;token=be2d9723-4d35-4d98-946b-4251df43ee7f" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<p align="center"><em>Görsel 1: Connect to a Data Store ekranı</em></p>

Bu ekranda Vispeahen tarafından desteklenen veri kaynakları listelenmektedir. Kullanıcı bağlanmak istediği veri kaynağını seçerek bağlantı tanımlama sürecine başlayabilir.

Veri kaynağı seçildikten sonra ilgili sisteme ait bağlantı parametrelerinin yer aldığı yapılandırma ekranı açılır.


# Desteklenen Veri Kaynakları

Vispeahen, farklı veri depolama teknolojileri ile entegre çalışabilmektedir. Kullanıcılar ihtiyaçlarına uygun veri kaynaklarına bağlanarak verilerini dashboard, rapor ve veri modellerinde kullanabilirler.

Vispeahen tarafından desteklenen veri kaynakları şunlardır:

<table data-card-size="large" data-view="cards"><thead><tr><th align="center"></th><th data-hidden></th><th data-hidden data-card-cover data-type="image">Cover image</th></tr></thead><tbody><tr><td align="center">MySQL</td><td></td><td data-object-fit="fill"><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FVwFlTKNxxXewBFODeK6R%2F62debc4fff3c6e4b8b5de8d3.png?alt=media&amp;token=10bf8869-e7a1-4c34-ae10-10fc2864a039">62debc4fff3c6e4b8b5de8d3.png</a></td></tr><tr><td align="center">Oracle</td><td></td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FFFb0RvsnjRserDir8Ikn%2Fb59d3d29f8689323df06d0e9adbff57c.png?alt=media&amp;token=9f232d12-233a-4df7-8e79-818823de21e8">b59d3d29f8689323df06d0e9adbff57c.png</a></td></tr><tr><td align="center">PostgreSQL</td><td></td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F0pCnAyTZMWLHvZpFozQJ%2FPostgreSQL-Logo.wine.svg?alt=media&amp;token=928f4ca0-0c6f-45e0-9dd8-9cf8c735996e">PostgreSQL-Logo.wine.svg</a></td></tr><tr><td align="center">SQL Server</td><td></td><td data-object-fit="fill"><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FiWwMWDEJzTeablQaiTSZ%2Ficons8-microsoft-sql-server-144.png?alt=media&amp;token=839be9cc-f0e7-462e-8be9-6989e337f18c">icons8-microsoft-sql-server-144.png</a></td></tr><tr><td align="center">BigQuery</td><td></td><td data-object-fit="fill"><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FGWpm2UWprEEls7nPfNS8%2Fgoogle_bigquery_logo_icon_168150.png?alt=media&amp;token=e5f06c2d-620a-4f87-8c0c-68a583b62ade">google_bigquery_logo_icon_168150.png</a></td></tr><tr><td align="center">ElasticSearch</td><td></td><td data-object-fit="fill"><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FGcu8VaczavWrzJePX2h0%2FElasticsearch--Streamline-Svg-Logos.svg?alt=media&amp;token=e62f25e3-58a0-4d0c-8fd0-dc7a8e2ee234">Elasticsearch--Streamline-Svg-Logos.svg</a></td></tr></tbody></table>

### Bağlantı Oluşturma Süreci

Tüm veri kaynakları için bağlantı oluşturma süreci benzer şekilde ilerlemektedir:

1. Veri kaynağı tipini seçin.
2. Bağlantı bilgilerini girin.
3. Test Connection butonu ile bağlantıyı doğrulayın.
4. Save butonu ile bağlantıyı kaydedin.

Her veri kaynağına ait bağlantı ekranları ve gerekli parametreler ilgili alt sayfalarda detaylı olarak açıklanmaktadır.


# MySQL

MySQL bağlantısı, MySQL veritabanlarında bulunan tablo ve verilerin Vispeahen üzerinde kullanılmasını sağlar.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fssy5rpgbYuK0V0cL0ZSQ%2FScreenshot%202026-06-08%20161412.png?alt=media&amp;token=2a02f335-83a8-4161-9a6a-ae2d61d8c40c" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

| Alan                       | Açıklama                                                |
| -------------------------- | ------------------------------------------------------- |
| Give a name for connection | Bağlantı için tanımlanacak isimdir.                     |
| IP Address                 | MySQL sunucusunun IP adresi veya host bilgisidir.       |
| Port                       | MySQL bağlantı portudur. Varsayılan değer **3306**'dır. |
| Database Name              | Bağlanılacak veritabanının adıdır.                      |
| Schema Name                | Kullanılacak şema adıdır.                               |
| Username                   | Veritabanı kullanıcı adıdır.                            |
| Password                   | Kullanıcı şifresidir.                                   |

Bağlantı bilgileri girildikten sonra **Test Connection** butonu ile bağlantı doğrulanabilir. Test işlemi başarılı olduğunda bağlantı **Save** butonu ile kaydedilebilir.


# Oracle

Oracle bağlantısı, Oracle Database üzerinde bulunan veri ve tabloların Vispeahen üzerinden kullanılmasını sağlar.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fd3DPLpcHCXDzHlyRkYvs%2FScreenshot%202026-06-08%20161433.png?alt=media&amp;token=cdb6f93c-398c-4d9f-b636-36b8542d2279" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

| Alan                       | Açıklama                                                 |
| -------------------------- | -------------------------------------------------------- |
| Give a name for connection | Bağlantı için tanımlanacak isimdir.                      |
| IP Address                 | Oracle sunucusunun IP adresi veya host bilgisidir.       |
| Port                       | Oracle Listener portudur. Varsayılan değer **1521**'dir. |
| Service Name               | Oracle servis adıdır.                                    |
| Schema Name                | Kullanılacak şema adıdır.                                |
| Username                   | Veritabanı kullanıcı adıdır.                             |
| Password                   | Kullanıcı şifresidir.                                    |

Bağlantı bilgileri girildikten sonra **Test Connection** butonu ile bağlantı doğrulanabilir. Test işlemi başarılı olduğunda bağlantı **Save** butonu ile kaydedilebilir.


# PostgreSQL

PostgreSQL bağlantısı, PostgreSQL veritabanlarında bulunan tablo ve verilerin Vispeahen üzerinde kullanılmasını sağlar.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FOOKoDhcchbYJJodQ8r4r%2FScreenshot%202026-06-08%20161449.png?alt=media&amp;token=c98e8709-0471-4705-a375-92281cc353dd" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

| Alan                       | Açıklama                                                     |
| -------------------------- | ------------------------------------------------------------ |
| Give a name for connection | Bağlantı için tanımlanacak isimdir.                          |
| IP Address                 | PostgreSQL sunucusunun IP adresi veya host bilgisidir.       |
| Port                       | PostgreSQL bağlantı portudur. Varsayılan değer **5432**'dir. |
| Database Name              | Bağlanılacak veritabanının adıdır.                           |
| Schema Name                | Kullanılacak şema adıdır.                                    |
| Username                   | Veritabanı kullanıcı adıdır.                                 |
| Password                   | Kullanıcı şifresidir.                                        |

Bağlantı bilgileri girildikten sonra **Test Connection** butonu ile bağlantı doğrulanabilir. Test işlemi başarılı olduğunda bağlantı **Save** butonu ile kaydedilebilir.


# SQL Server

SQL Server bağlantısı, Microsoft SQL Server üzerinde bulunan veri ve tabloların Vispeahen üzerinden kullanılmasını sağlar.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FqXgreeeIanXmplkrAgwt%2FScreenshot%202026-06-08%20161507.png?alt=media&amp;token=e60847fe-d441-4ef4-a2f1-f5478e071aca" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

| Alan                       | Açıklama                                                     |
| -------------------------- | ------------------------------------------------------------ |
| Give a name for connection | Bağlantı için tanımlanacak isimdir.                          |
| IP Address                 | SQL Server sunucusunun IP adresi veya host bilgisidir.       |
| Port                       | SQL Server bağlantı portudur. Varsayılan değer **1433**'tür. |
| Database Name              | Bağlanılacak veritabanının adıdır.                           |
| Schema Name                | Kullanılacak şema adıdır.                                    |
| Username                   | Veritabanı kullanıcı adıdır.                                 |
| Password                   | Kullanıcı şifresidir.                                        |

Bağlantı bilgileri girildikten sonra **Test Connection** butonu ile bağlantı doğrulanabilir. Test işlemi başarılı olduğunda bağlantı **Save** butonu ile kaydedilebilir.


# BigQuery

BigQuery bağlantısı, Google Cloud üzerinde bulunan BigQuery veri kaynaklarının Vispeahen üzerinden kullanılmasını sağlar.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F6r4YNwgOrEjV9swNEi31%2FScreenshot%202026-06-08%20161521.png?alt=media&amp;token=6f4e5e4b-c604-4190-af31-3dc5f6483161" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

| Alan                       | Açıklama                                                                     |
| -------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------- |
| Give a name for connection | Bağlantı için tanımlanacak isimdir.                                          |
| Upload Google Key          | Google Cloud servis hesabına ait JSON anahtar dosyasının yüklendiği alandır. |
| Select File                | JSON formatındaki servis hesabı anahtar dosyasını seçmek için kullanılır.    |

Google Key dosyası yüklendikten sonra **Test Connection** butonu ile bağlantı doğrulanabilir. Test işlemi başarılı olduğunda bağlantı **Save** butonu ile kaydedilebilir.

> **Not:** BigQuery bağlantıları için Google Cloud üzerinde oluşturulmuş bir Service Account ve bu hesaba ait JSON anahtar dosyası gereklidir.


# ElasticSearch

ElasticSearch bağlantısı, ElasticSearch üzerinde bulunan indeks ve verilerin Vispeahen üzerinden kullanılmasını sağlar.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FGr93e9mYtUqS8iFcYosy%2FScreenshot%202026-06-08%20161539.png?alt=media&amp;token=55176ed3-a43b-4af5-9642-104269a0c5d8" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

| Alan                       | Açıklama                                                        |
| -------------------------- | --------------------------------------------------------------- |
| Give a name for connection | Bağlantı için tanımlanacak isimdir.                             |
| Host                       | ElasticSearch sunucusunun adresidir.                            |
| Port                       | ElasticSearch bağlantı portudur. Varsayılan değer **9200**'dür. |
| Username                   | Kullanıcı adıdır.                                               |
| Password                   | Kullanıcı şifresidir.                                           |

Bağlantı bilgileri girildikten sonra **Test Connection** butonu ile bağlantı doğrulanabilir. Test işlemi başarılı olduğunda bağlantı **Save** butonu ile kaydedilebilir.


# Veri Aktarımı

Vispeahen üzerinde kullanılacak veriler, Excel, CSV, Parquet ve SPSS formatındaki dosyalardan sisteme aktarılabilir. Veri aktarımı özelliği sayesinde kullanıcılar herhangi bir veri kaynağı bağlantısı oluşturmadan dosyalarını doğrudan Vispeahen'e yükleyebilir veya mevcut veri kaynaklarına veri aktarabilirler.

Veri aktarımı işlemi iki farklı hedefe gerçekleştirilebilir:

{% tabs %}
{% tab title="Workspace'e Veri Aktarımı" %}
Dosyalar doğrudan Vispeahen Workspace alanına aktarılır. Aktarılan veriler platform içerisinde saklanır ve veri modelleme, dashboard geliştirme ve raporlama süreçlerinde kullanılabilir.

📌 Bu yöntem, harici bir veri kaynağı bağlantısına ihtiyaç duyulmadan hızlı bir şekilde veri analizi yapılmasını sağlar.

Verilerin Workspace'e aktarılması için iki farklı yöntem bulunmaktadır:

**1. Dashboard Oluşturma Ekranı Üzerinden**

Yeni dashboard oluşturma ekranında bulunan *Upload Your Files* seçeneği kullanılarak veri aktarım süreci başlatılabilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FCnCzG90Hrt6wFwx5M5ws%2FScreenshot%202026-06-09%20140932.png?alt=media&amp;token=bbd9e99d-8d65-4216-9bd0-28daee7962bc" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**2. Model Yönetimi Ekranı Üzerinden**

Connections ekranında *Workspace* sekmesi altında ilgili çalışma alanı seçildikten sonra üst bölümde yer alan **File Upload** butonu kullanılarak veri aktarım süreci başlatılabilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FHudcFbTe4WEUdbXHTCmF%2FScreenshot%202026-06-09%20144146.png?alt=media&amp;token=ed0f8d40-12d9-4cfd-9317-d91c8d974efb" alt=""><figcaption></figcaption></figure>
{% endtab %}

{% tab title="Veri Kaynağına Veri Aktarımı" %}
Dosyalar daha önce oluşturulmuş veri kaynaklarına aktarılabilir. Bu yöntem ile dosya içerisindeki veriler ilgili veri kaynağında tablo olarak oluşturulur.

📌 Bu sayede veriler mevcut bir veri kaynağına aktarılabilir. Bu durumda tablolar ilgili veri kaynağı üzerinde oluşturulur veya güncellenir.

Verilerin mevcut bir veri kaynağına aktarılması için Connections ekranında ilgili veri kaynağı seçilir. Daha sonra sağda yer alan **File Upload** butonu kullanılarak veri aktarım süreci başlatılır. Bu yöntem ile yüklenen veriler doğrudan seçilen veri kaynağı üzerinde oluşturulur veya güncellenir.
{% endtab %}
{% endtabs %}

Veri aktarımının başlatıldığı ekran veya seçilen hedef değişse de dosya seçimi, veri önizleme, tablo kontrolü ve yükleme adımları tüm senaryolarda aynı şekilde ilerlemektedir.

<h3 align="center"><em>Adım 1: Dosya Seçimi</em></h3>

Veri aktarım sürecinin ilk adımında dosya tipi seçilir ve sisteme aktarılacak dosya yüklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Ff2CXvgUR28zLiAbPLdBK%2FScreenshot%202026-06-09%20141209.png?alt=media&amp;token=fdb6e9c4-5bcf-40a1-9271-b9bed8e6439c" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bu ekranda aşağıdaki işlemler gerçekleştirilebilir:

* Dosya tipi seçilir (Excel, CSV, Parquet veya SPSS).
* Dosyanın ilk satırının kolon başlığı içerip içermediği belirtilir.
* **Select File** butonu kullanılarak aktarılacak dosya seçilir.
* Seçilen dosyanın adı ve boyutu görüntülenir.

Dosya seçimi tamamlandıktan sonra **Next** butonu ile bir sonraki adıma geçilir.

<h3 align="center"><em>Adım 2: Veri Önizleme ve Düzenleme</em></h3>

Dosya yüklendikten sonra sistem veriyi analiz ederek önizleme ekranını açar.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FJXlnGiqeCbd6pIELSDtX%2FScreenshot%202026-06-09%20141939.png?alt=media&amp;token=d282d1be-3f43-42af-958c-4d835916e893" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bu ekran üzerinden aktarılacak veriler kontrol edilebilir ve gerekli düzenlemeler yapılabilir.Kullanıcı aşağıdaki işlemleri gerçekleştirebilir:

***Sheet Yönetimi:*** Excel dosyalarında birden fazla sheet bulunması durumunda, sol tarafta yer alan Sheet List alanı üzerinden tüm sheetler görüntülenir.

* Her sheetin yanında bulunan seçim kutusu kullanılarak aktarılacak sheetler belirlenebilir.
* Birden fazla sheet aynı anda seçilebilir.
* Sheet adının yanında bulunan düzenleme ikonu kullanılarak sheet adı değiştirilebilir.

***Kolon Yönetimi:*** Veri önizleme alanında seçilen sheetin ilk satırları görüntülenir. Bu alan üzerinden:

* İstenmeyen kolonlar kolon başlığının yanında bulunan seçim kutusu kaldırılarak aktarım dışında bırakılabilir.
* Kolon adlarının yanında bulunan düzenleme ikonu kullanılarak kolon isimleri değiştirilebilir.
* Aktarım öncesinde veri yapısı kontrol edilebilir.

Gerekli düzenlemeler tamamlandıktan sonra **Check Tables** butonu ile bir sonraki adıma geçilir.

<h3 align="center"><em>Adım 3: Tablo Kontrolü ve Aktarım Ayarları</em></h3>

Bu adımda sistem aktarılacak sheetleri kontrol eder ve oluşturulacak tabloların durumunu görüntüler.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FoiYzAU0iM4zz0J0xc46l%2FScreenshot%202026-06-09%20142155.png?alt=media&amp;token=2b43eac4-f68f-42c6-ab6e-5babf52f4d78" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Her sheet için aşağıdaki bilgiler görüntülenir:

* Sheet adı
* Durum bilgisi
* İşlem tipi (Operation)

Operation alanında aşağıdaki seçenekler bulunmaktadır:

| İşlem Tipi | Açıklama                                                                     |
| ---------- | ---------------------------------------------------------------------------- |
| Create     | Yeni bir tablo oluşturur.                                                    |
| Overwrite  | Aynı isimde mevcut bir tablo varsa mevcut tabloyu silerek yeniden oluşturur. |
| Do Nothing | İlgili tablo için herhangi bir işlem gerçekleştirmez.                        |

> 📌 **Overwrite** seçeneği yalnızca aynı isimde mevcut bir tablo bulunduğunda görüntülenir.

Kontroller tamamlandıktan sonra **Upload** butonu kullanılarak veri aktarımı başlatılır.

<h3 align="center"><em>Adım 4: Veri Aktarımının Tamamlanması</em></h3>

Upload işlemi başlatıldığında sistem seçilen verileri belirlenen hedefe aktarır.

Veri aktarımı tamamlandıktan sonra oluşturulan tablolar veri modelleme, dashboard geliştirme ve raporlama süreçlerinde kullanılmaya hazır hale gelir.


# Veri Modelleme

Veri modelleme, farklı veri kaynaklarında bulunan verilerin analiz ve görselleştirme süreçlerinde kullanılabilmesi için organize edilmesini, ilişkilendirilmesini ve anlamlı bir yapıya dönüştürülmesini sağlayan süreçtir.

Vispeahen üzerinde dashboard geliştirme işlemleri veri modelleri üzerinden gerçekleştirilmektedir. Veri modelleri, veri kaynakları ile dashboardlar arasında bir katman oluşturarak verilerin merkezi bir yapı içerisinde yönetilmesini sağlar. Bu sayede kullanıcılar, farklı kaynaklarda bulunan tabloları bir araya getirebilir, tablolar arasındaki ilişkileri tanımlayabilir ve analiz süreçlerinde kullanılacak veri yapısını hazırlayabilirler.

Veri modelleri yalnızca veri erişimini sağlamakla kalmaz, aynı zamanda dashboardlarda kullanılacak verilerin tutarlı, sürdürülebilir ve yönetilebilir bir şekilde organize edilmesine yardımcı olur.

### Veri Modellerinin Sağladığı Avantajlar

Veri modelleri aşağıdaki amaçlarla kullanılmaktadır:

* Dashboardlarda kullanılacak tabloların merkezi olarak yönetilmesi
* Farklı veri kaynaklarından gelen tabloların aynı model içerisinde kullanılabilmesi
* Tablolar arasında ilişkilerin tanımlanabilmesi
* Veri tekrarının azaltılması ve veri bütünlüğünün korunması
* Hesaplanmış alanların (Calculated Column) oluşturulabilmesi
* Aynı veri modelinin birden fazla dashboard tarafından kullanılabilmesi
* Dashboard geliştirme süreçlerinde standart ve sürdürülebilir veri yapılarının oluşturulması

### Vispeahen Veri Modelleme Yaklaşımı

Vispeahen'de veri modelleri, Workspace alanında bulunan tablolar veya bağlı veri kaynaklarındaki tablolar kullanılarak oluşturulabilir.

Bir veri modeli içerisinde;

* Yeni tablolar eklenebilir veya mevcut tablolar kaldırılabilir.
* Tablolar arasında ilişkiler (Join) tanımlanabilir.
* Calculated Column oluşturulabilir.
* Kolon yapıları düzenlenebilir.
* Dashboardlarda kullanılacak veri yapıları hazırlanabilir.

Oluşturulan veri modelleri daha sonra bir veya birden fazla dashboard tarafından kullanılabilir. Böylece aynı veri yapısının farklı analizlerde tekrar kullanılabilmesi sağlanır.

### Desteklenen Veri Modelleme Yapıları

Vispeahen analitik veri modelleme prensiplerini temel almakta ve aşağıdaki modelleme yaklaşımlarını desteklemektedir:

* Star Schema
* Multi Fact Yapıları

Bu yapılar, özellikle büyük hacimli veriler üzerinde performanslı ve yönetilebilir dashboardların oluşturulmasına yardımcı olmaktadır.

{% hint style="info" %}
Vispeahen yalnızca Star Schema ve Multi Fact yapılarını desteklemektedir. Snowflake Schema yapısı desteklenmemektedir. Bu nedenle veri modellerinin mümkün olduğunca Star Schema veya Multi Fact prensiplerine uygun şekilde tasarlanması önerilmektedir.
{% endhint %}

### Veri Modelleme Süreci

Vispeahen üzerinde veri modelleme süreci genel olarak aşağıdaki adımlardan oluşmaktadır:

1. Veri modelinin oluşturulması
2. Workspace veya veri kaynaklarından tabloların modele eklenmesi
3. Tablolar arasındaki ilişkilerin tanımlanması
4. Model üzerinde gerekli düzenlemelerin yapılması
5. Dashboard geliştirme süreçlerinde modelin kullanılması

Bu bölümün devamında veri modeli oluşturma, model yönetimi, join işlemleri ve desteklenen veri modelleme yaklaşımları detaylı olarak açıklanmaktadır.


# Veri Modeli Oluşturma

Veri modelleri, dashboard geliştirme süreçlerinde kullanılacak veri yapılarını tanımlamak ve yönetmek amacıyla oluşturulur. Bir veri modeli; Workspace alanında bulunan tabloların veya bağlı veri kaynaklarındaki tabloların bir araya getirilmesini, ilişkilendirilmesini ve dashboardlarda kullanılabilecek şekilde hazırlanmasını sağlar.

Vispeahen üzerinde dashboard geliştirme süreçlerinde veri modelleri kullanılmaktadır. Bu nedenle dashboard geliştirmeye başlanmadan önce en az bir veri modelinin oluşturulmuş olması gerekmektedir.

### İlk Veri Modelinin Oluşturulması

Sistemde henüz herhangi bir veri modeli bulunmuyorsa, yeni bir dashboard oluşturulduktan sonra Model Yönetimi ekranı üzerinden ilk veri modeli oluşturulabilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fi3TVbYC6bfSv0M2fPAiK%2FScreenshot%202026-06-09%20164818.png?alt=media&amp;token=fde5a3ed-fd37-4a14-b7ef-2cb263e4d2b3" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Model Yönetimi ekranı açıldığında sistemde tanımlı herhangi bir model bulunmaması durumunda kullanıcı yeni model oluşturma ekranı ile karşılaşır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FoAxY7jI0OzkCP6n21hcJ%2FScreenshot%202026-06-09%20164832.png?alt=media&amp;token=20d7b45f-7835-4b96-bafd-dbfe4b448301" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bu ekranda model için bir isim belirlenerek oluşturma işlemi başlatılır. Model adı, ilerleyen süreçlerde model yönetimi ve dashboard geliştirme işlemlerinde kullanılacağından anlamlı ve açıklayıcı şekilde belirlenmelidir.

{% hint style="info" %}
Model adı oluşturulduktan sonra değiştirilemez. Bu nedenle model adlandırmasının dikkatli yapılması önerilmektedir.
{% endhint %}

Model oluşturma işlemi tamamlandığında sistem, modelin başarıyla oluşturulduğunu gösteren bilgilendirme ekranını görüntüler.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fsr5q0frRrQRaPZx4I7kR%2FScreenshot%202026-06-09%20164934.png?alt=media&amp;token=8c4e5e0d-c6eb-49d4-b82a-e1367d8242b0" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bu aşamadan sonra oluşturulan model kullanıma hazır hale gelir ve model içerisine tablolar eklenerek yapılandırma işlemlerine başlanabilir.

### Yeni Bir Veri Modeli Oluşturulması

Sistemde daha önce oluşturulmuş veri modelleri bulunuyorsa, yeni bir model oluşturmak için Model Yönetimi ekranında yer alan **Add Model** seçeneği kullanılır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FlWQ9RZfJvFm3r9qosnFO%2FScreenshot%202026-06-10%20105109.png?alt=media&amp;token=12e2837b-7298-4384-9386-15964aa0091a" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bu işlem sonrasında kullanıcı doğrudan model oluşturma ekranına yönlendirilir. Model adı tanımlandıktan sonra yeni model oluşturularak mevcut modeller arasına eklenir.

Her veri modeli bağımsız olarak yönetilebilir ve farklı iş ihtiyaçları için farklı veri modelleri oluşturulabilir. Bu sayede farklı dashboardların farklı veri yapıları üzerinden geliştirilmesi ve yönetilmesi mümkün hale gelir.

{% hint style="info" %}
Bir kullanıcı aynı ortam içerisinde birden fazla veri modeli oluşturabilir ve ihtiyaç duyduğu dashboard için uygun veri modelini kullanabilir.
{% endhint %}

Veri modeli oluşturulduktan sonra modele veri kaynaklarının eklenmesi, tabloların yönetilmesi, hesaplanmış alanların oluşturulması ve tablo ilişkilerinin tanımlanması gibi modelleme işlemleri gerçekleştirilebilir. Bu işlemler **Model Yönetimi** bölümünde detaylı olarak açıklanmaktadır.


# Model Yönetimi

Model alanı, oluşturulan veri modellerinin yapılandırıldığı ve yönetildiği bölümdür. Veri modeli oluşturulduktan sonra modele veri ekleme, tabloları yönetme, kolon seviyesinde düzenlemeler yapma ve model yapılandırmalarını gerçekleştirme işlemleri bu bölüm üzerinden yürütülmektedir.

Dashboard geliştirme süreçlerinde kullanılacak veri yapıları Model Alanı içerisinde hazırlanır ve yönetilir. Bu sayede Workspace alanında bulunan tablolar veya bağlı veri kaynaklarındaki veriler dashboardlarda kullanılabilecek şekilde organize edilebilir.

### Veri Hazırlığı

Veri modeli oluşturulduktan sonra modele tablo eklenebilmesi için öncelikle sistemde kullanılabilir verilerin bulunması gerekmektedir.

Eğer sistemde henüz herhangi bir veri kaynağı tanımlanmamış veya Workspace alanına herhangi bir veri aktarılmamışsa, model oluşturma işlemi sonrasında kullanıcı bağlantı yönetim ekranına yönlendirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fyyhswe4s5oAcQGG5BBKn%2FScreenshot%202026-06-10%20143934.png?alt=media&amp;token=67236bb8-8c4a-4e13-813a-6d9be15133a4" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bu durumda öncelikle sisteme veri eklenmesi gerekmektedir. Veri eklemek hakkında detaylı bilgi için aşağıdaki bölümlere başvurabilirsiniz:

* [Veri Kaynakları ile Çalışma](/veri-yonetimi/veri-kaynaklari-ile-calisma)
* [Veri Kaynağına Bağlanma](/veri-yonetimi/veri-kaynagina-baglanma)
* [Veri Aktarımı](/veri-yonetimi/veri-aktarimi)

{% hint style="info" %}
Veri modeli içerisine tablo eklenebilmesi için öncelikle veri kaynağı bağlantısının oluşturulmuş veya veri aktarım işleminin tamamlanmış olması gerekmektedir.
{% endhint %}

### Model Yönetimi Kapsamında Yapılabilecek İşlemler

Model Alanı üzerinden aşağıdaki işlemler gerçekleştirilebilir:

* Workspace veya veri kaynaklarından modele tablo eklenebilir.
* Model içerisinde yer alan tablolar yönetilebilir.
* Kolon seviyesinde düzenlemeler gerçekleştirilebilir.
* Hesaplanmış alanlar (Calculated Column) oluşturulabilir.
* Varsayılan toplulaştırma kuralları (Aggregation Rule) tanımlanabilir.
* Tablolar arasındaki ilişkiler yönetilebilir.
* Model seviyesinde çeşitli yapılandırmalar gerçekleştirilebilir.
* Birden fazla veri modeli oluşturulabilir ve yönetilebilir.
* Veri modeli bileşenleri merkezi bir yapı üzerinden yönetilebilir.

Model Yönetimi kapsamında gerçekleştirilen işlemler aşağıdaki bölümlerde detaylı olarak açıklanmaktadır:

* [Modele Veri Ekleme](/veri-yonetimi/veri-modelleme/model-yonetimi/modele-veri-ekleme)
* [Model İşlemleri](/veri-yonetimi/veri-modelleme/model-yonetimi/model-islemleri)
* [Tablo İşlemleri](/veri-yonetimi/veri-modelleme/model-yonetimi/tablo-islemleri)
* [Kolon İşlemleri](/veri-yonetimi/veri-modelleme/model-yonetimi/kolon-islemleri)


# Modele Veri Ekleme

Veri modeli oluşturulduktan sonra dashboard geliştirme süreçlerinde kullanılacak tabloların modele eklenmesi gerekmektedir.

Model Alanı içerisinde kullanılacak veriler Workspace alanından veya bağlı veri kaynaklarından seçilerek veri modeline dahil edilebilir. Modele eklenen tablolar daha sonra ilişkilendirilebilir ve dashboard geliştirme süreçlerinde kullanılabilir.

### Veri Kaynaklarına Erişim

Model Alanının sağ bölümünde bulunan **Connections** alanı üzerinden sisteme tanımlanmış veri kaynakları ve Workspace içerikleri görüntülenebilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FenLJDcp0YsrXrjZugkzn%2FScreenshot%202026-06-10%20165404.png?alt=media&amp;token=770310ce-7263-44ac-8364-bd33b18334d3" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Kullanıcı ilgili kaynağı seçerek o kaynak altında bulunan tabloları görüntüleyebilir.

{% tabs %}
{% tab title="Workspace Tablolarını Modele Ekleme" %}
Workspace alanında bulunan tablolar veri modeline doğrudan eklenebilir. Workspace seçildikten sonra ilgili çalışma alanı altında bulunan tablolar listelenir. Kullanıcı modele dahil etmek istediği tabloyu seçerek veri modeline ekleyebilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FsWns1LhGwgCMPRblDIg8%2FScreenshot%202026-06-10%20165736.png?alt=media&amp;token=bc2b2fdc-e7ba-4731-906d-504bd6462be6" alt=""><figcaption></figcaption></figure>
{% endtab %}

{% tab title="Veri Kaynağı Tablolarını Modele Ekleme" %}
Bağlı veri kaynaklarında bulunan tablolar da aynı yöntemle veri modeline eklenebilir. İlgili veri kaynağı seçildikten sonra veri kaynağı altında bulunan tablolar görüntülenir ve modele dahil edilmek istenen tablolar seçilebilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F0L9vC7TFJljeYlXKxSbN%2FScreenshot%202026-06-10%20170357.png?alt=media&amp;token=ce5f90a1-e9fa-4a9d-ac4f-60608d8543bc" alt=""><figcaption></figcaption></figure>
{% endtab %}
{% endtabs %}

### Tablo Ekleme ve Çıkarma

Model Alanında tablo seçimi tek tıklama mantığı ile gerçekleştirilmektedir.

Bir tablo üzerine ilk kez tıklandığında tablo veri modeline eklenir. Aynı tabloya tekrar tıklanması durumunda tablo modelden çıkarılır. Bu sayede kullanıcı modele dahil etmek istediği tabloları hızlı bir şekilde yönetebilir.

Tabloların modele eklenme durumu arka plan rengi ile gösterilmektedir.

| Durum           | Açıklama                              |
| --------------- | ------------------------------------- |
| Mavi Arka Plan  | Tablo veri modeline eklenmiştir.      |
| Beyaz Arka Plan | Tablo veri modelinde bulunmamaktadır. |

{% hint style="info" %}
Bir tablo modelden çıkarıldığında tabloya bağlı ilişki ve yapılandırmalar da etkilenebileceğinden model üzerinde değişiklik yaparken dikkatli olunması önerilmektedir.
{% endhint %}

### Modele Eklenen Tabloların Görüntülenmesi

Modele eklenen tablolar Model Alanının çalışma bölgesinde görüntülenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fu4GBEbEru4LtZGZoKpti%2FScreenshot%202026-06-10%20171307.png?alt=media&amp;token=6702e7d5-d7d4-4470-aa86-28def0c18702" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bu alan üzerinden modele dahil edilen tablolar görüntülenebilir ve sonraki aşamalarda tablo, kolon ve ilişki yönetimi işlemleri gerçekleştirilebilir.

Modele eklenen tablolar üzerinde gerçekleştirilebilecek işlemler bir sonraki bölümlerde detaylı olarak açıklanmaktadır.


# Model İşlemleri

Model Alanı üzerinde veri modelinin yönetilmesine yönelik işlemler gerçekleştirilebilir. Birden fazla veri modelinin oluşturulması, modeller arasında geçiş yapılması, Session Variable tanımlanması ve modelin silinmesi gibi işlemler bu bölüm kapsamında yer almaktadır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F5qGiPqCvdK8mtaeM9Y0b%2FScreenshot%202026-06-10%20171831.png?alt=media&amp;token=68596ed6-03f5-46bc-8ebb-fba7c2a5a829" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

### Yeni Model Oluşturma

Model Alanında birden fazla veri modeli oluşturulabilir. Yeni bir model oluşturmak için üst bölümde bulunan **Add Model** seçeneği kullanılır.

Oluşturulan her model bağımsız olarak yönetilebilir ve farklı dashboard ihtiyaçları için farklı veri modelleri tasarlanabilir.

{% hint style="info" %}
Veri modeli oluşturma süreci hakkında detaylı bilgi için [**Veri Modeli Oluşturma**](/veri-yonetimi/veri-modelleme/veri-modeli-olusturma) bölümüne başvurabilirsiniz.
{% endhint %}

### Modeller Arasında Geçiş Yapma

Model Alanında birden fazla veri modeli bulunuyorsa kullanıcı aktif olarak çalışmak istediği modeli seçebilir. Model seçimi sonrasında çalışma alanı ilgili modele ait tablo, kolon ve ilişki yapılarını görüntüler.

Bu sayede farklı veri modelleri arasında hızlı bir şekilde geçiş yapılabilir.

### Join Yönetimi

Model içerisinde tanımlanan tablo ilişkileri ve join yapıları bu alan üzerinden görüntülenebilir ve yönetilebilir.

{% hint style="info" %}
Join işlemleri hakkında detaylı bilgi için [**Join İşlemleri**](/veri-yonetimi/veri-modelleme/join-islemleri) bölümüne başvurabilirsiniz.
{% endhint %}

### Model Silme

Artık kullanılmayan veri modelleri Model Alanı üzerinden silinebilir.

Model silme işlemi gerçekleştirildiğinde model içerisinde bulunan tablo yapıları, kolon düzenlemeleri, join tanımları ve model konfigürasyonları kaldırılır.

{% hint style="warning" %}
Silinen veri modelleri geri alınamaz. Bu nedenle model silme işlemi gerçekleştirilmeden önce modelin kullanılmadığından emin olunmalıdır.
{% endhint %}


# Tablo işlemleri

Model Alanına eklenen tablolar üzerinde çeşitli yönetim işlemleri gerçekleştirilebilir. Bu işlemler sayesinde tabloların model içerisindeki kullanımı düzenlenebilir, kopyalanabilir veya modelden kaldırılabilir.

Tablo işlemlerine erişmek için ilgili tablonun sağında bulunan menü kullanılabilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FzPU3aFqBWVWr0qA8jr9H%2FScreenshot%202026-06-12%20162130.png?alt=media&amp;token=ffd11ac5-5c40-456f-9f80-6ee9c3274fc7" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fi8gWe8eXoWfTxaAQJu2r%2FScreenshot%202026-06-12%20162447.png?alt=media&amp;token=cb9c15af-e5bf-4307-998f-4c0b58503434" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

### **Tablo Arama**

Model içerisinde bulunan tablolar, arama alanı kullanılarak hızlı bir şekilde bulunabilir. Özellikle çok sayıda tablo içeren veri modellerinde arama özelliği, istenilen tabloya hızlı erişim sağlar.

### Tablo Kopyalama (Duplicate)

**Duplicate** işlemi, seçilen tablonun model içerisinde bir kopyasını oluşturur. Bu özellik aynı veri seti üzerinde farklı yapılandırmalar oluşturulması gereken senaryolarda kullanılabilir. Kopyalanan tablo, orijinal tablodan bağımsız olarak yönetilebilir ve üzerinde farklı modelleme işlemleri gerçekleştirilebilir.

### Tablo Bilgilerini Görüntüleme (Info)

**Info** seçeneği ile tabloya ait temel bilgiler görüntülenebilir.&#x20;

### Tablo Adını Değiştirme (Rename)

**Rename** işlemi kullanılarak model içerisinde görüntülenen tablo adı değiştirilebilir. Bu özellik özellikle teknik isimlere sahip tabloların daha anlaşılır hale getirilmesi amacıyla kullanılmaktadır.

{% hint style="info" %}
Rename işlemi yalnızca model içerisindeki görünümü etkiler. Veri kaynağındaki fiziksel tablo adı değiştirilmez.
{% endhint %}

### Tabloyu Modelden Kaldırma (Remove)

**Remove** işlemi ile tablo veri modelinden çıkarılabilir. Tablo modelden kaldırıldığında:

* Tablo artık model içerisinde görüntülenmez.
* Tabloya ait kolonlar modelden kaldırılır.
* Tablo ile ilişkili join tanımları etkilenebilir.

{% hint style="info" %}
Remove işlemi yalnızca tabloyu modelden kaldırır. Veri kaynağındaki veya Workspace alanındaki fiziksel veri silinmez.
{% endhint %}

Tablo işlemleri sayesinde model içerisinde bulunan veri yapıları düzenlenebilir ve dashboard geliştirme süreçlerine uygun hale getirilebilir.


# Kolon İşlemleri

Model Alanında bulunan kolonlar üzerinde çeşitli yönetim ve yapılandırma işlemleri gerçekleştirilebilir. Kolon işlemleri sayesinde mevcut alanlar düzenlenebilir, yeni hesaplanmış alanlar oluşturulabilir ve dashboard geliştirme süreçlerinde kullanılacak varsayılan davranışlar tanımlanabilir.

Kolon işlemlerine erişmek için ilgili kolonun sağında bulunan ikon kullanılır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FyX9WmDyKUu3TmmL88AZi%2FScreenshot%202026-06-12%20162922.png?alt=media&amp;token=821be3aa-275a-45db-9310-ee4e61422134" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fh9kFG00ltImiPLyHZfsr%2FScreenshot%202026-06-12%20162941.png?alt=media&amp;token=084692d2-7a15-40a5-a03e-dea10588d1d9" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

### Kolon Arama

Tablolar içerisinde bulunan kolonlar, arama alanı kullanılarak hızlı bir şekilde filtrelenebilir. Özellikle çok sayıda kolona sahip tablolarda arama özelliği, istenilen alanlara daha hızlı erişim sağlanmasına yardımcı olur.

### Hesaplanmış Kolon Oluşturma

Model Alanı içerisinde mevcut kolonlar kullanılarak yeni hesaplanmış alanlar oluşturulabilir. Yeni bir Hesaplanmış Kolon oluşturmak için kolon alanında bulunan **Add+** butonu kullanılır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FpY5HcMO8JQqwMEecl19k%2FScreenshot%202026-06-12%20163143.png?alt=media&amp;token=473352cb-b260-4ce9-8252-1b95a51a919b" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Calculated Column'lar, mevcut verilerden türetilen yeni alanların model seviyesinde tanımlanmasını sağlar. Oluşturulan alanlar fiziksel veri kaynağında yer almaz ve yalnızca ilgili veri modeli içerisinde kullanılabilir. Bu özellik sayesinde veri hazırlama işlemlerinin önemli bir bölümü dashboard geliştirme aşamasına geçmeden model seviyesinde gerçekleştirilebilir.

{% hint style="info" %}
Calculated Column kullanımı ve formül yapıları ilgili bölümde detaylı olarak açıklanmaktadır.
{% endhint %}

### Kolon Kopyalama (Duplicate)

Duplicate işlemi kullanılarak mevcut bir kolonun kopyası oluşturulabilir. Bu özellik, aynı alan üzerinde farklı yapılandırmalar oluşturulması gereken senaryolarda kullanılabilir. Kopyalanan kolon bağımsız olarak yönetilebilir ve üzerinde farklı düzenlemeler gerçekleştirilebilir.

### Toplulaştırma Kuralı Tanımlama

Kolonlar için varsayılan toplulaştırma kuralları tanımlanabilir. **Aggregation Rule** özelliği sayesinde ilgili kolon dashboard geliştirme süreçlerinde varsayılan olarak belirlenen toplulaştırma yöntemi ile kullanılabilir.

Desteklenen toplulaştırma kuralları arasında aşağıdaki yöntemler yer almaktadır:

* Sum
* Count
* Count Distinct
* Average
* Minimum
* Maximum

{% hint style="warning" %}
Toplulaştırma Kuralı tanımlanması, dashboard geliştirme sırasında aynı toplulaştırma kurallarının tekrar tekrar seçilmesi ihtiyacını azaltır ve veri kullanımında standartlık sağlar.
{% endhint %}

### Kolon Bilgilerini Görüntüleme (Info)

**Info** seçeneği kullanılarak kolona ait teknik bilgiler görüntülenebilir.

### Kolon Adını Değiştirme (Rename)

**Rename** işlemi ile kolonun model içerisinde görüntülenen adı değiştirilebilir. Bu özellik özellikle teknik isimlere sahip kolonların daha anlaşılır hale getirilmesi amacıyla kullanılmaktadır.

{% hint style="info" %}
Rename işlemi yalnızca veri modeli içerisindeki görünümü etkiler. Veri kaynağındaki fiziksel kolon adı değiştirilmez.
{% endhint %}

Kolon işlemleri sayesinde veri modelleri daha anlaşılır, yönetilebilir ve dashboard geliştirme süreçlerine uygun hale getirilebilir.


# Hesaplanmış Kolon Ekleme

Hesaplanmış Kolon (Calculated Column) özelliği, veri modeli içerisinde mevcut kolonlar kullanılarak yeni alanlar oluşturulmasını sağlar. Oluşturulan kolonlar fiziksel veri kaynağında yer almaz ve yalnızca ilgili veri modeli içerisinde kullanılır.

Bu özellik sayesinde mevcut verilerden yeni bilgiler üretilebilir, veri hazırlama süreçleri model seviyesinde gerçekleştirilebilir ve dashboard geliştirme aşamasında tekrar eden hesaplamalar merkezi olarak yönetilebilir.

Örneğin;

* Satış ve maliyet bilgileri kullanılarak kâr tutarı hesaplanabilir.
* Tarih alanlarından yıl, çeyrek veya ay bilgileri üretilebilir.
* Birden fazla metin alanı birleştirilebilir.
* Koşullu ifadeler kullanılarak kategorik alanlar oluşturulabilir.
* Veri tipleri dönüştürülebilir.

{% hint style="info" %}
Hesaplanmış kolonlar veri modeli seviyesinde oluşturulur ve ilgili veri modelini kullanan tüm dashboardlarda kullanılabilir.
{% endhint %}

### Hesaplanmış Kolon Oluşturma

Yeni bir hesaplanmış kolon oluşturmak için ilgili tablo üzerinde bulunan **Add+** butonu kullanılır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FpY5HcMO8JQqwMEecl19k%2FScreenshot%202026-06-12%20163143.png?alt=media&amp;token=473352cb-b260-4ce9-8252-1b95a51a919b" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Butona tıklandığında **Calculated Column Editor** ekranı açılır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FFsKV2MUy0uY5ge5hZfdq%2FScreenshot%202026-06-12%20163351.png?alt=media&amp;token=d7cb3fe2-e240-4595-a5a8-f65b9d747d0d" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bu ekran üzerinden yeni kolon tanımlanabilir ve hesaplama formülü oluşturulabilir.

### Calculated Column Editor

Calculated Column Editor ekranı, hesaplanmış kolon oluşturma sürecinde kullanılan tüm bileşenleri bir arada sunmaktadır. Ekran temel olarak üç bölümden oluşmaktadır:

{% tabs %}
{% tab title="Tablolar ve Kolonlar" %}
Ekranın sol tarafında veri modeli içerisinde bulunan tablolar ve kolonlar listelenir.

Bu alan üzerinden:

* Tablolar görüntülenebilir.
* Kolonlar görüntülenebilir.
* Arama yapılabilir.
* Kolonlar formül içerisine eklenebilir.

Bu yapı sayesinde kullanıcıların kolon isimlerini manuel olarak yazmasına gerek kalmadan formül oluşturabilmesi sağlanır.
{% endtab %}

{% tab title="Formül Editörü" %}
Ekranın orta bölümünde formül editörü yer almaktadır.

Hesaplanmış kolona ait hesaplama mantığı bu alanda tanımlanır.

Formül editörü içerisinde:

* Kolonlar kullanılabilir.
* Fonksiyonlar çağrılabilir.
* Matematiksel işlemler gerçekleştirilebilir.
* Koşullu ifadeler yazılabilir.
* Veri dönüşümleri yapılabilir.

Oluşturulan ifade, yeni kolonun üreteceği değerleri belirler.
{% endtab %}

{% tab title="Fonksiyon Kütüphanesi" %}
Ekranın sağ tarafında kullanılabilir fonksiyonlar yer almaktadır.

Fonksiyonlar kategoriler halinde listelenmektedir:

* Aggregate Functions
* Conditional Functions
* Date Functions
* Numeric Functions
* String Functions
* Type Conversion Functions

Arama alanı kullanılarak istenilen fonksiyona hızlı bir şekilde erişilebilir.

Bir fonksiyon seçildiğinde kullanım şekli ve açıklaması ekranın alt kısmında görüntülenir.

Bu yapı sayesinde formül geliştirme süreci kolaylaştırılır ve fonksiyonların doğru kullanımı desteklenir.
{% endtab %}
{% endtabs %}

### Kolon Adı ve Veri Tipi Tanımlama

Hesaplanmış kolon oluşturulurken aşağıdaki bilgiler tanımlanmalıdır:

**Kolon Adı:** Oluşturulacak kolonun veri modeli içerisinde görüntülenecek adıdır.Kolon adının açıklayıcı ve anlamlı olacak şekilde belirlenmesi önerilmektedir.

**Veri Tipi:** Yeni oluşturulacak kolonun veri tipi bu alanda belirlenir. Veri tipi seçimi, kolonun dashboard ve raporlarda doğru şekilde kullanılabilmesi açısından önemlidir.

Örneğin:

* Sayısal sonuç üreten hesaplamalarda Number
* Metinsel sonuç üreten hesaplamalarda Varchar
* Tarih bilgisi üreten hesaplamalarda Date

tipleri tercih edilmelidir.

### Hesaplanmış Kolonun Kaydedilmesi

Formül tanımlandıktan ve gerekli bilgiler girildikten sonra **Apply** butonu kullanılarak işlem tamamlanır. Başarılı şekilde oluşturulan hesaplanmış kolon ilgili tablo altında görüntülenir ve veri modelinin bir parçası haline gelir.

Oluşturulan kolonlar:

* Dashboardlarda kullanılabilir.
* Filtrelerde kullanılabilir.
* Görselleştirmelerde kullanılabilir.
* Hesaplamalarda kullanılabilir.
* Diğer hesaplanmış kolonlar tarafından referans alınabilir.

{% hint style="info" %}
Hesaplanmış kolonlar yalnızca ilgili veri modeli içerisinde geçerlidir. Veri kaynağındaki fiziksel tablo yapısını değiştirmez ve kaynak sistem üzerinde herhangi bir güncelleme gerçekleştirmez.
{% endhint %}

### Kullanım Senaryoları

Hesaplanmış kolonlar aşağıdaki gibi birçok farklı senaryoda kullanılabilir:

* Kâr hesaplamaları oluşturmak
* İndirim oranları hesaplamak
* Tarih alanlarından yeni tarih hiyerarşileri üretmek
* Ürün veya müşteri segmentleri oluşturmak
* Veri tiplerini dönüştürmek
* Dashboardlarda kullanılacak iş kurallarını model seviyesinde tanımlamak

Bu sayede veri hazırlama süreçlerinin önemli bir bölümü dashboard geliştirme aşamasına geçmeden önce veri modeli içerisinde tamamlanabilir.


# Join İşlemleri

Veri modeli içerisinde bulunan tabloların birlikte kullanılabilmesi için tablolar arasında ilişkiler tanımlanmalıdır. Bu ilişkiler Join yapıları kullanılarak oluşturulur. Join işlemleri sayesinde farklı tablolarda bulunan veriler ortak alanlar üzerinden ilişkilendirilebilir ve dashboardlarda birlikte kullanılabilir.

Örneğin;

* Satış tablosu ile tarih tablosu,
* Satış tablosu ile ürün tablosu,
* Satış tablosu ile bölge tablosu

ortak anahtar alanlar kullanılarak ilişkilendirilebilir.

{% hint style="warning" %}
Vispeahen veri modellerinde tablolar arasındaki ilişkiler Join yapıları kullanılarak yönetilmektedir.
{% endhint %}

### Join Yönetim Ekranı

Join işlemlerine erişmek için Model Alanı üzerinde bulunan **Join Yönetimi** ikonu kullanılır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FAIedK3cXDkw2lojqvzeQ%2FJoin.png?alt=media&amp;token=c5bf1fb0-ff15-4ac5-89ac-7e7f4699517e" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

İlgili ikona tıklandığında veri modeline ait tüm join tanımlarının görüntülendiği Join Yönetim ekranı açılır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FMBIbEDnv2Sm8tpYzy9Mb%2FScreenshot%202026-06-12%20173042.png?alt=media&amp;token=f40f28cb-f2d5-401b-b50a-759c05251ed5" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bu ekran üzerinden:

* Mevcut joinler görüntülenebilir.
* Joinler düzenlenebilir.
* Joinler silinebilir.
* Yeni join tanımları oluşturulabilir.

### Yeni Join Oluşturma

Yeni bir ilişki oluşturmak için Join Yönetim ekranında bulunan **Add** butonu kullanılır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FIRxyG82n2fsQTJHMRJGT%2Fjoin%20add.png?alt=media&amp;token=f60176f1-ccac-46b3-9ee3-dbb5aa0e228b" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Add butonuna tıklandığında Join Creation ekranı açılır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FC9z7HVknVzWsuKLdtfhj%2FScreenshot%202026-06-12%20173137.png?alt=media&amp;token=feecb176-efd0-49de-b5a0-f911827c8bde" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bu ekran üzerinden ilişki kurulacak tablolar ve kolonlar seçilir.

Join oluşturulurken aşağıdaki bilgiler tanımlanmalıdır:

* Fact Table: İlişkinin kurulacağı fact tablo seçilir.
* Fact Table Column: Fact tablo içerisinde ilişki kurulacak kolon seçilir.
* Dimension Table: Fact tablo ile ilişkilendirilecek dimension tablo seçilir.
* Dimension Table Column: Dimension tablo içerisinde ilişki kurulacak kolon seçilir.
* Join Type: İki tablo arasındaki ilişki tipi belirlenir.

### Desteklenen Join Tipleri

Vispeahen üzerinde tablolar arasında ilişki kurulurken farklı join tipleri kullanılabilir. Join tipi, ilişkilendirilen tablolar arasında eşleşmeyen kayıtların analiz sonuçlarına dahil edilip edilmeyeceğini belirler.

{% tabs %}
{% tab title="Inner Join" %}
Inner Join kullanıldığında yalnızca her iki tabloda da karşılığı bulunan kayıtlar sonuç kümesine dahil edilir. Bu yöntem, yalnızca eşleşen verilerin analiz edilmesinin istendiği durumlarda tercih edilir ve en yaygın kullanılan join tipidir.

Örneğin;&#x20;

* `fact_sales` tablosunda satış kayıtları,&#x20;
* `dim_product` tablosunda ürün bilgileri&#x20;

bulunmaktadır.&#x20;

İlişki `product_id` alanı üzerinden kurulduğunda, yalnızca her iki tabloda da bulunan ürünlere ait satış kayıtları analizlerde kullanılacaktır. Ürün tablosunda karşılığı bulunmayan satış kayıtları sonuç kümesine dahil edilmez.

{% hint style="info" %}
Veri kalitesinin yüksek olduğu ve tüm kayıtların eşleşmesinin beklendiği senaryolarda Inner Join kullanılması önerilmektedir.
{% endhint %}
{% endtab %}

{% tab title="Outer Join" %}
Outer Join kullanıldığında eşleşmeyen kayıtlar da sonuç kümesine dahil edilir. Bu yöntem, bir tabloda karşılığı bulunmayan kayıtların da görüntülenmesinin veya analiz edilmesinin istendiği durumlarda tercih edilir.

Örneğin;

* `fact_sales` tablosunda satış kayıtları,
* `dim_product` tablosunda ürün bilgileri

bulunmaktadır.

İlişki `product_id` alanı üzerinden kurulduğunda, ürün bilgisi bulunmayan satış kayıtları da analizlerde yer almaya devam eder. Bu sayede eksik eşleşmeler tespit edilebilir ve veri bütünlüğü analiz edilebilir.

{% hint style="info" %}
Veri kaynakları arasında eksik eşleşmelerin bulunabileceği veya tüm kayıtların korunmasının istendiği senaryolarda Outer Join kullanılması önerilmektedir.
{% endhint %}
{% endtab %}
{% endtabs %}

### Join Tanımının Kaydedilmesi

Gerekli alanlar seçildikten sonra **Create** butonu kullanılarak join oluşturulur.

Oluşturulan join, Join Yönetim ekranında görüntülenmeye başlanır ve veri modelinin bir parçası haline gelir.

Kaydedilen join tanımları dashboard geliştirme süreçlerinde otomatik olarak kullanılır ve ilişkili tabloların birlikte analiz edilmesini sağlar.

{% hint style="info" %}
Veri modellerinde doğru join yapılarının kurulması, dashboardlarda doğru sonuçlar elde edilmesi açısından kritik öneme sahiptir. Bu nedenle join oluşturulurken ilişkilendirilen kolonların aynı iş anlamına sahip ve uyumlu veri tiplerinde olması önerilmektedir
{% endhint %}

Join işlemlerinin en doğru şekilde tasarlanabilmesi için Star Schema ve Multi Fact veri modelleme yaklaşımlarının anlaşılması önerilmektedir. Bu yapılar bir sonraki bölümlerde detaylı olarak açıklanmaktadır.


# Star Schema

Star Schema (Yıldız Şeması), iş zekası ve veri ambarı projelerinde en yaygın kullanılan veri modelleme yaklaşımıdır. Adını, merkezdeki ana tablonun etrafında onu destekleyen yardımcı tabloların yıldız biçiminde konumlanmasından alır.

Vispeahen varsayılan olarak Star Schema modelini destekler. Bu modelde tüm veri yapısı iki farklı tablo türü üzerine kurulur:

* Fact Tablo (Olgu Tablosu) — Ölçülebilir olayları ve işlemleri saklar
* Dimension Tablo (Boyut Tablosu) — Fact tablosuna bağlam ve anlam katar

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FS8NSe4dYUSSduDM5XvFa%2FStar%20Schema.png?alt=media&amp;token=23e24afb-140f-455a-b7d1-5fb33495be4f" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<p align="center"><em>Star Schema yapısı: merkezde Fact tablo, çevresinde Dimension tablolar (DimTarih, DimUrunKategori, DimBolge, DimMusteri, DimKanal, DimPersonel).</em></p>

### Fact Tablo

Fact tablo, ölçülebilir olayların kaydedildiği ana tablodur. Her satır genellikle tek bir işlemi ya da olayı temsil eder ve sayısal değerler içerir.

* Sayısal ve ölçülebilir değerler içerir (tutar, adet, süre, maliyet vb.)
* Dimension tablolara bağlantı kuran yabancı anahtar (foreign key) kolonları barındırır
* Satır sayısı zaman içinde sürekli büyür
* &#x20;Metrikler (toplam satış, ortalama süre vb.) bu tablo üzerinden hesaplanır

{% hint style="info" %}
&#x20;Fact tablosunu “ne oldu” sorusuna cevap veren tablo olarak düşünebilirsiniz. İşlem yapıldı, sipariş geldi, başvuru alındı — bunların hepsi Fact tabloda saklanır.
{% endhint %}

### Dimension Tablo

Dimension tablolar, Fact tablosundaki olaylara anlam ve bağlam katan yardımcı tablolardır. “Hangi ürün kategorisi?”, “Hangi personel?”, “Hangi bölge?” gibi soruların cevabı Dimension tablolarda bulunur.

* Tanımlayıcı bilgiler içerir (ad, kategori, tür, açıklama vb.)
* Fact tabloya birincil anahtar (ID) üzerinden bağlanır
* Satır sayısı görece azdır ve nadiren değişir
* Dashboard'lardaki filtreler ve gruplama eksenleri Dimension tablolar üzerinden çalışır

{% hint style="info" %}
Dimension tablosunu “nasıl sınıflandırılıyor” sorusuna cevap veren tablo olarak düşünebilirsiniz. Kategori, tür, isim gibi bilgiler burada saklanır ve Fact tabloyla ilişkilendirilir.
{% endhint %}

### Fact ve Dimension Tablo Karşılaştırması

<table data-header-hidden><thead><tr><th width="180.11114501953125" valign="top"></th><th valign="top"></th><th valign="top"></th></tr></thead><tbody><tr><td valign="top"><strong>Özellik</strong></td><td valign="top"><strong>Fact Tablo</strong></td><td valign="top"><strong>Dimension Tablo</strong></td></tr><tr><td valign="top">Amacı</td><td valign="top">Ölçülebilir olayları / işlemleri saklar</td><td valign="top">Bağlam ve açıklama bilgisi sağlar</td></tr><tr><td valign="top">İçerik</td><td valign="top">Sayısal değerler (tutar, adet, süre...)</td><td valign="top">Tanımlayıcı bilgiler (ad, kategori, tür...)</td></tr><tr><td valign="top">Satır sayısı</td><td valign="top">Çok fazla — sürekli büyür</td><td valign="top">Az — nadiren değişir</td></tr><tr><td valign="top">Dashboard'daki rolü</td><td valign="top">Hesaplanan metrikler (toplam, ortalama vb.)</td><td valign="top">Filtreleme ve gruplama eksenleri</td></tr><tr><td valign="top">Örnek</td><td valign="top">Satış işlemleri, iş emirleri, başvurular</td><td valign="top">Ürün kategorisi, personel, şikayet türü</td></tr></tbody></table>

### Vispeahen'de Neden Star Schema?

Star Schema'nın tercih edilmesinin başlıca nedenleri:

* Sadelik: Yapı anlaşılması kolaydır; teknik ve iş kullanıcıları aynı modeli kavrayabilir.
* Performans: Az sayıda JOIN gerektirdiğinden sorgular hızlı çalışır, dashboard açılış süreleri kısalır.
* Filtreleme gücü: Dimension tablolar, dashboard filtrelerinin temelini oluşturur ve esnek dilim/dilimle analizine olanak tanır.
* Bakım kolaylığı: Yeni bir boyut eklemek (yeni Dimension tablo) mevcut yapıyı bozmaz.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F1a54TSD4v6yT0BSw2OCK%2Ffact_dim.png?alt=media&amp;token=73472ea7-3c3d-437d-90ba-a0bf8a5079c0" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<p align="center"><em>Vispeahen Models ekranında bir model genel görünümü: fact_eticaret_satis fact tablosu, DimTarih, DimUrunKategori, DimBolge ve DimMusteri dimension tablolarıyla ilişkilendirilmiş.</em></p>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FdSBkMZ83AeGZg3lzXqhZ%2FstarSchema_Example.png?alt=media&amp;token=16af4be4-929e-478c-8677-ebb6916acf64" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<p align="center"><em>Örnek: DimDate, DimProductCategory ve DimBolge dimension tablolarıyla yapılandırılmış bir Join ekranı. Inner/Left join tipi seçimi ve isimlendirme standardına dikkat edin.</em></p>

Join yapılarının doğru kurgulanabilmesi için Star Schema modelleme yaklaşımının anlaşılması önemlidir. Star Schema tasarımında dikkat edilmesi gereken hususlar [Star Schema Modeli Kurarken Dikkat Edilmesi Gerekenler](/veri-yonetimi/veri-modelleme/star-schema/star-schema-modeli-kurarken-dikkat-edilmesi-gerekenler) bölümünde detaylı olarak açıklanmaktadır.


# Star Schema Modeli Kurarken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Vispeahen'de bir Star Schema modeli kurarken aşağıdaki noktalara dikkat etmek, modelin doğru çalışmasını, performanslı olmasını ve zaman içinde sürdürülebilir kalmasını sağlar.

### 1. İsimlendirme Standardı

Fact ve Dimension tabloları birbirinden ayırt etmek için tutarlı bir önek kullanın: Fact tablolar için “fact\_”, Dimension tablolar için “Dim” öneki (örn. DimTarih, DimUrunKategori, DimBolge, DimMusteri). Model büyüdükçe bu standart, hangi tablonun fact hangi tablonun dimension olduğunu hızlıca ayırt etmeyi sağlar ve ekip içinde ortak bir dil oluşturur.

### 2. Join Kolonlarının Veri Tipi ve Format Uyumu

Fact ve Dimension tablolardaki join kolonlarının veri tipleri (metin-metin, sayı-sayı) ve değer formatları (büyük/küçük harf, boşluk, kod biçimi) birbiriyle uyumlu olmalıdır. Örneğin “city\_code” ile “plaka” kolonlarının aynı kod setini kullanması gerekir. Uyumsuzluk, join'in hiç eşleşmemesine veya raporlarda eksik veri görünmesine yol açar.

### 3. Join Tipi Seçimi: Inner ve Left

Inner join sadece her iki tarafta karşılığı olan kayıtları getirir. Dimension tabloda karşılığı olmayan Fact kayıtları varsa (örneğin henüz tanımlanmamış bir ürün kategorisi), bu kayıtlar Inner join ile dashboard'dan tamamen kaybolur. Fact tablosundaki tüm kayıtların korunması gerekiyorsa Left join tercih edilmeli; Dimension tarafında eşleşmeyen değerler için “Tanımsız” gibi bir varsayılan satır eklemek iyi bir pratiktir.

### 4. DimTarih (Date) Tablosunun Önemi

Zaman bazlı analizler (yıl, ay, çeyrek, hafta, haftanın günü) için ayrı bir DimTarih tablosu oluşturup tüm Fact tablolardaki tarih kolonlarını bu ortak tabloya bağlayın. Bu yaklaşım tutarlı bir tarih hiyerarşisi sağlar ve farklı Fact tablolar arasında tarih bazlı karşılaştırmalı analizleri mümkün kılar.

### 5. Çoka-Bir (Many-to-One) İlişkiyi Koruma

Fact-Dimension join'leri her zaman “many-to-one” (çoka-bir) olmalıdır: bir Fact satırı yalnızca bir Dimension satırına eşleşmelidir. Dimension tablosunda tekrar eden anahtar değerleri varsa join sonucunda satır çoğalması (row duplication) oluşur ve toplamlar (SUM, COUNT) yanlış hesaplanır. Dimension tablosunun anahtar kolonunun benzersiz (unique) olduğundan emin olun.

### 6. Gereksiz Join'lerden Kaçınma ve Performans

Sadece dashboard ve raporlarda gerçekten kullanılacak Dimension tabloları join edin; kullanılmayan join'ler modeli karmaşıklaştırır ve sorgu performansını düşürür. Sık kullanılan join ve filtre kolonlarında, özellikle Fact tablosundaki foreign key kolonlarında indeks tanımlamak performansı önemli ölçüde artırır.

### 7. Kurulumdan Sonra Test ve Doğrulama

Model kurulduktan sonra basit bir dashboard veya rapor ile join sonuçlarını kontrol edin: toplam satır sayısı join öncesi ve sonrasında aynı mı? Beklenen toplamlar (SUM) değişmiyor mu? Bu kontroller, satır çoğalması (row duplication) veya veri kaybı gibi sorunları erken aşamada yakalamanızı sağlar.

{% hint style="warning" %} <mark style="color:$warning;">**Hızlı Kontrol Listesi:**</mark>&#x20;

* Tablo isimleri Fact\_/Dim ön ekiyle tutarlı mı?&#x20;
* Join kolonlarının veri tipi ve formatı eşleşiyor mu?&#x20;
* Join tipi (Inner/Left) doğru seçildi mi?&#x20;
* DimTarih tüm Fact tablolara bağlı mı?&#x20;
* Dimension anahtar kolonu benzersiz mi?
* &#x20;Gereksiz join yok mu ve foreign key'lerde indeks var mı?
  {% endhint %}


# Multi Fact Yapıları

Multi-Fact yapısı, Vispeahen'in desteklediği alternatif bir modelleme yaklaşımıdır. Star Schema'dan farkı, aynı model içinde birden fazla Fact tablosunun bir arada kullanılabilmesidir. Bu yapı, farklı kaynaklardan gelen büyük veri tablolarının — veritabanı düzeyinde birleştirilmelerine gerek kalmaksızın — aynı görselde (tablo, pivot veya multi-axis grafik) birlikte analiz edilmesini sağlar.

Tipik kullanım senaryolarına örnek vermek gerekirse:

* Sağlık: Yatak doluluk oranı ile gelir-gider kalemlerinin bölüm ve dönem bazında karşılaştırılması
* Finans: Tahakkuk ve tahsilat tablolarının hesap ve dönem bazında birlikte izlenmesi
* Perakende: Satış, iade ve stok verilerinin ürün ve mağaza bazında tek modelde analiz edilmesi

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FIW2Jjn4OKt46fOW62nQd%2Fmultifact.png?alt=media&amp;token=28306dd4-cfd0-4a7b-99a9-e23a3209a8cf" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<p align="center"><em>Multi-Fact yapısı: fact_yatak_doluluk, fact_gelir_gider, fact_ameliyathane ve fact_randevu tablolarının ortak byt_zaman ve byt_bolum dimension tablolarına bağlanması.</em></p>

### Star Schema ile Farkı

Star Schema'da tek bir Fact tablosu birden fazla Dimension tablosuna bağlanır. Multi-Fact yapısında ise birden fazla Fact tablosu, aynı ortak Dimension tablolarına bağlanarak tek bir model oluşturur. Her Fact tablosu kendi KPI'larını taşırken; zaman, bölüm, kategori gibi bağlamsal bilgiler ortak Dimension tablolarından gelir.

<table data-header-hidden><thead><tr><th valign="top"></th><th valign="top"></th><th valign="top"></th></tr></thead><tbody><tr><td valign="top"><strong>Özellik</strong></td><td valign="top"><strong>Star Schema</strong></td><td valign="top"><strong>Multi-Fact</strong></td></tr><tr><td valign="top"><em>Fact tablo sayısı</em></td><td valign="top">1 Fact tablo</td><td valign="top">2+ Fact tablo</td></tr><tr><td valign="top"><em>Dimension tablolar</em></td><td valign="top">Her Fact'e özel olabilir</td><td valign="top">Ortak dimension'lar zorunlu</td></tr><tr><td valign="top"><em>Kullanım amacı</em></td><td valign="top">Tek konuya ait analiz</td><td valign="top">Birden fazla konuyu aynı görselde analiz</td></tr><tr><td valign="top"><em>Dashboard'da</em></td><td valign="top">Tek Fact'ten KPI'lar (ör. toplam satış, adet)</td><td valign="top">Her Fact'ten ayrı KPI'lar; filtreler ortak Dimension'dan (ör. bölüm, tarih)</td></tr><tr><td valign="top"><em>Örnek</em></td><td valign="top">Sipariş analizi: tarih ve bölge bazında satış tutarı</td><td valign="top">Bölüm bazında yatak doluluk oranı ve gelir-gider kalemlerinin aynı görselde karşılaştırılması</td></tr></tbody></table>

{% hint style="info" %}
DB düzeyinde büyük tabloları birleştirmek hem maliyetlidir hem de data duplication’a yol açar. Multi-Fact yapısı bu işlemi Vispeahen’in sorgu katmanında yöneterek her iki sorunu ortadan kaldırır.
{% endhint %}

### Ne Zaman Kullanılır?

Multi-Fact yapısı, birden fazla operasyonel sürecin veya ölçüm alanının aynı model altında analiz edilmesi gereken her sektörde uygulanabilir. Ortak Dimension’lar yalnızca zaman ve bölge olmak zorunda değildir — modelin ihtiyacına göre ürün, müşteri, hesap, personel, maliyet merkezi gibi farklı boyutlar ve hatta ondan fazla ortak Dimension tanımlanabilir.

Aşağıdaki durumlarda Multi-Fact yapısını tercih edin:

* Aynı dashboard veya görselde (tablo, pivot, multi-axis grafik) farklı kaynaklardan gelen verileri ortak bir boyut üzerinden yan yana analiz etmek istediğinizde
* Her konunun verisi ayrı büyük tablolarda tutuluyorsa ve bunları veritabanı düzeyinde birleştirmek maliyetli veya data duplication’a yol açacaksa
* Farklı Fact tabloları aynı bağlamı (zaman, ürün, müşteri, hesap, personel vb.) paylaşıyorsa ve bu bağlam üzerinden karşılaştırmalı analiz yapılacaksa
* Farklı operasyonel süreçleri tek model altında yönetmek ve raporlamak gerektiğinde

Sektöre göre örnek senaryolar:

<details>

<summary>Sağlık</summary>

Bir hastane yönetiminde yatak doluluk, ameliyathane kullanımı ve gelir-gider verileri farklı operasyonel süreçlerden beslenebilir. Bu veriler ortak boyutlar üzerinden ilişkilendirilerek aynı dashboard üzerinde analiz edilebilir.

**Fact Tabloları:**

* fct\_yatak\_doluluk
* fct\_ameliyathane\_kullanim
* fct\_gelir\_gider

**Ortak Dimension Tabloları:**

* byt\_zaman
* byt\_bolum
* byt\_doktor

</details>

<details>

<summary>Finans</summary>

Finansal süreçlerde tahakkuk ve tahsilat verileri çoğunlukla ayrı tablolarda tutulmaktadır. Multi-Fact yapısı sayesinde bu veriler ortak boyutlar üzerinden ilişkilendirilerek karşılaştırmalı analizler gerçekleştirilebilir.

**Fact Tabloları:**

* fct\_tahakkuk
* fct\_tahsilat

**Ortak Dimension Tabloları:**

* hesap\_kodu
* donem
* maliyet\_merkezi
* para\_birimi

</details>

<details>

<summary>Perakende</summary>

Perakende sektöründe satış, iade ve stok verileri farklı operasyonel süreçlerden elde edilmektedir. Bu süreçler aynı model altında bir araya getirilerek satış performansı, iade oranları ve stok seviyeleri birlikte analiz edilebilir.

**Fact Tabloları:**

* fct\_satis
* fct\_iade
* fct\_stok

**Ortak Dimension Tabloları:**

* urun
* magaza
* zaman
* musteri\_segmenti

</details>

<details>

<summary>İnsan Kaynakları</summary>

Çalışanlara ilişkin maaş, izin ve performans verileri farklı kaynaklarda tutulabilir. Multi-Fact yapısı sayesinde bu veriler ortak boyutlar üzerinden ilişkilendirilerek çalışan performansı ve maliyet analizleri gerçekleştirilebilir.

**Fact Tabloları:**

* fct\_maas
* fct\_izin
* fct\_performans

**Ortak Dimension Tabloları:**

* departman
* pozisyon
* lokasyon
* donem

</details>

<details>

<summary>Üretim</summary>

Üretim süreçlerinde üretim miktarı, fire kayıtları ve kalite kontrol sonuçları genellikle farklı operasyonel sistemlerde tutulmaktadır. Bu veriler ortak boyutlar üzerinden ilişkilendirilerek üretim verimliliği analizleri gerçekleştirilebilir.

**Fact Tabloları:**

* fct\_uretim
* fct\_fire
* fct\_kalite\_kontrol

**Ortak Dimension Tabloları:**

* makine
* urun
* vardiya
* tesis

</details>

### Temel Kural: Ortak Dimension Bağlantısı

Multi-Fact modelinin çalışmasının ön koşulu, tüm Fact tablolarının en az bir ortak Dimension tablosuna bağlı olmasıdır. Bir Fact tablosu bu ortak Dimension bağlantısı olmadan modele eklenirse, o Fact tablosunun verileri diğer Fact tablolarıyla doğru hizalanamaz.

Ortak Dimension’lardan gelmesi gereken alanlar:

* Filtreler: zaman, bölüm, bölge, kategori vb.
* Gruplama eksenleri: tabloda satır/sütun başlıkları
* Multi-axis grafik eksen etiketleri

{% hint style="info" %}
&#x20;KPI’lar (tutar, sayı, oran vb.) Fact tablolarından alınır. Kategorik alanlar (bölüm adı, tarih, hastane adı vb.) ise her zaman ortak Dimension tablolarından gelmelidir. KPI dışındaki alanları Fact tablosundan almak Dimension bağlantısını anlamsız hale getirir.
{% endhint %}

### Vispeahen’de Multi-Fact Yapısı Nasıl Kurulur?

Join ekranında her Fact tablosu ortak Dimension tablolarına ayrı ayrı bağlanır. Aşağıdaki örnekte Sağlık Modeli’nin Join yapılandırması görülmektedir: fact\_hastane, fact\_yatak\_doluluk, fact\_gelir\_gider, fact\_ameliyathane ve fact\_randevu tablolarının tamamı byt\_zaman ve byt\_bolum üzerine bağlanmıştır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fdcnod6qIVv8X0xAhxpYi%2Fmultifact%20ornek.png?alt=media&amp;token=4e72d2d3-d180-4606-8a52-dd4dbbf7de90" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<p align="center"><em>Sağlık Modeli Join ekranı: birden fazla Fact tablosu (fact_yatak_doluluk, fact_gelir_gider, fact_ameliyathane, fact_randevu) aynı ortak dimension tablolarına (byt_zaman, byt_bolum) bağlanmış.</em></p>

Multi-Fact yapısının doğru çalışabilmesi için Fact tabloları ile ortak Dimension tabloları arasındaki ilişkilerin doğru şekilde kurgulanması kritik öneme sahiptir. Özellikle ortak Dimension kullanımı, filtreleme mantığı, KPI tasarımı ve Fact tablolarının modellenmesi sırasında dikkat edilmesi gereken çeşitli prensipler bulunmaktadır. Multi-Fact veri modeli tasarlanırken göz önünde bulundurulması gereken hususlar[ Multi-Fact Modeli Kurarken Dikkat Edilmesi Gerekenler](/veri-yonetimi/veri-modelleme/multi-fact-yapilari/multi-fact-modeli-kurarken-dikkat-edilmesi-gerekenler) bölümünde detaylı olarak açıklanmaktadır.


# Multi-Fact Modeli Kurarken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Doğru kurulmuş bir Multi-Fact model; tutarlı filtreler, doğru hizalanmış KPI’lar ve yüksek performans sağlar. Aşağıdaki başlıklar önce dikkat edilmesi gereken kritik noktaları özetlemektedir.

### 1. Ortak Dimension’ları Önceden Belirleyin

Modeli kurmadan önce hangi Dimension tablolarının tüm Fact tabloları arasında ortak olduğunu netleştirin. Sıklıkla zaman (byt\_zaman) ve organizasyonel birim (byt\_bolum, byt\_bolge gibi) tablolar ortak Dimension olmaya adaydır. Modeli düzenlerken bu tablolar olmadan ilerlemek tutarsız sonuçlara yol açar.

### 2. Granülarite Uyumuna Dikkat Edin

Farklı Fact tabloları farklı ayrıntı düzeylerinde (günlük, aylık, saatlik) veri barındırabilir. Aynı tabloda bu Fact’leri üst üste getirdiğinizde, daha kaba granülariteli tablo değerlerinin suni olarak tekrarandığını görebilirsiniz. Ortak Dimension’ın en ince ortak granülaritede çalıştığından emin olun.

### 3. KPI Dışındaki Alanları Fact Tablosundan Almayin

Dashboard’larda filtre, gruplama ekseni veya etiket olarak kullanılacak tüm kategorik alanlar (bölüm adı, tarih, hasta tipi vb.) ortak Dimension tablolarından seçilmelidir. Bu alanları Fact tablosundan almak; farklı Fact’lerde aynı alan için birden fazla sütun çıkmasına ve yanıltıcı filtreleme davranışlarına yol açar.

### 4. Her Fact Tablosunu İlk Testini Tek Başına Yapın

Modele yeni bir Fact tablosu eklerken önce o tabloyu tek başına basit bir raporda doğrulayın: değerler doğru mu, granülarite beklediğiniz gibi mi? Bu adım, Multi-Fact yapısına entegre edildiğinde ortaya çıkabilecek sorunları erken yakalar.

### 5. Tahakkuk-Tahsilat Gibi İlişkili Tablo Grupları

Tahakkuk ve tahsilat gibi mantıksal olarak ilişkili ama farklı tablolarda tutulan veriler Multi-Fact’in ideal kullanım alanıdır. Bu tabloları veritabanı düzeyinde birleştirmek yerine ortak zaman ve organizasyon Dimension’ları üzerinden modele eklemek, hem veri tekrarını önler hem de sistemi daha esnek tutar.

### 6. Test: Toplam Değerler Tutarlı mı?

Multi-Fact model kurulduğundaktan sonra her Fact tablosunun toplamını tek başına çıkardığınız değerle karşılaştırın. Farklı Fact’lerin ortak Dimension’larda kesiştiği satırlarda row duplication ya da veri kaybı olmadığından emin olun.

{% hint style="warning" %}
&#x20;<mark style="color:$warning;">**Hızlı Kontrol Listesi:**</mark>&#x20;

* Ortak Dimension tabloları tanımlandı mı?&#x20;
* Tüm Fact tabloları bu ortak Dimension’lara bağlı mı?&#x20;
* KPI dışındaki kategorik alanlar Dimension’lardan mı geliyor?
* Granülarite uyumu kontrol edildi mi?&#x20;
* Her Fact tablosu ayrı ayrı doğrulandı mı?&#x20;
* Toplam değerler Multi-Fact modelde tutarlı mı?
  {% endhint %}


# Kumanda Tablosu Oluşturma

Kumanda tabloları, verilerin görselleştirilerek analiz edilmesini sağlayan çalışma alanlarıdır. Vispeahen üzerinde oluşturulan kumanda tabloları; grafikler, tablolar, filtreler ve diğer görsel bileşenler kullanılarak kullanıcı ihtiyaçlarına göre özelleştirilebilir.

Kumanda tablosu tasarımına başlamadan önce ilgili verilerin sisteme aktarılmış ve bu veriler kullanılarak bir veri modeli oluşturulmuş olması gerekmektedir. Kumanda tablolarında kullanılan tüm görsel bileşenler veri modeli üzerinden çalışmaktadır.

{% hint style="info" %}
Veri aktarımı ve veri modelleme süreçlerine ilişkin detaylı bilgilere sırasıyla[ **Veri Aktarımı**](/veri-yonetimi/veri-aktarimi) ve [**Veri Modelleme**](/veri-yonetimi/veri-modelleme) bölümlerinden ulaşabilirsiniz.
{% endhint %}

Bu bölümde, yeni bir kumanda tablosunun nasıl oluşturulacağı, tasarım ekranının yapısı ve kumanda tablosu oluşturma sürecinde kullanılan temel bileşenler ele alınmaktadır. Ayrıca plugin ekleme, görsel yerleşimlerini düzenleme ve kumanda tablosunu kaydetme işlemlerine ilişkin temel bilgiler de sunulmaktadır.

Kumanda tablosu oluşturma süreci genel olarak aşağıdaki adımlardan oluşur:

1. Yeni bir kumanda tablosu oluşturulması
2. Veri modelinin kullanıma hazır hale getirilmesi
3. Görsel bileşenlerin (Plugin) eklenmesi
4. Görsellerin yapılandırılması ve düzenlenmesi
5. Filtreleme ve etkileşimlerin tanımlanması
6. Kumanda tablosunun kaydedilmesi

Bu bölümde yer alan bilgiler tamamlandığında kullanıcılar kendi kumanda tablolarını oluşturabilecek, verilerini görselleştirebilecek ve ihtiyaçlarına uygun analiz ekranları tasarlayabilecek seviyeye ulaşacaktır.

### Yeni Bir Kumanda Tablosu Oluşturma

Vispeahen'e giriş yapıldığında kullanıcıyı ana ekran karşılar. Yeni bir kumanda tablosu oluşturmak için ana ekranda bulunan **New Dashboard** butonuna tıklanır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FWgoxU1PPU6v3xUTLBp0m%2FScreenshot%202026-06-15%20154041.png?alt=media&amp;token=3b4a576a-d409-4e08-87bf-ec9129093841" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bu işlem sonrasında kullanıcı kumanda tablosu tasarım ekranına yönlendirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FQo7Ynn2xusMU33kuC3Rt%2FScreenshot%202026-06-15%20154555.png?alt=media&amp;token=6a68a16a-2822-4183-84ea-b4922ecd3b8c" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

### Kumanda Tablosu Tasarım Ekranı

Kumanda tablosu tasarım ekranı, görsel bileşenlerin eklendiği ve düzenlendiği çalışma alanıdır.

Bu ekran üzerinden kullanıcı;

* Kumanda tablosu başlığını belirleyebilir,
* Plugin ekleyebilir,
* Görsel yerleşimlerini düzenleyebilir,
* Filtreleme ve etkileşim yapılarını tanımlayabilir,
* Kumanda tablosu ayarlarını yönetebilir.

Kumanda tablosunda kullanılacak tüm bileşenler veri modeli üzerinden çalışmaktadır. Bu nedenle tasarım sürecine başlamadan önce ilgili veri modelinin hazır olması gerekmektedir.

### Plugin Ekleme

Kumanda tablosuna yeni bir bileşen eklemek için üst menüde bulunan **Plugin Listesi** ikonuna tıklanır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FgL51Db4Cjrwd0C7SyH21%2FScreenshot%202026-06-15%20154630.png?alt=media&amp;token=1687beb6-ca7c-48aa-b54b-ffbc289ea053" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FOTI5R0d9s0GgRgaVgVbH%2FScreenshot%202026-06-15%20160149.png?alt=media&amp;token=8824846b-3c5a-4912-8d3b-33e95a2dab5a" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Açılan listeden filtreler, grafikler, tablolar, haritalar ve diğer bileşenler seçilerek kumanda tablosuna eklenebilir.

### Kumanda Tablosunun Kaydedilmesi

Tasarım işlemleri tamamlandıktan sonra üst bölümde yer alan **Kaydet (Save)** ikonuna tıklanarak kumanda tablosu kaydedilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fh2IDRDft6pKXy7l5dG5J%2FScreenshot%202026-06-15%20172042.png?alt=media&amp;token=9c7c3883-db0f-4f39-8ee7-724f0cf0d4ee" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Kaydedilen kumanda tabloları daha sonra görüntülenebilir, düzenlenebilir ve paylaşılabilir.


# Plugin Listesi

Plugin Listesi, kumanda tablolarında kullanılabilecek tüm bileşenlerin bulunduğu alandır. Kullanıcılar bu alan üzerinden filtreler, görsel bileşenler ve diğer yardımcı bileşenleri kumanda tablosuna ekleyebilir.

Yeni bir bileşen eklemek için üst menüde bulunan **Plugin Listesi** ikonuna tıklanır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FL4PG2z7LdX5OYtNcfE4a%2FScreenshot%202026-06-15%20154630.png?alt=media&amp;token=cf428ba3-ba29-42d4-8287-81d4365e60f9" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Plugin Listesi açıldığında sistemde kullanılabilen tüm bileşenler kategoriler altında görüntülenir. İlgili bileşen seçilerek kumanda tablosuna eklenebilir ve daha sonra ihtiyaçlara göre yapılandırılabilir.

Vispeahen üzerinde bulunan pluginler üç ana kategori altında gruplandırılmıştır:

### Filtreler

Filtreler, kumanda tablosunda görüntülenen verilerin belirli kriterlere göre sınırlandırılmasını sağlayan bileşenlerdir.

<table data-view="cards"><thead><tr><th></th><th data-hidden data-card-cover data-type="image">Cover image</th></tr></thead><tbody><tr><td>Filter</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FpkMWPBIdQwtukJ9z4sAh%2FFilter.png?alt=media&amp;token=e074c1b9-fccc-48fe-82c3-2f0256efe246">Filter.png</a></td></tr><tr><td>Button Filter</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FSjpU4lP1ohmwiKCcNyZi%2FButton%20Filter.png?alt=media&amp;token=82852c64-9a58-4d76-8bfe-d7029197b876">Button Filter.png</a></td></tr><tr><td>Selection Filter</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F7EuuShWXXuOSrypEIG23%2FColumn%20Selector.png?alt=media&amp;token=714f0a60-1e1c-4060-a5cd-3897f30d6b7c">Column Selector.png</a></td></tr><tr><td>Column Selector</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FDc4jcFGp0qeAAtn2Ph7n%2FColumn%20Selector-1.png?alt=media&amp;token=c310b126-e253-4e03-b2d8-f5f510170078">Column Selector-1.png</a></td></tr></tbody></table>

### Görsel Bileşenler

Görsel bileşenler, veri modelinde bulunan bilgilerin grafikler, tablolar, haritalar ve diğer görselleştirme yöntemleri kullanılarak analiz edilmesini sağlayan bileşenlerdir. Bu kategori altında grafikler, tablolar, haritalar ve gelişmiş görselleştirme bileşenleri yer almaktadır.

<table data-view="cards"><thead><tr><th></th><th data-hidden data-card-cover data-type="image">Cover image</th></tr></thead><tbody><tr><td>Bar Chart</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fz8LQREP2ThjFmmnai2dv%2FBar%20Chart.png?alt=media&amp;token=0ae762fc-c014-4cce-904d-a3a999f6c61e">Bar Chart.png</a></td></tr><tr><td>Chord Diagram</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F8KXbGp5pN8mQ7FrczXKj%2FChord%20Diagram.png?alt=media&amp;token=04120d20-94a5-4ba2-b4ed-a5cb5ddbe5e0">Chord Diagram.png</a></td></tr><tr><td>Custom</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FA0Nl2izOaSYvit5GeCns%2FCustom.png?alt=media&amp;token=672aba6e-c069-4913-9d44-3b689ca9a50a">Custom.png</a></td></tr><tr><td>Cylinder Bar</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FUehVnUAOE2BxyUgpL87z%2FCylinder%20Bar.png?alt=media&amp;token=67cbf17d-bb9c-4e82-9b44-ef6dc64a12e5">Cylinder Bar.png</a></td></tr><tr><td>Gauge Chart</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FPahR5piwM9nO64GWnAYb%2FGauge%20Chart.png?alt=media&amp;token=3ed55f4a-4b0b-4605-969d-1e058b1c0eed">Gauge Chart.png</a></td></tr><tr><td>Line Chart</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FqbKNWhNXUv7EMFbJfZny%2FLine%20Chart.png?alt=media&amp;token=4f9e3fc6-adb0-40ca-b74b-2739b7f673ec">Line Chart.png</a></td></tr><tr><td>Liquid Gauge</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FyisYO7nLzsBq7pkBThL1%2FLiquid%20Gauge.png?alt=media&amp;token=d5cc552f-6d67-463c-ac90-8bcf8f9077ae">Liquid Gauge.png</a></td></tr><tr><td>Map (Bubbles)</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fa0rSiFhjnmB2WLXqDY47%2FMap%20(Bubbles).png?alt=media&amp;token=99f40eb5-4a9f-44bf-98f6-cbc775352850">Map (Bubbles).png</a></td></tr><tr><td>Map (Chrolopeth)</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FhVSdFmUbXkSqCPGIbULk%2FMap%20(Chrolopeth).png?alt=media&amp;token=c0675ebd-b6dd-46af-afc1-b948a9401286">Map (Chrolopeth).png</a></td></tr><tr><td>Route Map</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FjtvaH4XEiANes1fUaDCm%2FMap%20(Chrolopeth)-1.png?alt=media&amp;token=e4f842dd-6b74-4dcb-ac00-6d30d4c4a7ae">Map (Chrolopeth)-1.png</a></td></tr><tr><td>Map (Cluster)</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F79LBGvnbHxXAlAtsFEqd%2FMap%20(Cluster).png?alt=media&amp;token=0f0472e1-a3c8-40b0-8a0f-2708e3e009ad">Map (Cluster).png</a></td></tr><tr><td>Map (Heatmap)</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FRJxkrQ07GWUiX4GGibv1%2FMap%20(Heatmap).png?alt=media&amp;token=c324f184-4bdf-40c3-9179-e90a9979ad82">Map (Heatmap).png</a></td></tr><tr><td>Measure Tile</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FG86uttKUW8voOsHZlF1c%2FMeasure%20Tile.png?alt=media&amp;token=0031534f-b975-4875-b549-84c604155a9b">Measure Tile.png</a></td></tr><tr><td>Multi-Axis Line Chart</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FBipnzW2kJRyUAd0LSdSR%2FMulti%20Axis%20Line%20Chart.png?alt=media&amp;token=99d89e5a-0e46-4cd2-892a-9ac35dc14e56">Multi Axis Line Chart.png</a></td></tr><tr><td>Network Graph</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FXcAfHLK44BhptUw9joR5%2FNetwork%20Graph.png?alt=media&amp;token=f3ef60b6-323b-49a6-8fbf-c902c9af6ae5">Network Graph.png</a></td></tr><tr><td>Pie Chart</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FkdL1fqHPIORcKuyCK6de%2FPie%20Chart.png?alt=media&amp;token=ff7525d6-04a0-4bff-b029-b683b54238c0">Pie Chart.png</a></td></tr><tr><td>Pivot Table</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FPxASQ8rA2X0dascCcFCN%2FPivot%20Table.png?alt=media&amp;token=0761c002-9498-45a7-bdff-d8f10cea3779">Pivot Table.png</a></td></tr><tr><td>Pyramid Chart</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Ffh3ijk4dz4AfjYfFHUP8%2FPyramid%20Chart.png?alt=media&amp;token=7da562c6-4545-475f-980b-f430125bbdad">Pyramid Chart.png</a></td></tr><tr><td>Radar</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fmn349fzelvPU0RPDyoOW%2FRadar.png?alt=media&amp;token=616ef9c7-71e9-433b-aef5-106d1d17b0ab">Radar.png</a></td></tr><tr><td>Radial Progress</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F7aBcoOTT23uYfBw2hqTV%2FRadial%20Progress.png?alt=media&amp;token=e85b4f15-53c1-4fcb-9927-116433a8f0fb">Radial Progress.png</a></td></tr><tr><td>Sankey Chart</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FflJYQmni5GftnfGY9qMz%2FSankey%20Chart.png?alt=media&amp;token=34df7d90-0c94-4128-bfe3-4d34c62f08a0">Sankey Chart.png</a></td></tr><tr><td>Scatter Chart</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fjw9F7ZTRf0bUueFg7DbA%2FScatter%20Chart.png?alt=media&amp;token=7ebd5e57-92fc-4b95-9452-caad42557f5b">Scatter Chart.png</a></td></tr><tr><td>Sunburnst</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FeQcxGCI6rAH3BZWwajOf%2FSunburnst.png?alt=media&amp;token=f87d9104-8716-48e4-8a95-7295b09a316d">Sunburnst.png</a></td></tr><tr><td>Table</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FTkOpbHnYC8FcAHb56jII%2FTable.png?alt=media&amp;token=357bd9ea-7613-42d8-a7e0-01fd7d005202">Table.png</a></td></tr><tr><td>Timeline Chart</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fr8ZjtUHLCdAkSK8f9ppX%2FTimeline%20Chart.png?alt=media&amp;token=cd5d23a0-680f-4593-84ce-ab1ef2f58dc4">Timeline Chart.png</a></td></tr><tr><td>Tree Map</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FiD3wJ5WMu39xfJGu4JXp%2FTree%20Map.png?alt=media&amp;token=56e9a91e-30d6-4e42-b2b6-deda240008dd">Tree Map.png</a></td></tr><tr><td>Word Cloud</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fdp52BWn8kVW1ICW8IOps%2FWord%20Cloud.png?alt=media&amp;token=dc0c3af1-8a74-4322-ac7e-f338a6603d34">Word Cloud.png</a></td></tr><tr><td>World Map</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FVrOr2HtBtUrfWtDI7tRE%2FWorld%20Map.png?alt=media&amp;token=518b5062-ed3c-4744-984d-3ea51dd4c13d">World Map.png</a></td></tr></tbody></table>

### Diğer Bileşenler

Diğer bileşenler, kumanda tablosunun zenginleştirilmesi ve ek içeriklerin görüntülenmesi amacıyla kullanılan yardımcı bileşenlerdir.

<table data-view="cards"><thead><tr><th></th><th data-hidden data-card-cover data-type="image">Cover image</th></tr></thead><tbody><tr><td>I-Frame</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FBS5PCxczDNQEZY2I8oRx%2FI-Frame.png?alt=media&amp;token=ae20e293-8e9e-4f36-8c3c-d1c756849c13">I-Frame.png</a></td></tr><tr><td>Image</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FYswBMWl4pfELFLU1R7MS%2FImage.png?alt=media&amp;token=fa4e76e1-c041-4656-9bf3-bc52bfc8d526">Image.png</a></td></tr><tr><td>Title</td><td><a href="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FdjNPZAT1n4Cgi2WYq1yq%2FTitle.png?alt=media&amp;token=f08ddef2-afa9-4c61-b7eb-aaf384ac6886">Title.png</a></td></tr></tbody></table>

Plugin kategorileri ve bu kategoriler altında bulunan bileşenlerin kullanım detayları takip eden bölümlerde açıklanmaktadır.


# Filtreler

Filtreler, kumanda tablosunda görüntülenen verilerin belirli kriterlere göre sınırlandırılmasını sağlayan bileşenlerdir. Filtreleme mekanizması sayesinde kullanıcılar veri kümesini dinamik olarak daraltabilir, belirli kayıt gruplarına odaklanabilir ve farklı analiz senaryoları oluşturabilir.

Kumanda tablolarında kullanılan filtreler, veri modelinde yer alan alanlar ile ilişkilendirilerek çalışır. Filtre üzerinde yapılan seçimler, filtre ile ilişkilendirilen görsel bileşenlere anlık olarak uygulanır ve ilgili görseller seçilen kriterlere göre güncellenir.

Vispeahen üzerinde farklı kullanım senaryolarına yönelik çeşitli filtre bileşenleri bulunmaktadır. Her filtre tipi farklı bir kullanıcı deneyimi ve filtreleme yöntemi sunmaktadır.

Aşağıdaki filtre bileşenleri desteklenmektedir:

* Filter
* Selection Filter
* Button Filter
* Column Selector

Bu filtre bileşenlerinin her biri farklı ihtiyaçlara yönelik olarak tasarlanmıştır. Kullanım amaçları, yapılandırma seçenekleri ve örnek kullanım senaryoları takip eden bölümlerde detaylı olarak açıklanmaktadır.


# Filter: Filtre

Filtre bileşeni, kumanda tablosunda görüntülenen verilerin belirli kriterlere göre sınırlandırılmasını sağlayan temel filtreleme bileşenidir. Kullanıcılar filtre üzerinde seçim yaparak dashboard üzerinde bulunan görselleri ve diğer bileşenleri dinamik olarak filtreleyebilir.

Filtre bileşeni; metin, sayı, tarih ve kategorik alanlar üzerinde filtreleme yapılmasına olanak sağlar. Filtre üzerinde yapılan seçimler, filtre ile ilişkilendirilen görsellere anlık olarak uygulanır.

### Filtre Bileşeninin Eklenmesi

Filtre bileşeni eklemek için Plugin Listesi içerisinden **Filtre** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fs8LCrnk4VxAqrrtP3Vf3%2FScreenshot%202026-06-23%20143100.png?alt=media&amp;token=86c1d590-6e87-4633-99ec-2a7ad9910d81" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Filtre bileşeni eklendikten sonra filtreleme yapılacak alanın belirlenmesi ve gerekli yapılandırmaların tamamlanması gerekmektedir.

### Filtre Araçları

Filtre bileşeni seçildiğinde üst menüde aşağıdaki araçlar görüntülenir:

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FR1mRzCnDG7bYkhUJtvvE%2FVispeahen%20User%20Manual%20(24).png?alt=media&amp;token=2fe5b91f-1393-481d-b9ed-e3c761f2a71c" alt="" width="353"><figcaption></figcaption></figure>

1. Araçları Aç/Kapat: Görsel ile ilgili düzenleme yapılan ikonların açıp kapatıldığı ikondur.
2. Veri: Kullanıcının kendi verileriyle görseli şekillendireceği alandır.
3. Ayarlar: Görselin renk/başlık gibi biçimsel özelliklerinin değiştirildiği alandır.
4. Etkileşim: Görselden diğer görsellere filtre verilen alandır.
5. Yenile: Veri alanı ile grafiğin çalışması ve grafiğin yenilenmesini sağlar.
6. Kaldır: Görseli silmek için kullanılan alandır. “Kaldır” ikonuna tıklandığında “Bu görseli silmek istiyor
   \
   musunuz?” şeklinde uyarı çıkmaktadır.

> **Not:** Etkileşim ayarları tüm görsel bileşenlerde ortak olarak kullanıldığından, ilgili bölüm ayrı başlık altında detaylı olarak açıklanmaktadır.

### Veri Yapılandırması

Filtre bileşeninin çalışabilmesi için filtreleme yapılacak alanın tanımlanması gerekmektedir. Bu işlem bileşenin **Veri** ekranı üzerinden gerçekleştirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FkrvcIRcRWg3g6mpuvAn9%2FScreenshot%202026-06-23%20143307.png?alt=media&amp;token=69f15aaa-6068-4495-b37e-b11871056c8a" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Tablolar & Kolonlar**</mark>
: Seçili modelde var olan tablo ve kolonların bulunduğu alandır.
&#x20;Tablolar & Kolonlar bölümünde yer alan kolonlar, sağ tarafta bulunan bölümlere sürükle-bırak ile eklenir.
\\

<mark style="color:green;">**Kolon Eşleştirmeleri**</mark>

* **Sıralama:** Kolon verisinin artan/azalan şekilde sıralamasının yapıldığı alandır.
* **Filtre:** Grafikte yer alacak verinin ekleneceği alandır.
* **Saklı Alan:** Eklenen kolonların sıralamaya dahil edilebilmesi veya grafikte görüntülenmek istenmeyen kolonların sorguya dahil edilmesi için kullanılan alandır.

### Yapılandırma Ayarları

Filtre bileşenine ait görünüm ve davranış ayarları **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir. Filtre ayarları kullanılan veri tipine göre farklılık gösterebilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FvnPi5qeVPgaN1UfYmv8c%2FScreenshot%202026-06-23%20143624.png?alt=media&amp;token=02c920bc-43bb-4408-95c7-575276c68e43" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:blue;">**Metin ve Sayı Veri Tipi Ayarları**</mark>

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fw7wuO6cfyIoUCGZ1IsCH%2Ffiltre%20genel%20g%C3%B6r%C3%BCn%C3%BCm.png?alt=media&amp;token=c0e2e83b-e478-4d92-9bd1-c55f616a309a" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Arkaplan Rengi:** Grafiğin arka plan rengini belirlemenizi sağlar. Renk seçimi, mevcut palet üzerinden yapılabilir.

**Ok Rengi:** Filtre alanındaki seçim okunun rengini belirler.

**Metin Arka Plan Rengi:** Filtre ve operatör alanlarının arka plan rengini belirler.

**Filtre Seçilmeden Önce Görünecek Değer:** Kullanıcı seçim yapmadan önce filtre alanında gösterilecek açıklayıcı metnin belirlenmesini sağlar.

**Yer Tutucu Rengi:** Filtre seçilmeden önce gösterilen metnin (placeholder) rengini belirler.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FY60PjsMRhPFlcDAYnpSe%2Fba%C5%9Fl%C4%B1k%20ayarlar%C4%B1%20veri%20yok%20olmadan.png?alt=media&amp;token=7f64d662-be20-4b71-9097-a2ea46f40b69" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.

**Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.

**Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.

**Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.

**Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.

**Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

<mark style="color:green;">**Diğer**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FBWZ7OuWARHOEH4Hi8hk8%2Ffiltre%20di%C4%9Fer.png?alt=media&amp;token=fd586d6c-7993-49e2-9159-3d5cfd2520f6" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Filtre Operatörü:** Filtrelemede kullanılacak operatörün (örneğin eşittir, büyüktür gibi) ne olacağının belirlenmesini sağlar.

**Operatör Opsiyonlarını Göster:** Bu seçenek işaretlendiğinde, filtreyle birlikte operatör alanı da görüntülenir.

**Varsayılan Filtre İkonunu Göster:** Varsayılan (default) olarak tanımlanmış bir filtre varsa, bu seçenek işaretlendiğinde filtre ikonu görüntülenir.

**El ile Giriş:** Bu seçenek işaretlendiğinde, filtre değeri kullanıcı tarafından manuel olarak girilebilir. Giriş işlemi sonrasında kullanılmak üzere bir "Uygula" butonu görüntülenir ve bu butonla ilgili ayar alanları aktif hale gelir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F2evqGdl46VpFi2CAparQ%2Ffiltre%20el%20ile%20giri%C5%9F.png?alt=media&amp;token=0b721739-5c20-422d-8f79-c64d70748674" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Uygula Buton Yazısı:** Uygula butonu üzerinde görüntülenecek metnin belirlenmesini sağlar.
* **Uygula Butonu Arkaplan Rengi:** Uygula butonunun arka plan renginin belirlenmesini sağlar.
* **Uygula Butonu Yazı Rengi:** Uygula butonundaki yazının renginin belirlenmesini sağlar.

**Çoklu Seçim:** Kullanıcının filtre alanında birden fazla değer seçip seçemeyeceğini belirler.

**Veri Yok Açıklaması:** Grafikte görüntülenecek veri bulunmadığında, kullanıcıya gösterilecek bilgilendirici metnin tanımlandığı alandır.

* <mark style="color:blue;">**Tarih Veri Tipi Ayarları**</mark>

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FjasJgNVcflN5ri3u427x%2Ffiltre%20tarih%20genel%20g%C3%B6r%C3%BCn%C3%BCm.png?alt=media&amp;token=adb9e4f3-5182-4792-8bec-cc2aa01d933d" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Arkaplan Rengi:** Grafiğin arka plan rengini belirlemenizi sağlar. Renk seçimi, mevcut palet üzerinden yapılabilir.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FY60PjsMRhPFlcDAYnpSe%2Fba%C5%9Fl%C4%B1k%20ayarlar%C4%B1%20veri%20yok%20olmadan.png?alt=media&amp;token=7f64d662-be20-4b71-9097-a2ea46f40b69" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.

**Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.

**Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.

**Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.

**Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.

**Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

<mark style="color:green;">**Diğer**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FSTegxnUIeH00Dy0wt70A%2Ffiltre%20tarih%20di%C4%9Fer.png?alt=media&amp;token=36c807f1-5083-4210-8d50-d1e78e8fae5a" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Filtre Operatörü:** Filtrelemede kullanılacak operatörün (örneğin eşittir, büyüktür gibi) ne olacağının belirlenmesini sağlar.

**Operatör Opsiyonlarını Göster:** Bu seçenek işaretlendiğinde, filtreyle birlikte operatör alanı da görüntülenir.

**Liste Gösterimi:** Bu seçenek işaretlendiğinde, tarih veri tipi için varsayılan olarak sunulan takvim görünümü yerine, açılır liste (dropdown) görünümü kullanılır.

### Etkileşim Ayarları

Filtre bileşeni, kumanda tablosunda bulunan diğer görseller ile ilişkilendirilebilir. Bu sayede filtre üzerinde yapılan seçimler belirlenen görselleri otomatik olarak etkiler.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FJu2Jz7iJj5i3OiYawtEq%2FScreenshot%202026-06-23%20142421.png?alt=media&amp;token=806d3212-9525-49f1-bf5f-725005eb034c" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Etkileşim yapılandırmaları kullanılarak filtre seçimlerinin hangi görseller üzerinde etkili olacağı belirlenebilir.

{% hint style="info" %}
Etkileşim ayarları hakkında detaylı bilgi için [**Etkileşim Yönetimi**](/kumanda-tablosu/filtreleme-ve-etkilesim/interaction) bölümüne bakabilirsiniz.
{% endhint %}

### Kullanım Örneği

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F8cmIhJVDUrG6iaqGqn3d%2FScreenshot%202026-06-24%20142356.png?alt=media&amp;token=bfe3d44f-c669-4653-bd8c-3aeba1cc452d" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Yukarıdaki örnekte, kumanda tablosunun sol üst kısmında bulunan **Yıl** filtresi kullanılarak veriler belirli bir yıla göre filtrelenmektedir.

Kullanıcı filtre üzerinden **2024** yılını seçtiğinde;

* KPI kartları yalnızca 2024 yılına ait değerleri gösterir.
* Harita üzerinde 2024 yılına ait satış ve kâr verileri görüntülenir.
* Satış dağılımı grafikleri seçilen yıl verilerine göre güncellenir.
* Filtre ile ilişkilendirilmiş tüm görseller eş zamanlı olarak yenilenir.

Bu sayede kullanıcı, tek bir filtre kullanarak dashboard üzerindeki tüm analizleri seçilen yıl bazında inceleyebilir.


# Selection Filter: Seçim Filtresi

Seçim Filtresi bileşeni, kullanıcıların belirli alanlara ait değerleri doğrudan liste üzerinden seçerek dashboard üzerindeki verileri filtrelemesini sağlayan filtreleme bileşenidir.

Standart Filtre bileşeninden farklı olarak filtre seçenekleri açılır liste içerisinde değil, doğrudan bileşen üzerinde görüntülenir. Bu sayede kullanıcılar tek tıklama ile seçim yapabilir ve filtreleme işlemlerini daha hızlı gerçekleştirebilir.

Seçim Filtresi; ay, yıl, şehir, kategori, marka, ürün grubu gibi kategorik alanlarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Görüntülenen seçenekler, filtre alanına bağlanan kolondaki verilerden dinamik olarak oluşturulur. Veri kaynağındaki değerler değiştiğinde filtre seçenekleri de otomatik olarak güncellenir.

Filtre üzerinde yapılan seçimler, filtre ile ilişkilendirilen görsellere anlık olarak uygulanır.

## Seçim Filtresi Bileşeninin Eklenmesi

Seçim Filtresi bileşeni eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden **Seçim Filtresi** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F3sNaO38TsswZPjhWkYft%2FScreenshot%202026-06-24%20150809.png?alt=media&amp;token=9a3df601-0135-4cb7-9327-ae7be8e4e47d" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bileşen eklendikten sonra filtreleme yapılacak alanın belirlenmesi ve gerekli yapılandırmaların tamamlanması gerekmektedir.

## Seçim Filtresi Araçları

Seçim Filtresi bileşeni seçildiğinde üst menüde aşağıdaki araçlar görüntülenir:

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FpTDuoMEbJrVuyNsgDo0u%2FVispeahen%20User%20Manual%20(25).png?alt=media&amp;token=c02297c1-fcd0-49d2-8b93-46e40a75f543" alt="" width="335"><figcaption></figcaption></figure></div>

1. Araçları Aç/Kapat: Görsel ile ilgili düzenleme yapılan ikonların açıp kapatıldığı ikondur.
2. Veri: Kullanıcının kendi verileriyle görseli şekillendireceği alandır.
3. Ayarlar: Görselin renk/başlık gibi biçimsel özelliklerinin değiştirildiği alandır.
4. Etkileşim: Görselden diğer görsellere filtre verilen alandır.
5. Yenile: Veri alanı ile grafiğin çalışması ve grafiğin yenilenmesini sağlar.
6. Kaldır: Görseli silmek için kullanılan alandır. “Kaldır” ikonuna tıklandığında “Bu görseli silmek istiyor
   \
   musunuz?” şeklinde uyarı çıkmaktadır.

> **Not:** Etkileşim ayarları tüm görsel bileşenlerde ortak olarak kullanıldığından, ilgili bölüm ayrı başlık altında detaylı olarak açıklanmaktadır.

## Veri Yapılandırması

Seçim Filtresi bileşeninin çalışabilmesi için filtreleme yapılacak alanın tanımlanması gerekmektedir. Bu işlem bileşenin **Veri** ekranı üzerinden gerçekleştirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FLx3Tym1pMx1geWessEAk%2FScreenshot%202026-06-24%20151018.png?alt=media&amp;token=65cc7e4c-90f9-4652-95a7-5e091358e6e1" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Tablolar & Kolonlar**</mark>
: Bu bölümde seçili veri modelinde bulunan tablo ve kolonlar listelenir.Kolonlar sürükle-bırak yöntemi ile sağ tarafta bulunan alanlara eklenebilir.

\\

<mark style="color:green;">**Kolon Eşleştirmeleri**</mark>

* **Sıralama:** Kolon verisinin artan/azalan şekilde sıralamasının yapıldığı alandır.
* **Filtre:** Grafikte yer alacak verinin ekleneceği alandır.
* **Saklı Alan:** Eklenen kolonların sıralamaya dahil edilebilmesi veya grafikte görüntülenmek istenmeyen kolonların sorguya dahil edilmesi için kullanılan alandır.

## Yapılandırma Ayarları

Seçim Filtresi bileşenine ait görünüm ve davranış ayarları **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FQ6ccXOSSz0KibvUGjhST%2Fimage.png?alt=media&amp;token=15ae6a0f-76a0-4453-8393-444cd1eabb33" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FLntYHen37mglEyYm1XFq%2Fselection%20genel.png?alt=media&amp;token=098f2648-e7f8-41af-a70d-7e624d48d05d" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

**Çoklu Seçim:** Bu seçenek işaretlendiğinde, kullanıcı birden fazla değer seçebilir.

**Yazıları Sar:** Bu seçenek işaretlendiğinde, seçim filtresinde yer alan metinler taşma durumunda alt satıra alınarak görüntülenir.

**Varsayılan Sıralama Yönü:** Seçim filtresinde değerlerin yatay ya da dikey yönde görüntülenmesini sağlar.

**Temalar:** Seçim filtresi için kullanılacak temayı belirler. Mevcut tema seçenekleri, çoklu seçim seçeneğinin işaretlenip işaretlenmemesine göre farklılık gösterir.

**Yazı Rengi:** Seçim filtresindeki metinlerin hangi renkte görüntüleneceğini belirler.

**Yazı Stili:** Seçim filtresinde kullanılacak yazı tipini (font) belirler.

**Arkaplan Rengi:** Grafiğin arka plan rengini belirlemenizi sağlar. Renk seçimi, mevcut palet üzerinden yapılabilir.

**Yazı Stili:** Seçim filtresindeki metinlerin kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FY60PjsMRhPFlcDAYnpSe%2Fba%C5%9Fl%C4%B1k%20ayarlar%C4%B1%20veri%20yok%20olmadan.png?alt=media&amp;token=7f64d662-be20-4b71-9097-a2ea46f40b69" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.

**Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.

**Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.

**Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.

**Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.

**Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

<mark style="color:green;">**Diğer**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F2ox2EeBt6LRt0RT3j7Jr%2Fselection%20di%C4%9Fer.png?alt=media&amp;token=15301dec-1149-4f4a-a23e-20d3f8a847dd" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Veri Yok Açıklaması:** Grafikte görüntülenecek veri bulunmadığında, kullanıcıya gösterilecek bilgilendirici metnin tanımlandığı alandır.

## Etkileşim Ayarları

Seçim Filtresi bileşeni, kumanda tablosunda bulunan diğer görseller ile ilişkilendirilebilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FVXUzJCn5HaCTUwXIHm15%2FScreenshot%202026-06-24%20151631.png?alt=media&amp;token=66957386-f028-455d-ba24-b9d010b89599" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bu sayede filtre üzerinde yapılan seçimler belirlenen görselleri otomatik olarak etkiler ve dashboard üzerindeki veriler anlık olarak güncellenir.

Etkileşim yapılandırmaları kullanılarak filtre seçimlerinin hangi görseller üzerinde etkili olacağı belirlenebilir.

{% hint style="info" %}
Etkileşim ayarları hakkında detaylı bilgi için [**Etkileşim Yönetimi**](/kumanda-tablosu/filtreleme-ve-etkilesim/interaction) bölümüne bakabilirsiniz.
{% endhint %}

## Kullanım Örneği

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FrC9KhAdqEqDsr0dRuhs2%2FScreenshot%202026-06-24%20155040.png?alt=media&amp;token=a9802257-cb84-476a-ac4e-f85af3da3144" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Yukarıdaki örnekte Seçim Filtresi bileşeni, veri modelindeki **Uçak Modeli** alanına bağlanmıştır. Bileşen çalıştırıldığında veri kaynağında bulunan uçak modelleri otomatik olarak listelenir.

Örneğin filtre içerisinde;

* CRJ1000
* CRJ900
* ATR42
* ATR72
* E190
* B787
* A321
* A320

gibi uçak modelleri görüntülenmektedir.

Kullanıcı **A320** modelini seçtiğinde dashboard üzerinde bulunan tüm ilişkili görseller yalnızca A320 modeline ait verileri gösterecek şekilde filtrelenir.

Bu kapsamda;

* Üst bölümde yer alan KPI kartları seçilen uçak modeline ait bakım maliyeti, aktif uçak sayısı ve bakımda olan uçak sayılarını gösterir.
* Harita görseli yalnızca seçilen uçak modeline ait şehir bazlı uçuş veya bakım verilerini görüntüler.
* Bakım Türlerine Göre Maliyet Dağılımı grafiği seçilen uçak modeline ait bakım maliyetlerini ve işlem sayılarını gösterir.

Çoklu Seçim özelliği aktif ise kullanıcı aynı anda birden fazla uçak modeli seçebilir. Örneğin **A320** ve **A321** birlikte seçildiğinde dashboard üzerindeki tüm ilişkili görseller her iki modele ait verileri kapsayacak şekilde güncellenir.

Seçim Filtresi içerisinde görüntülenen değerler manuel olarak tanımlanmaz. Liste içeriği, filtre alanına bağlanan kolondaki verilerden dinamik olarak oluşturulur. Veri kaynağına yeni bir uçak modeli eklendiğinde filtre seçenekleri de otomatik olarak güncellenir.

Bu sayede kullanıcılar kategori, şehir, ürün grubu, marka, uçak modeli veya benzeri alanlarda hızlı ve kullanıcı dostu bir şekilde filtreleme işlemi gerçekleştirebilir.


# Button Filter: Buton Filtresi

Buton Filtresi bileşeni, kullanıcıların belirli filtre değerlerini butonlar üzerinden seçerek dashboard üzerindeki verileri filtrelemesini sağlayan filtreleme bileşenidir.

Standart filtre bileşenlerinden farklı olarak filtre seçenekleri buton şeklinde görüntülenir. Bu sayede kullanıcılar filtreleme işlemlerini daha hızlı ve görsel olarak daha anlaşılır bir şekilde gerçekleştirebilir.

Buton Filtresi; kategori, ürün grubu, marka, yıl, bölge veya benzeri kategorik alanlarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Görüntülenen butonlar, filtre alanına bağlanan kolondaki verilerden dinamik olarak oluşturulur. Veri kaynağındaki değerler değiştiğinde buton içerikleri de otomatik olarak güncellenir.

Filtre üzerinde yapılan seçimler, filtre ile ilişkilendirilen görsellere anlık olarak uygulanır.

## Buton Filtresi Bileşeninin Eklenmesi

Buton Filtresi bileşeni eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden **Buton Filtresi** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FhKhV7SUXCIC14ID14Otd%2FScreenshot%202026-06-24%20155756.png?alt=media&amp;token=227b1f25-ff69-440f-b2a8-d764d82de267" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bileşen eklendikten sonra filtreleme yapılacak alanın belirlenmesi ve gerekli yapılandırmaların tamamlanması gerekmektedir.

## Buton Filtresi Araçları

Buton Filtresi bileşeni seçildiğinde üst menüde aşağıdaki araçlar görüntülenir:

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fn4dnfRcxUAzwGNZoTaZu%2Fbutton_filter.png?alt=media&amp;token=213380d1-6f28-4a3d-8ba4-8282fec5e5eb" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

1. Araçları Aç/Kapat: Görsel ile ilgili düzenleme yapılan ikonların açıp kapatıldığı ikondur.
2. Veri: Kullanıcının kendi verileriyle görseli şekillendireceği alandır.
3. Ayarlar: Görselin renk/başlık gibi biçimsel özelliklerinin değiştirildiği alandır.
4. Etkileşim: Görselden diğer görsellere filtre verilen alandır.
5. Yenile: Veri alanı ile grafiğin çalışması ve grafiğin yenilenmesini sağlar.
6. Kaldır: Görseli silmek için kullanılan alandır. “Kaldır” ikonuna tıklandığında “Bu görseli silmek istiyor
   \
   musunuz?” şeklinde uyarı çıkmaktadır.

> **Not:** Etkileşim ayarları tüm görsel bileşenlerde ortak olarak kullanıldığından, ilgili bölüm ayrı başlık altında detaylı olarak açıklanmaktadır.

## Veri Yapılandırması

Buton Filtresi bileşeninin çalışabilmesi için filtreleme yapılacak alanın tanımlanması gerekmektedir. Bu işlem bileşenin **Veri** ekranı üzerinden gerçekleştirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FNRWuLr2PfXunNDVNUV2q%2Fimage.png?alt=media&amp;token=ff7d8bbc-4fa1-4e33-b224-8e6462fe8b14" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Tablolar & Kolonlar**</mark>
: Seçili modelde var olan tablo ve kolonların bulunduğu alandır.
&#x20;Tablolar & Kolonlar bölümünde yer alan kolonlar, sağ tarafta bulunan bölümlere sürükle-bırak ile eklenir.
\\

<mark style="color:green;">**Kolon Eşleştirmeleri**</mark>

* **Sıralama:** Kolon verisinin artan/azalan şekilde sıralamasının yapıldığı alandır.
* **Filtre:** Grafikte yer alacak verinin ekleneceği alandır.
* **Saklı Alan:** Eklenen kolonların sıralamaya dahil edilebilmesi veya grafikte görüntülenmek istenmeyen kolonların sorguya dahil edilmesi için kullanılan alandır.

## Yapılandırma Ayarları

Buton Filtresi bileşenine ait görünüm ve davranış ayarları **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fee3YcGMgArwQtbCdfnF9%2Fimage.png?alt=media&amp;token=ab517877-96de-4053-acb8-b7e70d538b7a" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FhFAD1sEpamvvPxzsdNtc%2Fbutton%20filtre%20genel%20g%C3%B6r%C3%BCn%C3%BCm.png?alt=media&amp;token=e0d26395-0160-44dd-8e4e-1e4926ff4f39" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Çoklu Seçim:** Bu seçenek işaretlendiğinde, kullanıcı birden fazla değer seçebilir.

**Arkaplan Rengi:** Grafiğin arka plan rengini belirlemenizi sağlar. Renk seçimi, mevcut palet üzerinden yapılabilir.

**Palet:** Grafik, seçilen renk paletine göre renklendirilir.

**Butonlar Arası Boşluk:** Butonlar arasında ne kadar boşluk olacağını belirlemeyi sağlar.

**Yuvarlatılmış Köşeler:** Bu seçenek işaretlendiğinde, buton köşeleri yuvarlatılmış şekilde görüntülenir.

**Üç Boyutlu Görünüm:** Bu seçenek işaretlendiğinde, butonlar üç boyutlu olarak görüntülenir.

<mark style="color:green;">**Yazı Biçimlendirme**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F8kIrAN1PsW7I6ik3rUiW%2Fbutton%20filtre%20yaz%C4%B1%20bi%C3%A7imlendirme.png?alt=media&amp;token=d3ff978a-2f0b-407c-9264-c20e8326e963" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Yazı Boyutu:** Butonlarda kullanılan metnin yazı boyutunu belirlemenizi sağlar.

**Yazı Rengi:** Butonlarda görüntülenen metnin rengini belirlemenizi sağlar.

**Yazı Stili:** Butonlarda görüntülenen metnin yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.

**Yazı Stili:** Buton filtresindeki metinlerin kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.

**Yazıları Sar:** Bu seçenek işaretlendiğinde, metinler taşma durumunda alt satıra alınarak görüntülenir.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FY60PjsMRhPFlcDAYnpSe%2Fba%C5%9Fl%C4%B1k%20ayarlar%C4%B1%20veri%20yok%20olmadan.png?alt=media&amp;token=7f64d662-be20-4b71-9097-a2ea46f40b69" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.

**Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.

**Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.

**Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.

**Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.

**Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

<mark style="color:green;">**Diğer**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F2ox2EeBt6LRt0RT3j7Jr%2Fselection%20di%C4%9Fer.png?alt=media&amp;token=15301dec-1149-4f4a-a23e-20d3f8a847dd" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Veri Yok Açıklaması:** Grafikte görüntülenecek veri bulunmadığında, kullanıcıya gösterilecek bilgilendirici metnin tanımlandığı alandır.

## Etkileşim Ayarları

Buton Filtresi bileşeni, kumanda tablosunda bulunan diğer görseller ile ilişkilendirilebilir. Bu sayede butonlar üzerinde yapılan seçimler belirlenen görselleri otomatik olarak etkiler ve dashboard üzerindeki veriler anlık olarak güncellenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FFkZLjnyfIxEcswnqTYbG%2FScreenshot%202026-06-24%20160813.png?alt=media&amp;token=e5e46708-59b1-46fd-b49e-c94d3bd481cc" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Etkileşim yapılandırmaları kullanılarak filtre seçimlerinin hangi görseller üzerinde etkili olacağı belirlenebilir.

{% hint style="info" %}
Etkileşim ayarları hakkında detaylı bilgi için [**Etkileşim Yönetimi**](/kumanda-tablosu/filtreleme-ve-etkilesim/interaction) bölümüne bakabilirsiniz.
{% endhint %}

## Kullanım Örneği

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FSJmX8s2cfgfau87eJ8ve%2Fimage.png?alt=media&amp;token=012c529a-f849-4a44-9ffc-ef3b161b90d5" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Yukarıdaki örnekte Buton Filtresi bileşeni, veri modelindeki **Doktor** alanına bağlanmıştır.

Bileşen çalıştırıldığında veri kaynağında bulunan doktor isimleri otomatik olarak butonlar halinde görüntülenir.

Örneğin filtre içerisinde;

* Mustafa Koç
* Ayşe Demir
* Hüseyin Şahin
* Elif Aksoy
* Ali Yılmaz
* Mehmet Kaya

gibi doktorlar ayrı butonlar olarak listelenmektedir.

Kullanıcı **Mehmet Kaya** butonuna tıkladığında dashboard üzerinde bulunan tüm ilişkili görseller yalnızca Mehmet Kaya’ya ait verileri gösterecek şekilde filtrelenir.

Bu kapsamda;

* Üst bölümde yer alan KPI kartları seçilen doktora ait randevu istatistiklerini gösterir.
* Bölüm Bazlı Toplam Randevu Sayısı grafiği seçilen doktorun görev yaptığı bölümlerdeki randevu dağılımını görüntüler.
* Bölüm Bazlı Pareto Analizi grafiği seçilen doktora ait randevu yoğunluğunu ve kümülatif dağılımı gösterir.
* Dashboard üzerindeki diğer ilişkili görseller seçilen doktora göre otomatik olarak güncellenir.

Çoklu Seçim özelliği aktif ise kullanıcı aynı anda birden fazla doktor seçebilir. Örneğin **Mehmet Kaya** ve **Ali Yılmaz** birlikte seçildiğinde dashboard üzerindeki tüm ilişkili görseller her iki doktora ait verileri kapsayacak şekilde güncellenir.

Buton Filtresi içerisinde görüntülenen değerler manuel olarak tanımlanmaz. Buton içerikleri filtre alanına bağlanan kolondaki verilerden dinamik olarak oluşturulur. Veri kaynağına yeni bir doktor eklendiğinde ilgili buton da otomatik olarak görüntülenir.

Bu sayede kullanıcılar doktor, kategori, ürün grubu, marka, şehir veya benzeri alanlar üzerinde hızlı ve görsel olarak anlaşılır bir şekilde filtreleme işlemi gerçekleştirebilir.


# Column Selector: Sütun Seçici

Kolon Seçici bileşeni, dashboard üzerinde bulunan görsellerde kullanılacak kolonların kullanıcı tarafından dinamik olarak değiştirilmesini sağlayan bileşendir.

Diğer filtre bileşenlerinden farklı olarak Kolon Seçici, veri kümesini filtrelemez. Bunun yerine, ilişkilendirildiği görsellerin kullandığı kolon veya ölçü alanlarını (measure) değiştirir.

Bu sayede aynı görsel veya KPI alanı farklı metrikleri gösterebilir ve dashboard üzerinde ek görseller oluşturmaya gerek kalmadan farklı analizlerin yapılabilmesi sağlanır.

Kolon Seçici; KPI kartları, tablolar, grafikler ve diğer görsel bileşenlerde kullanılan kolonların kullanıcı tarafından seçilebilmesine olanak tanır. Böylece dashboard üzerinde yer tasarrufu sağlanırken kullanıcıya daha esnek bir analiz deneyimi sunulur.

## Kolon Seçici Bileşeninin Eklenmesi

Kolon Seçici bileşeni eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden **Kolon Seçici** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FaZAU1fYnnkLSgUZvgxYv%2Fimage.png?alt=media&amp;token=ba76af0e-34c4-4389-a836-9edc5039c72d" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bileşen eklendikten sonra kullanıcıya sunulacak kolonların belirlenmesi ve gerekli yapılandırmaların tamamlanması gerekmektedir.

## Kolon Seçici Araçları

Kolon Seçici bileşeni seçildiğinde üst menüde aşağıdaki araçlar görüntülenir:

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FTlh1Ka6DqytFiyZTwgSF%2FScreenshot%202025-10-27%20163955.png?alt=media&amp;token=4709247c-62a9-429d-8fac-d1f91f7cfea2" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

1. Araçları Aç/Kapat: Görsel ile ilgili düzenleme yapılan ikonların açıp kapatıldığı ikondur.
2. Veri: Kullanıcının kendi verileriyle görseli şekillendireceği alandır.
3. Ayarlar: Görselin renk/başlık gibi biçimsel özelliklerinin değiştirildiği alandır.
4. Kolon Seçici: Görselden diğer görsellere kolon bazlı filtre verilen alandır.
5. Yenile: Veri alanı ile grafiğin çalışması ve grafiğin yenilenmesini sağlar.
6. Kaldır: Görseli silmek için kullanılan alandır. “Kaldır” ikonuna tıklandığında “Bu görseli silmek istiyor
   \
   musunuz?” şeklinde uyarı çıkmaktadır.

> **Not:** Etkileşim ayarları tüm görsel bileşenlerde ortak olarak kullanıldığından, ilgili bölüm ayrı başlık altında detaylı olarak açıklanmaktadır.

## Veri Yapılandırması

Kolon Seçici bileşeninin çalışabilmesi için kullanıcıya sunulacak kolonların belirlenmesi gerekmektedir. Bu işlem **Veri** ekranı üzerinden gerçekleştirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FSqDdEKlMY6qrfCtASFSF%2Fimage.png?alt=media&amp;token=5ce1f979-d9a2-4b6c-a7f8-fb8c069f4126" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Tablolar & Kolonlar**</mark>
: Seçili modelde var olan tablo ve kolonların bulunduğu alandır.
&#x20;Tablolar & Kolonlar bölümünde yer alan kolonlar, sağ tarafta bulunan bölümlere sürükle-bırak ile eklenir.
\\

<mark style="color:green;">**Kolon Eşleştirmeleri**</mark>

* **Sıralama:** Kolon verisinin artan/azalan şekilde sıralamasının yapıldığı alandır.
* **Filtre:** Grafikte yer alacak verinin ekleneceği alandır.
* **Saklı Alan:** Eklenen kolonların sıralamaya dahil edilebilmesi veya grafikte görüntülenmek istenmeyen kolonların sorguya dahil edilmesi için kullanılan alandır.

## Yapılandırma Ayarları

Kolon Seçici bileşenine ait görünüm ayarları **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FX6AbkoRDuSvzwBRH06m2%2Fimage.png?alt=media&amp;token=537623e3-dc53-4738-8111-facc3fb7af49" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F1hcAsCG04tHWvBWjTfcq%2Fkolon%20se%C3%A7isi%20genel%20g%C3%B6r%C3%BCn%C3%BCm.png?alt=media&amp;token=2fe840a0-e97d-4489-a9b2-43e3992a6f78" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Arkaplan Rengi:** Grafiğin arka plan rengini belirlemenizi sağlar. Renk seçimi, mevcut palet üzerinden yapılabilir.

**Varsayılan Sıralama Yönü:** Kolon seçicideki değerlerin yatay ya da dikey yönde görüntülenmesini sağlar.

<mark style="color:green;">**Yazı Seçenekleri**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F3heRhPYYfmFedCDz4pHB%2Fkolon%20se%C3%A7isi%20yaz%C4%B1%20se%C3%A7enekleri.png?alt=media&amp;token=531d6d34-d36d-4e89-9049-055a97023af4" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Yazı Rengi:** Kolon isimlerinin hangi renkte görüntüleneceğini belirler.

**Yazı Tipi:** Kolon isimlerinde kullanılacak yazı tipini (font) belirler.

**Yazı Stili:** Kolon isimlerinin kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.

**Kolon İsmi Davranışı:** Kolon isminin görünüm alanına sığmadığı durumlarda, metnin ne şekilde gösterileceğini belirler (metni kırp, metni kaydır)

**Yazı Boyutu:** Kolon isimlerinin yazı boyutunu belirler.

<mark style="color:green;">**Buton Seçenekleri**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F9w2DNmbv2B6aHlcv7HAH%2Fkolon%20se%C3%A7isi%20buton%20se%C3%A7enekleri.png?alt=media&amp;token=1513708b-a7d2-4123-921d-b14fb51af814" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Buton Çerçevesi Rengi:** Kolonun solunda bulunan butonun kenar çizgi rengini belirler.

**Buton Arkaplan Rengi:** Kolonun solunda bulunan butonun arka plan rengini belirler.

**Seçili Buton Rengi: K**olonun solunda bulunan butonun hangi renkte görüntüleneceğini belirler.

**Buton Size:** Kolonun solunda bulunan butonun boyutunu belirler.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FY60PjsMRhPFlcDAYnpSe%2Fba%C5%9Fl%C4%B1k%20ayarlar%C4%B1%20veri%20yok%20olmadan.png?alt=media&amp;token=7f64d662-be20-4b71-9097-a2ea46f40b69" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.

**Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.

**Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.

**Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.

**Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.

**Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

## Kolon Seçici Yapılandırması

Kolon Seçici bileşeni içinde kullanıcıya sunulacak kolonlar **Veri** ekranı üzerinden tanımlanır. Bu alana eklenen kolonlar, Kolon Seçici üzerinde otomatik olarak seçenek olarak görüntülenir.

Daha sonra **Kolon Seçici** ekranı kullanılarak, seçimin hangi görselleri ve hangi kolonları etkileyeceği belirlenir. Bu yapılandırma sayesinde kullanıcı seçim yaptığında ilgili görsellerde kullanılan kolon otomatik olarak değiştirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FAv98vbFqPxfnSD4sk97w%2Fimage.png?alt=media&amp;token=87d8bff6-62ee-4e7b-ad6d-f13648846076" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F9KFyCbI4JNs9J3fopkxE%2FScreenshot%202026-06-24%20171531.png?alt=media&amp;token=4f819de3-f62b-482e-9a4a-0ed02343c96f" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F0UgOOOWHZX0faQqatH5Z%2Fimage.png?alt=media&amp;token=9a847d55-5b3f-4303-980d-180fe4d18b44" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bu yapılandırma sayesinde kullanıcı seçim yaptığında ilgili görsellerde kullanılan kolon otomatik olarak değiştirilir.

***

## Kullanım Örneği

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FRCP7JAooNueycmTy1HHD%2Fimage.png?alt=media&amp;token=153a5702-0660-4c70-b8b6-435070785b6a" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Yukarıdaki örnekte bir satış dashboardu üzerinde yer alan tablo bileşeni için Kolon Seçici kullanılmıştır. İlgili tabloda aşağıdaki alanlar bulunmaktadır:

* Satış Tarihi
* Müşteri ID
* Şehir
* Ürün Kategorisi
* Ürün Adı
* Ürün Miktarı
* Toplam Fiyat
* Toplam Maliyet
* Kâr

Dashboard üzerinde yer alan tabloda ise son sütun olarak **Satış Fiyatı** kolonu bulunmaktadır.

Kolon Seçici bileşeninin Veri alanına;

* Toplam Fiyat
* Toplam Maliyet
* Kâr

kolonları eklenmiştir.

Bu işlem sonrasında ilgili kolonlar Kolon Seçici üzerinde kullanıcıya seçenek olarak görüntülenir. Ardından Kolon Seçici yapılandırması kullanılarak, tabloda bulunan **Satış Fiyatı** kolonunun bu seçimlerden etkilenmesi sağlanır. <br>

* Kullanıcı **Toplam Fiyat** seçtiğinde, tablodaki **Satış Fiyatı** kolonu Toplam Fiyat alanındaki verileri görüntüler.
* Kullanıcı **Toplam Maliyet** seçtiğinde, aynı kolon bu kez Toplam Maliyet alanındaki değerleri göstermeye başlar.
* Kullanıcı **Kâr** seçtiğinde ise Satış Fiyatı kolonu Kâr alanındaki veriler ile güncellenir.

Bu işlem sırasında veri kümesi filtrelenmez ve tablodaki kayıt sayısı değişmez. Yalnızca seçilen kolona bağlı olarak ilgili görselde kullanılan veri alanı değiştirilir.

Kolon Seçici yalnızca tablo bileşenlerinde değil; KPI kartları, grafikler, göstergeler ve measure kullanan diğer görsel bileşenlerde de kullanılabilir. Böylece aynı görsel üzerinden farklı metriklerin analiz edilmesi mümkün olur ve dashboard üzerinde ek görseller oluşturmaya ihtiyaç duyulmaz.

Bu yaklaşım, dashboard alanının daha verimli kullanılmasını sağlarken kullanıcıya daha esnek ve dinamik analiz imkânı sunar.


# Görsel Bileşenler

Görsel bileşenler, veri modelleri veya veri kaynaklarından elde edilen bilgilerin grafikler, tablolar ve göstergeler aracılığıyla görselleştirilmesini sağlayan dashboard bileşenleridir.

Her görsel bileşen farklı analiz ihtiyaçlarına yönelik olarak tasarlanmıştır. Kullanım amacına göre verilerin karşılaştırılması, dağılımının incelenmesi, zaman içerisindeki değişimin analiz edilmesi, oranların gösterilmesi veya coğrafi olarak görselleştirilmesi gibi farklı senaryolarda kullanılabilir.

Vispeahen, farklı analiz ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla çok sayıda görsel bileşen sunmaktadır. Her görsel bileşeni, kendi kullanım amacına uygun veri alanlarına ve yapılandırma seçeneklerine sahiptir.

Doğru görsel bileşenin seçilmesi, verilerin daha anlaşılır sunulmasını ve analizlerin daha etkili yapılmasını sağlar.

## Görsel Bileşeni Seçerken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Analiz ihtiyaçlarına uygun görsel bileşenin seçilmesi, dashboardların okunabilirliğini ve kullanıcı deneyimini doğrudan etkiler. Bu nedenle görsel oluşturulmadan önce analiz edilmek istenen veri yapısı dikkate alınmalıdır.

Örneğin;

* Kategoriler arasında karşılaştırma yapılacaksa sütun veya çubuk grafikleri tercih edilmelidir.
* Zaman içerisindeki değişimler analiz edilecekse çizgi veya alan grafikleri kullanılmalıdır.
* Toplam içerisindeki oranların gösterilmesi gerektiğinde pasta grafiği veya Tree Map tercih edilebilir.
* Konum bazlı analizlerde harita bileşenleri kullanılmalıdır.
* Detay seviyesinde kayıtların görüntülenmesi gerektiğinde tablo veya pivot tablo tercih edilmelidir.

## Görsel Bileşenlerin Veri Yapısı

Görsel bileşenlerin oluşturulabilmesi için öncelikle veri modelinde bulunan kolonların uygun alanlara eklenmesi gerekmektedir.

Her görsel bileşeni farklı veri yapıları ile çalışmaktadır. Bazı görseller yalnızca kategori ve ölçü alanı kullanırken, bazıları birden fazla ölçü alanı, eksen veya seri bilgisi ile çalışabilir.

Bu nedenle her görsel bileşenin veri gereksinimi farklılık göstermektedir.

## Görsel Bileşenlerin Kullanımı

Bir görsel bileşeni dashboard'a eklendikten sonra;

* veri alanları yapılandırılır,
* görselin görünümü özelleştirilir,
* gerekiyorsa diğer görseller ile etkileşimi tanımlanır,
* filtreler ile birlikte çalışacak şekilde yapılandırılır.

Yapılan değişiklikler anlık olarak dashboard üzerinde görüntülenebilir ve ihtiyaç duyulduğunda güncellenebilir.

***

Bu bölümde Vispeahen üzerinde kullanılabilen tüm görsel bileşenler ayrı başlıklar altında detaylı olarak açıklanmaktadır.

Her görsel bileşeni için aşağıdaki konular ele alınacaktır:

* Görsel Bileşeni Hakkında
* Görsel Bileşeninin Eklenmesi
* Araçlar
* Veri Yapılandırması
* Yapılandırma Ayarları
* Etkileşim Ayarları *(desteklenen bileşenlerde)*
* Kullanım Örneği

{% hint style="info" %}
**Not:** Bazı görsel bileşenler benzer yapılandırma seçeneklerine sahip olmakla birlikte, destekledikleri veri alanları ve ayar seçenekleri görsel türüne göre farklılık gösterebilir. Bu nedenle her görsel bileşeni kendi başlığı altında ayrı ayrı açıklanmaktadır.
{% endhint %}


# Scatter Chart: Dağılım Grafiği

Scatter Grafiği, iki sayısal değişken arasındaki ilişkiyi analiz etmek için kullanılan görsel bileşendir. Veriler grafik üzerinde noktalar (scatter) şeklinde gösterilir ve her nokta bir veri kaydını temsil eder.

Scatter Grafiği sayesinde değişkenler arasındaki ilişki, kümelenmeler, aykırı değerler (outlier) ve veri dağılımları kolaylıkla analiz edilebilir. İsteğe bağlı olarak noktaların renkleri, boyutları ve grupları farklı veri alanlarına göre değiştirilebilir.

## Scatter Grafiğinin Eklenmesi

Scatter Grafiği eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden **Scatter Chart** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Ff2CUG4FZrZXzHgrvSGD3%2FScreenshot%202026-06-25%20114604.png?alt=media&amp;token=f4bdc4a1-1c6e-43e1-92e5-2a0b09d13dd7" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Grafik eklendikten sonra eksenlerde kullanılacak sayısal alanların belirlenmesi ve gerekli yapılandırmaların tamamlanması gerekmektedir.

## Scatter Grafiği Araçları

Scatter Grafiği seçildiğinde üst menüde aşağıdaki araçlar görüntülenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FQ5bMApmYDe8Tovdk3fUs%2Fimage.png?alt=media&amp;token=ed2f2142-47d9-4e5a-b5d1-d4d15fd93a62" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

1. Araçları Aç/Kapat: Görsel ile ilgili düzenleme yapılan ikonların açıp kapatıldığı ikondur.
2. Veri: Kullanıcının kendi verileriyle görseli şekillendireceği alandır.
3. Ayarlar: Görselin renk/başlık gibi biçimsel özelliklerinin değiştirildiği alandır.
4. Koşulsal Formatlama, grafiği oluşturan verinin kriterlere uyması durumunda belirlenen ayırt edici özellikte görüntülenmesidir. Böylece son kullanıcı veride yer alan kritik durumları kolayca fark edip önlem alabilir.
5. Etkileşim: Görselden diğer görsellere filtre verilen alandır.
6. Navigasyon: Görselden belirlenen parametreye göre navigasyon verilen alandır.
7. Yenile: Veri alanı ile grafiğin çalışması ve grafiğin yenilenmesini sağlar.
8. Kaldır: Görseli silmek için kullanılan alandır. “Kaldır” ikonuna tıklandığında “Bu görseli silmek istiyor musunuz?” şeklinde uyarı çıkmaktadır.

> **Not:** Etkileşim ve Navigasyon ayarları tüm görsel bileşenlerde ortak olarak kullanıldığından ilgili bölümler ayrı başlık altında açıklanmaktadır.

## Veri Yapılandırması

Scatter Grafiğinin oluşturulabilmesi için kullanılacak veri alanlarının tanımlanması gerekmektedir. Bu işlem **Veri** ekranı üzerinden gerçekleştirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FsyzyCn0PTIRROw3tosyX%2Fimage.png?alt=media&amp;token=9381747c-53c0-4c49-8f48-9aa08ec62d2b" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Tablolar & Kolonlar**</mark>
: Seçili modelde varolan tablo ve kolonların bulunduğu alandır.
&#x20;Tablolar & Kolonlar bölümünde yer alan kolonlar, sağ tarafta bulunan bölümlere sürükle-bırak ile eklenir.
\\

<mark style="color:green;">**Kolon Eşleştirmeleri**</mark>

* **Sıralama:** Kolon verisinin artan/azalan şekilde sıralamasının yapıldığı alandır.
* **X Değeri:** Grafiğin yatay alandaki sayısal değerin gösterileceği alandır.
* **Y Değeri:** Grafiğin dikey alandaki sayısal değerin gösterileceği alandır.
* **Grup:** Grafikte yer alan sayısal alanların kategorik olarak gruplanacağı veri alanıdır.
* **Renge Göre Değişim:** Bu alandaki veriye göre renk değişikliğinin sağlanacağı alandır.
* **Büyüklüğe Göre Değişim:** Bu alandaki veri değerine göre nokta boyutunun ayarlandığı alandır.

## Yapılandırma Ayarları

Scatter Grafiğine ait görünüm ve davranış ayarları **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FhBqzuC2BT6nv0abHt4aD%2FScreenshot%202026-06-25%20115536.png?alt=media&amp;token=eb5f50ea-e60c-45c4-ab3e-cac6b6cfb2c5" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fj76iohOWSxHgRUiwvb81%2Fscatter%20genel%20g%C3%B6r%C3%BCn%C3%BCm.png?alt=media&amp;token=9c54c084-f504-45c9-9bdb-0485c113e974" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Palet:** Grafik, seçilen renk paletine göre renklendirilir.

**Arkaplan Rengi:** Grafiğin arka plan rengini belirlemenizi sağlar. Renk seçimi, mevcut palet üzerinden yapılabilir.

<mark style="color:green;">**Grafik Görünüm**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FwfUkWzQd1SImMrHKFh6f%2Fscatter%20geafik%20g%C3%B6r%C3%BCn%C3%BCm.png?alt=media&amp;token=558ffea1-89de-4e86-bb86-c572015f25c1" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**En Büyük Nokta Boyutu:** Scatter grafiğindeki en büyük noktanın boyutunun girildiği alandır.&#x20;

**En Küçük Nokta Boyutu:** Scatter grafiğindeki en küçük noktanın boyutunun girildiği alandır.&#x20;

**Doğrusal Regresyon:** Grafikte bu seçim yapıldıysa regresyon çizgisi grafikte yer alır.

**Göstergeleri Göster:** Grafikte bu seçim yapıldıysa göstergeler grafikte yer alır.

**Koşulsal Formatlamayı Göster:** Koşulsal formatlama varsa ve bu seçenek seçildiyse koşullar grafik üzerinde gösterilir.

<mark style="color:green;">**Animasyon**</mark>

Grafik veri alanına animasyon için kolon eklendiğinde, konfigürasyonu bu alandan yapılır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FdCp3A6hxGF4egJnilnWN%2Fscatter%20animasyon%20conf.png?alt=media&amp;token=d2a644fd-3fee-4778-9987-c08f0f407802" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Süre (Saniye):** Animasyonun ne kadar sürede tamamlanacağını belirler. Değer saniye cinsindendir.

**Etiketi Göster:** Animasyon süresince, animasyon kolonundaki verinin ekranda gösterilip gösterilmeyeceği belirlenir.

**Etiket Yazı Stili:** Animasyon sırasında gösterilen etiketin kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.

**Etiket Yazı Boyutu:** Animasyon sırasında gösterilen etiketin yazı boyutunu belirlemenizi sağlar.

**Etiket Sığdırma Davranışı:** Etiketin, belirlenen alana nasıl sığdırılacağını belirler. Aşağıdaki seçeneklerden biri tercih edilir:

* **Yazı Boyutunu Ölçekle:** Etiketin yazı boyutu, bulunduğu alana otomatik olarak sığacak şekilde küçültülür.
* **Metni Kırp:** Etiketin sığmayan kısmı kesilir ve yalnızca alan içine sığan bölüm görüntülenir.
* **Metni Kaydır:** Etiketin sığmayan kısmı kesilmeden bir alt satıra geçirilerek metin çok satırlı hâlde gösterilir.
* **Sözcükleri bölmeden metni kaydır:** Etiket, kelimeleri bölmeden alt satıra geçirilir; metin anlam bütünlüğü korunarak çok satırlı hâle getirilir.
* **Hiçbir şey**: Etikete herhangi bir sığdırma işlemi uygulanmaz; metin taşabilir ya da görünmeyebilir.

<mark style="color:green;">**Kaydırma Çubukları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FbeT5wJzbmIIiSgQICQHo%2Fscatter%20kayd%C4%B1rm%20a%20%C3%A7ubuk.png?alt=media&amp;token=4d2fbe64-f37e-4d41-8730-45051ba00285" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Kaydırma Çubuğu X:** X ekseni (yatay eksen) boyunca yakınlaştırma (zoom) yapılmasına ve eksen üzerinde yatay kaydırma ile gezinmeye olanak tanır.

**Kaydırma Çubuğu Y:** Y ekseni (dikey eksen) boyunca yakınlaştırma (zoom) yapılmasına ve eksen üzerinde dikey kaydırma ile gezinmeye olanak tanır.

<mark style="color:green;">**X Ekseni**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fh18lNW0OJbhYOSlgdGxJ%2Fscatter%20x%20eksen.png?alt=media&amp;token=edb77199-194e-4cc3-adc3-481a4ab6253b" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Hizalama:** X ekseni üzerindeki etiket ve değerlerin üstte mi altta mı hizalanacağını belirlemenizi sağlar.

**Yazı Stili:** X ekseni üzerindeki etiket ve değerlerin kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.

**Yazı Boyutu:** X ekseni üzerindeki etiket ve değerlerin yazı boyutunu belirlemenizi sağlar.

<mark style="color:green;">**Y Ekseni**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FqwRBNRQObEyV8AYowLZK%2Fscatter%20y%20eksen.png?alt=media&amp;token=373a47ee-753b-45a8-8a25-5565f5e3636f" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Hizalama:** Y ekseni üzerindeki etiket ve değerlerin sağda mı solda mı hizalanacağını belirlemenizi sağlar.

**Yazı Stili:** Y ekseni üzerindeki etiket ve değerlerin kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.

**Yazı Boyutu:** Y ekseni üzerindeki etiket ve değerlerin yazı boyutunu belirlemenizi sağlar.

<mark style="color:green;">**Hedefler**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FcJWtce1WmYlXT2b2mz8P%2Fscatter%20hedef%20conf.png?alt=media&amp;token=9cb096bd-4cd8-4ca2-a5ec-739ca69c1f96" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Hedefleri Göster:** Grafikte hedef değerlerin tanımlanarak görsel olarak gösterilip gösterilmeyeceğini belirler. Bu seçenek aktif edildiğinde, hedef değerler grafik üzerinde (çizgi, baloncuk gibi öğelerle) vurgulanarak kullanıcıya referans noktası sağlar.

* **Renk Dolgusu:** Hedefin grafikte görsel olarak nasıl ayırt edileceğinin seçildiği alandır.
  * **Dolgu Yok:** Hedef sadece çizgi rengiyle gösterilir; herhangi bir renk dolgusu uygulanmaz.
  * **Alan Dolgusu:** Hedefin bulunduğu bölge, seçilen hedef renginin açık tonu ile arka plan olarak doldurulur.
  * **Baloncuk Dolgusu:** Hedefin bulunduğu bölgede kalan baloncuklar (bubble), seçilen hedef rengi ile renklendirilir.
  * **Her ikiside:** Hedefin bulunduğu bölgede hem alan dolgusu hem de baloncuk dolgusu birlikte kullanılır.
* **Hedefler:**
  * **Etiket:** Hedef olarak belirlenen aralığa verilen isimdir.
  * **Başlangıç:** Hedefin başlangıç değeri girilir
  * **Bitiş:** Hedefin bitiş değeri girilir
  * **Eksen:** Hedefin hangi eksene ekleneceği seçilir.
  * **Palet:** Hedefi ayırt etmek için renk seçilir.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FewdyIvqgf9BMjxLg9wOw%2Fscatter%20ba%C5%9Fl%C4%B1kconf.png?alt=media&amp;token=aabc3993-09a2-4748-bf7d-a6dd4237a0df" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.

**Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.

**Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.

**Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.

**Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.

**Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

**Veri Yok Açıklaması:** Grafikte görüntülenecek veri bulunmadığında, kullanıcıya gösterilecek bilgilendirici metnin tanımlandığı alandır.

## Kullanım Örneği

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FWFSj597gCaYRyJi27cfo%2FScreenshot%202026-06-25%20135337.png?alt=media&amp;token=af23e74b-7815-47ee-a054-e17d83e2c5f8" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Yukarıdaki örnekte Scatter Grafiği, hastane branşlarının ekonomik verimliliği ile hasta talebi arasındaki ilişkiyi analiz etmek amacıyla kullanılmıştır.

Grafikte;

* **X Değeri** olarak **Kâr**,
* **Y Değeri** olarak **Randevu Sayısı**,
* **Grup** alanı olarak **Branş**,
* **Renge Göre Değişim** alanı olarak **Branş**,
* **Büyüklüğe Göre Değişim** alanı olarak ise **Toplam Gelir** kullanılmıştır.

Bu yapılandırma sonucunda grafikteki her nokta belirli bir branşa ait performans bilgisini temsil etmektedir.

Noktaların konumu, ilgili branşın kâr ve randevu sayısını gösterirken; renkler branşların birbirinden ayırt edilmesini sağlar. Nokta büyüklüğü ise toplam gelir değerine göre dinamik olarak değişmektedir.

Grafikte etkinleştirilen **Doğrusal Regresyon** özelliği sayesinde, kâr ile randevu sayısı arasındaki genel eğilim regresyon çizgisi üzerinde görüntülenmektedir. Bu sayede kullanıcı, iki değişken arasında pozitif veya negatif bir ilişki olup olmadığını kolaylıkla analiz edebilir.

Scatter Grafiği kullanılarak yüksek kârlılığa rağmen düşük talebe sahip branşlar, yüksek talep oluşturmasına rağmen düşük gelir sağlayan branşlar veya genel dağılımdan belirgin şekilde ayrışan (aykırı) noktalar kolaylıkla tespit edilebilir.

Bu sayede kullanıcı, tek bir grafik üzerinden branşların finansal performansını, hasta talebini ve genel dağılımını birlikte değerlendirerek daha kapsamlı analizler gerçekleştirebilir.


# Cylinder Bar: Silindir Sütun Grafiği

Silindir Bar Grafiği, tek bir kategori (kırılım) altında birden fazla ölçü alanının (measure) birlikte karşılaştırılmasını sağlayan görsel bileşendir.

Her kategori için oluşturulan silindir, eklenen ölçü alanlarına göre bölümlere ayrılır ve her bölüm ilgili ölçünün toplam içerisindeki oranını ve değerini gösterir. Böylece aynı kırılım altında birden fazla ölçü alanı hem mutlak değer hem de oransal dağılım açısından birlikte analiz edilebilir.

Silindir Bar Grafiği; özellikle gelir-gider, plan-gerçekleşen, maliyet-kâr veya benzeri birden fazla ölçünün tek bir kategori bazında karşılaştırılması gereken analizlerde kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

{% hint style="info" %}
Silindir Bar Grafiği, tek bir kategori bazında birden fazla ölçü alanının değerlerini ve dağılımını birlikte göstermek amacıyla kullanılmalıdır. Analiz yalnızca tek bir ölçü alanı üzerinden yapılacaksa Multi Axis Line Chart veya Bar Chart gibi grafikler daha uygun bir görselleştirme sunar. Aynı şekilde, birden fazla kategori arasında oran karşılaştırması yapılması gereken senaryolarda da farklı grafik türlerinin tercih edilmesi önerilir.
{% endhint %}

## Silindir Bar Grafiğinin Eklenmesi

Silindir Bar Grafiği eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden **Silindir Bar** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FPKmjdX8vIaVXjaceL1EL%2FScreenshot%202026-06-25%20155122.png?alt=media&amp;token=f52db894-cb7a-484d-bbdb-30576c8e2c31" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Grafik eklendikten sonra kategori alanının ve gösterilecek ölçü alanlarının belirlenmesi gerekmektedir.

## Silindir Bar Grafiği Araçları

Silindir Bar Grafiği seçildiğinde üst menüde aşağıdaki araçlar görüntülenir.

<p align="center"><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FAGWmagg0SVq9Xdke7FYp%2Fimage.png?alt=media&amp;token=5413b570-eb75-4168-896a-ee6d2237af93" alt=""></p>

1. Araçları Aç/Kapat: Görsel ile ilgili düzenleme yapılan ikonların açıp kapatıldığı ikondur.
2. Veri: Kullanıcının kendi verileriyle görseli şekillendireceği alandır.
3. Ayarlar: Görselin renk/başlık gibi biçimsel özelliklerinin değiştirildiği alandır.
4. Yenile: Veri alanı ile grafiğin çalışması ve grafiğin yenilenmesini sağlar.
5. Kaldır: Görseli silmek için kullanılan alandır. “Kaldır” ikonuna tıklandığında “Bu görseli silmek istiyor musunuz?” şeklinde uyarı çıkmaktadır.

## Veri Yapılandırması

Silindir Bar Grafiğinin oluşturulabilmesi için kullanılacak veri alanlarının tanımlanması gerekmektedir. Bu işlem **Veri** ekranı üzerinden gerçekleştirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fnu0ULhK9UKwjiFGuH6UR%2FScreenshot%202026-06-25%20155432.png?alt=media&amp;token=a164684e-3f97-418b-8ce5-7631348c744b" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Tablolar & Kolonlar**</mark>
: Seçili modelde var olan tablo ve kolonların bulunduğu alandır.
&#x20;**Tablolar & Kolonlar** bölümünde yer alan kolonlar, sağ tarafta bulunan bölümlere sürükle-bırak ile eklenir.

<mark style="color:green;">**Kolon Eşleştirmeleri**</mark>

* **Etiket:** Grafiğin kategorik alana göre değişiminin görselleştirilmesi için verinin eklendiği alandır.
* **Değerler:** Grafiği şekillendirmek için kullanılacak sayısal veri/verilerin eklendiği alandır.
* **Saklı Alan:** Eklenen kolonların sıralamaya dahil edilebilmesi veya grafikte görüntülenmek istenmeyen kolonların sorguya dahil edilmesi için kullanılan alandır.

## Yapılandırma Ayarları

Silindir Bar Grafiğine ait görünüm ayarları **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FgJkx8ZATqy6mS68KLYtz%2Fimage.png?alt=media&amp;token=c13d55a4-fe67-4bf1-bde1-abfaf816d515" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FewdyIvqgf9BMjxLg9wOw%2Fscatter%20ba%C5%9Fl%C4%B1kconf.png?alt=media&amp;token=aabc3993-09a2-4748-bf7d-a6dd4237a0df" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.

**Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.

**Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.

**Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.

**Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.

**Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

<mark style="color:green;">**Diğer**</mark>

**Arkaplan Rengi:** Grafiğin arka plan rengini belirlemenizi sağlar. Renk seçimi, mevcut palet üzerinden yapılabilir.

**Veri Yok Açıklaması:** Grafikte görüntülenecek veri bulunmadığında, kullanıcıya gösterilecek bilgilendirici metnin tanımlandığı alandır.

## Kullanım Örneği

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FTTODXrDg975fY7u4u7r8%2FScreenshot%202026-06-25%20154117.png?alt=media&amp;token=5047aa14-36ef-412f-b6f4-a779f0bbb8ad" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Yukarıdaki örnekte Silindir Bar Grafiği, **Cinsiyet** kırılımında **Ortalama Gelir** ve **Ortalama Gider** değerlerinin birlikte analiz edilmesi amacıyla kullanılmıştır.

Grafikte;

* **Etiket** alanı olarak **Cinsiyet**,
* **Değerler** alanı olarak **Ortalama Gelir** ve **Ortalama Gider** kullanılmıştır.

Bu yapılandırma sonucunda her cinsiyet için bir silindir oluşturulmaktadır.

Silindirin her bölümü ilgili ölçü alanını temsil eder. Grafik üzerinde hem ölçülerin sayısal değerleri hem de toplam içerisindeki yüzdesel dağılımları birlikte görüntülenmektedir.

Örneğin **Kadın** kategorisinde;

* Ortalama Gelir yaklaşık **%54**,
* Ortalama Gider ise yaklaşık **%46** oranında dağılım göstermektedir.

Aynı analiz Erkek ve Belirtilmedi kategorileri için de tek grafik üzerinde karşılaştırılabilmektedir.

Silindir Bar Grafiği sayesinde kullanıcılar, tek bir kategori altında yer alan birden fazla ölçü alanının hem değerlerini hem de birbirlerine göre dağılımlarını kolayca analiz edebilir. Bu yaklaşım özellikle gelir-gider, plan-gerçekleşen, bütçe-harcama ve benzeri karşılaştırmalı analiz senaryolarında etkili bir görselleştirme sunar.


# Pyramid Chart: Piramid Grafiğ

Piramid Grafiği, iki farklı ölçü alanının tek bir kategori üzerinde karşılaştırmalı olarak görüntülenmesini sağlayan görsel bileşendir.

Grafik, ortak bir eksen etrafında simetrik olarak oluşturulur. Böylece iki ölçü alanı aynı anda karşılaştırılabilir ve kategoriler arasındaki farklar kolaylıkla analiz edilebilir.

Piramid Grafiği; özellikle kadın-erkek, plan-gerçekleşen, gelir-gider veya benzeri iki ölçünün karşılaştırılması gereken analizlerde kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Grafiğin öne çıkan özelliklerinden biri **animasyon desteğidir**. Animasyon alanına eklenen kolon sayesinde grafik, farklı kategori veya zaman kırılımlarını otomatik olarak oynatarak tek bir görsel üzerinden analiz etmeye olanak tanır. Böylece her kategori için ayrı bir grafik oluşturmaya gerek kalmadan farklı kırılımlar dinamik olarak incelenebilir.

{% hint style="info" %}
**Not:** Piramid Grafiği, iki ölçü alanının tek bir kategori üzerindeki dağılımını karşılaştırmak için uygundur. İkiden fazla ölçü alanının aynı anda analiz edilmesi gereken senaryolarda farklı grafik türlerinin kullanılması önerilir.
{% endhint %}

## Piramid Grafiğinin Eklenmesi

Piramid Grafiği eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden **Pyramid Chart** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FkLhmzzwniiKYAdYG0JiQ%2Fimage.png?alt=media&amp;token=640cfbae-3cf5-42d6-9a0b-7bfdea5cfacc" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Grafik eklendikten sonra kategori alanı, karşılaştırılacak ölçü alanları ve isteğe bağlı olarak animasyon alanı belirlenerek yapılandırma tamamlanır.

## Piramid Grafiği Araçları

Piramid Grafiği seçildiğinde üst menüde aşağıdaki araçlar görüntülenir.

1. Araçları Aç/Kapat: Görsel ile ilgili düzenleme yapılan ikonların açıp kapatıldığı ikondur.
2. Veri: Kullanıcının kendi verileriyle görseli şekillendireceği alandır.
3. Ayarlar: Görselin renk/başlık gibi biçimsel özelliklerinin değiştirildiği alandır.
4. Koşulsal Formatlama, grafiği oluşturan verinin kriterlere uyması durumunda belirlenen ayırt edici özellikte görüntülenmesidir. Böylece son kullanıcı veride yer alan kritik durumları kolayca fark edip önlem alabilir.
5. Etkileşim: Görselden diğer görsellere filtre verilen alandır.
6. Navigasyon: Görselden belirlenen parametreye göre navigasyon verilen alandır.
7. Yenile: Veri alanı ile grafiğin çalışması ve grafiğin yenilenmesini sağlar.
8. Kaldır: Görseli silmek için kullanılan alandır. “Kaldır” ikonuna tıklandığında “Bu görseli silmek istiyor musunuz?” şeklinde uyarı çıkmaktadır.

> **Not:** Etkileşim ve Navigasyon ayarları tüm görsel bileşenlerde ortak olarak kullanıldığından ilgili bölümler ayrı başlık altında açıklanmaktadır.

## Veri Yapılandırması

Piramid Grafiğinin oluşturulabilmesi için kullanılacak veri alanlarının tanımlanması gerekmektedir. Bu işlem **Veri** ekranı üzerinden gerçekleştirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F9TYjeMRcPwnDBogJ89zG%2Fimage.png?alt=media&amp;token=7f4a9bcf-cbb3-4433-ad50-d7d6cac4541b" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Tablolar & Kolonlar:**</mark>
Seçili modelde var olan tablo ve kolonların bulunduğu alandır.
&#x20;**Tablolar & Kolonlar** bölümünde yer alan kolonlar, sağ tarafta bulunan bölümlere sürükle-bırak ile eklenir.

<mark style="color:green;">**Kolon Eşleştirmeleri**</mark>

* **Kategori:** Piramid grafiğinde temel karşılaştırma eksenini belirler.
* **Ölçü Değeri 1:** Piramidin sol tarafında gösterilen ilk ölçü değeridir.
* **Ölçü Değeri 2:** Piramidin sağ tarafında gösterilen ikinci ölçü değeridir.
* **Animasyon:** Zamana bağlı değişimi görmek için kullanılır. Örneğin yıllara göre dağılım animasyonu oluşturulabilir.
* **Saklı Alan:** Eklenen kolonların sıralamaya dahil edilebilmesi veya grafikte görüntülenmek istenmeyen kolonların sorguya dahil edilmesi için kullanılan alandır.

## Yapılandırma Ayarları

Piramid Grafiğine ait görünüm ve davranış ayarları **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FKkBZ3hS27Uefm9cjYG0l%2Fimage.png?alt=media&amp;token=3bf6ba48-e57b-4ba0-b305-1df901890d5f" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FU8c5unHR8Uk6gkoHGjwO%2FPiramid%20Genel%20G%C3%B6r%C3%BCn%C3%BCm.png?alt=media&amp;token=4760d1b2-1471-44e6-919e-bdde66965f04" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Arkaplan Rengi:** Grafiğin arka plan rengini belirlemenizi sağlar. Renk seçimi, mevcut palet üzerinden yapılabilir.

**Palet:** Grafik, seçilen renk paletine göre renklendirilir.

**Değerleri Bar Üzerinde Göster:** Piramit grafikteki barların üzerinde veri değerlerinin gösterilip gösterilmeyeceği belirlenir.

* **Değer Font Boyutu:** Piramit grafik üzerinde yer alan veri değerlerinin yazı boyutu belirlenir.
* **Yazı Rengi:** Piramit grafik üzerindeki veri değerlerinin hangi renkte gösterileceği belirlenir.

**Izgaraları Göster:** Piramit grafik üzerinde ızgara çizgilerinin gösterilip gösterilmeyeceği belirlenir.

<mark style="color:green;">**Animasyon**</mark>

Grafik veri alanına animasyon için kolon eklendiğinde, konfigürasyonu bu alandan yapılır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FGbfwVYnZHdv3RG3vd0P0%2FPiramid%20Animasyon.png?alt=media&amp;token=021e206e-e3d1-46a9-a40c-702b390baba5" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Süre (Saniye):** Animasyonun ne kadar sürede tamamlanacağını belirler. Değer saniye cinsindendir.

**Animasyon Yazı Boyutu:** Animasyon sırasında gösterilen etiketin yazı boyutunu belirlemenizi sağlar.

**Animasyon Yazı Rengi:** Animasyon sırasında gösterilen etiketin hangi renkte görüntüleneceği belirlenir.

**Etiket Yazı Stili:** Animasyon sırasında gösterilen etiketin kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.

<mark style="color:green;">**Aralıklar**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FadMdEnAOpAc5V8E3HGOv%2FPiramid%20Aral%C4%B1k.png?alt=media&amp;token=d50e8fe3-213d-45eb-a9ac-3d6b3f36c23d" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Aralıkları Göster:** Grafikte tanımlanan hedef değerlerin görsel olarak gösterilip gösterilmeyeceğini belirler. Bu seçenek aktif edildiğinde, hedef değerler grafik üzerinde çizgilerle vurgulanarak kullanıcıya referans noktası sağlar.

* **Hedefler:** grafik üzerinde görsel olarak vurgulanmak istenen değer aralıklarının tanımlandığı alandır.
  * **Hedef Değerlerinin Seçilmesi:** Grafik üzerinde hedef olarak gösterilmek istenen sınır değerleri belirlenir.
  * **Renk Seçimi:** Seçilen hedef aralığını grafik üzerinde dolduracak renk belirlenir. Bu renk, hedef alanını görsel olarak vurgulamak için kullanılır.
  * **Saydamlık (Opacity):** Hedef alanını dolduran rengin ne kadar saydam görüneceği, girilen opacity değeriyle belirlenir. Düşük değer daha şeffaf, yüksek değer ise daha belirgin bir görünüm sağlar.

<mark style="color:green;">**Göstergeleri Göster**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FWQ8ZNaZ3UzLXqsT8WdSI%2FPiramid%20G%C3%B6stergeleri%20G%C3%B6ster.png?alt=media&amp;token=66b4f790-fabd-45e2-8774-6eca6db5a260" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Göstergeleri Göster:** Grafikte bu seçim yapıldıysa göstergeler grafikte yer alır.

**Koşulsal Formatlamayı Göster:** Koşulsal formatlama varsa ve bu seçenek seçildiyse koşullar grafik üzerinde gösterilir.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FewdyIvqgf9BMjxLg9wOw%2Fscatter%20ba%C5%9Fl%C4%B1kconf.png?alt=media&amp;token=aabc3993-09a2-4748-bf7d-a6dd4237a0df" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.

**Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.

**Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.

**Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.

**Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.

**Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

<mark style="color:green;">**Diğer**</mark>

**Veri Yok Açıklaması:** Grafikte görüntülenecek veri bulunmadığında, kullanıcıya gösterilecek bilgilendirici metnin tanımlandığı alandır.

## Kullanım Örneği

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FbLTZd0mgPoi6zlF2AOH5%2FScreenshot%202026-06-25%20161434.png?alt=media&amp;token=d7d8e4f1-a51e-40ef-b879-1491f0d84371" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Yukarıdaki örnekte Piramid Grafiği, **ürün kategorilerine göre kadın ve erkek müşterilerin satış dağılımını** karşılaştırmak amacıyla kullanılmıştır.

Grafikte;

* **Kategori** alanı olarak **Yıl**,
* **Ölçü Değeri 1** olarak **Kadın Satış Tutarı**,
* **Ölçü Değeri 2** olarak **Erkek Satış Tutarı**,
* **Animasyon** alanı olarak ise **Ürün Kategorisi** kullanılmıştır.

Grafik ilk açıldığında **Elektronik** kategorisine ait yıllık satış dağılımı görüntülenmektedir.

Grafiğin alt bölümünde bulunan **oynat** düğmesine basıldığında animasyon başlar ve grafik sırasıyla **Elektronik**, **Giyim ve Moda**, **Teknoloji**, **Mobilya** ve diğer ürün kategorileri arasında otomatik olarak geçiş yapar.

Her kategori değiştiğinde aynı grafik yeniden oluşturularak ilgili kategoriye ait kadın ve erkek satış dağılımı gösterilir. Böylece kullanıcı, her kategori için ayrı bir grafik oluşturmaya gerek kalmadan farklı kategorileri tek bir görsel üzerinden karşılaştırabilir.

Animasyon özelliği sayesinde kategori bazındaki değişimler dinamik olarak izlenebilir ve dashboard üzerinde daha az alan kullanılarak çok sayıda analiz senaryosu desteklenebilir. Bu özellik özellikle kategori veya zaman kırılımı sayısının fazla olduğu dashboardlarda kullanıcıya daha akıcı ve etkili bir analiz deneyimi sunar.


# Multi Axis Line Chart: Çok Eksenli Grafik

Çok Eksenli Grafik, bir veya birden fazla ölçü alanının aynı grafik üzerinde sütun (bar), çizgi (line) veya her iki grafik türü birlikte kullanılarak görselleştirilmesini sağlayan görsel bileşendir.

Grafik; farklı ölçü alanlarının aynı kategori üzerinde karşılaştırılmasını, farklı eksenlerde analiz edilmesini ve tek bir görsel üzerinden daha kapsamlı değerlendirmeler yapılmasını sağlar.

Çok Eksenli Grafik; satış-kâr, gelir-maliyet, hedef-gerçekleşen, adet-ciro veya benzeri birbirinden farklı ölçülerin aynı anda analiz edilmesi gereken senaryolarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Grafiğin en önemli özelliklerinden biri, **bar ve line grafiklerinin birlikte kullanılabilmesidir.** Böylece aynı grafik üzerinde hem sütun hem de çizgi serileri oluşturularak farklı metrikler eş zamanlı olarak analiz edilebilir.

Ayrıca **Renge Göre Değişim** alanı kullanılarak veriler ikinci bir kategoriye göre ayrıştırılabilir. Bu durumda **Y Ekseni > Eksen Tipi** ayarından **Single Stack** seçildiğinde sütunlar aynı kategori altında üst üste (stacked) gösterilir. Bu özellik sayesinde kategori içerisindeki alt kırılımlar tek bir sütun üzerinde birlikte analiz edilebilir.

{% hint style="info" %}
**Not:** Çok Eksenli Grafik, aynı kategori üzerinde birden fazla ölçü alanının karşılaştırılması gereken analizlerde kullanılmalıdır. Tek bir ölçü alanının basit karşılaştırmaları için Column Chart veya Bar Chart gibi grafikler daha uygun olabilir.
{% endhint %}

## Çok Eksenli Grafiğin Eklenmesi

Çok Eksenli Grafik eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden **Multi Axis Chart** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FjLu44AQaeBS6cmJavOTT%2Fimage.png?alt=media&amp;token=791cecdd-c637-4a37-91f6-77eb87de7690" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Grafik eklendikten sonra kategori alanı, bar ve line olarak gösterilecek ölçü alanları belirlenerek yapılandırma tamamlanır.

## Çok Eksenli Grafik Araçları

Çok Eksenli Grafik seçildiğinde üst menüde aşağıdaki araçlar görüntülenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fa0bqsFNZUr5QQPt72Do4%2Fimage.png?alt=media&amp;token=c6ed12b7-cd1c-4d8a-9ae2-d4e053b5b730" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

1. Araçları Aç/Kapat: Görsel ile ilgili düzenleme yapılan ikonların açıp kapatıldığı ikondur.
2. Veri: Kullanıcının kendi verileriyle görseli şekillendireceği alandır.
3. Ayarlar: Görselin renk/başlık gibi biçimsel özelliklerinin değiştirildiği alandır.
4. Koşulsal Formatlama: Grafik üzerinde tanımlanan belirli bir kural neticesinde verileri gözle daha kolay bir şekilde taramak için renksel ya da şekilsel biçimlendirmeler yapılan alandır.
5. Etkileşim: Görselden diğer görsellere filtre verilen alandır.
6. Navigasyon: Görselden belirlenen parametreye göre navigasyon verilen alandır.
7. Yenile: Veri alanı ile grafiğin çalışması ve grafiğin yenilenmesini sağlar.
8. Kaldır: Görseli silmek için kullanılan alandır. “Kaldır” ikonuna tıklandığında “Bu görseli silmek istiyor musunuz?” şeklinde uyarı çıkmaktadır.

> **Not:** Koşulsal Formatlama, Etkileşim ve Navigasyon ayarları tüm görsel bileşenlerde ortak olarak kullanıldığından ilgili bölümler ayrı başlık altında açıklanmaktadır.

## Veri Yapılandırması

Çok Eksenli Grafiğin oluşturulabilmesi için kullanılacak veri alanlarının tanımlanması gerekmektedir. Bu işlem **Veri** ekranı üzerinden gerçekleştirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fi5JEH4wnQW0f0YtsRQGw%2Fimage.png?alt=media&amp;token=318557c7-ed1f-42b3-acd2-381c0f5c2873" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Tablolar & Kolonlar**</mark>
: Seçili modelde var olan tablo ve kolonların bulunduğu alandır.
&#x20;Tablolar & Kolonlar bölümünde yer alan kolonlar, sağ tarafta bulunan bölümlere sürükle-bırak ile eklenir.

<mark style="color:green;">**Kolon Eşleştirmeleri**</mark>

* **Sıralama:** Kolon verisinin artan/azalan şekilde sıralamasının yapıldığı alandır.
* **Kategori:** Grafikte X ekseninde gösterilecek kategorik alanın tanımlandığı bölümdür.
* **Kolonlar:** Sütun (Bar) olarak gösterilecek sayısal ölçü alanlarının eklendiği bölümdür. Bir veya birden fazla ölçü alanı eklenebilir.
* **Çizgiler:** Çizgi (Line) olarak gösterilecek sayısal ölçü alanlarının eklendiği bölümdür. Bir veya birden fazla ölçü alanı eklenebilir.
* **Renge Göre Değişim:** Grafikte yer alan serilerin ikinci bir kategoriye göre ayrıştırılmasını sağlar. Bu alan kullanıldığında grafik farklı kategorilere göre renklendirilir. Ayrıca **Y Ekseni > Eksen Tipi** bölümünde **Single Stack** seçilerek aynı kategori altındaki seriler üst üste (stacked) görüntülenebilir.
* **Saklı Alan:**&#x47;rafikte görüntülenmeyecek ancak sıralama, filtreleme veya hesaplama işlemlerinde kullanılacak kolonların eklenmesini sağlar.

## Yapılandırma Ayarları

Çok Eksenli Grafiğe ait görünüm ve davranış ayarları **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FahbPfdtvRra0W0Jvrkx1%2Fimage.png?alt=media&amp;token=337c5db1-f70d-4fa0-b680-699cbf512a93" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FjyUnBbJjJC270Tre6Fje%2Fmulti%20genel%20g%C3%B6r%C3%BCn%C3%BCm.png?alt=media&amp;token=49076e34-764d-4467-a3d6-d1dcadc3c7be" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Arkaplan Rengi:** Grafiğin arka plan rengini belirlemenizi sağlar. Renk seçimi, mevcut palet üzerinden yapılabilir.

**Palet:** Grafik, seçilen renk paletine göre renklendirilir.

**Çizgi Kalınlığı:** Çizgi grafiğinde yer alan çizgilerin belirlenen kalınlıkta gösterilmesini sağlar.

**Nokta Boyutu:** Çizgi grafiğindeki veri noktalarının belirlenen boyutta gösterilmesini sağlar.

**Uzun Tooltip Yazılarını Kırp:** Bu seçenek işaretlendiğinde, uzun kolon isimleri tooltip alanında üç nokta (…) ile gösterilerek daha sade bir şekilde gösterilir.

<mark style="color:green;">**Veri Gruplama**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FkbfyfaKfslEw2A99aZqd%2Fpie%20chart%20toplama%20kural%C4%B1.png?alt=media&amp;token=412c3628-578a-44fd-8645-3c97a6e98786" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Toplam Kuralı:** Sayısal verinin hangi toplama kuralına göre gösterileceğini belirler.

* **Yok:** Bu toplam kuralı seçildiğinde, bar ve çizgi grafiklerindeki sayısal kolonlara herhangi bir işlem uygulanmaz.
* **Toplam (Sum):** Bu toplam kuralı, sayısal kolon değerlerinin toplanarak gösterilmesini sağlar.
* **Ortalama (Avg):** Bu toplam kuralı, sayısal kolonların ortalamasının hesaplanarak gösterilmesini sağlar.
* **Minimum (Min):** Bu toplam kuralı, sayısal kolonlardaki en düşük değerin gösterilmesini sağlar.
* **Maksimum (Max):** Bu toplam kuralı, sayısal kolonlardaki en yüksek değerin gösterilmesini sağlar.
* **Count:** Bu toplam kuralı, sayısal kolonlarda kaç değer bulunduğunun (adetinin) gösterilmesini sağlar.

<mark style="color:green;">**X Ekseni**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Ft31cVkPqJnPXJICI45kn%2FMulti%20X%20Eksen.png?alt=media&amp;token=f13aa73c-a405-4031-bdb4-736505e91b0d" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Etiketleri Göster:** X ekseninde yer alan etiketlerin görüntülenip görüntülenmeyeceği belirlenir.

**Çakışan Etiketleri Gizle:** Etiket isimleri çakıştığında, çakışan etiketlerin gizlenip gizlenmeyeceği belirlenir.

**Etiketleri Kırp:**  Etiket isimleri çakıştığında, üç nokta (…) ile kısaltılarak gösterilip gösterilmeyeceği belirlenir.

**Yazı Stili:** X ekseni etiket isimlerinin kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.

**Etiket Yazı Boyutu:** Etiket isimlerinin yazı boyutu belirlenir.

**Yazı Stili:** Etiket isimlerinde kullanılacak yazı fontu belirlenir.

**Yazı Rengi:** Etiket isimlerinin hangi renkte görüntüleneceği belirlenir.

**Etiket Açısı:** Etiketlerin hangi açıyla gösterileceği belirlenir.

**Yalnızca Etiketler Sığmadığında Döndür:** Bu seçenek işaretlendiğinde, etiketlerin yalnızca sığmadığında döndürülüp döndürülmeyeceği belirlenir.

**X Ekseni Başlığını Göster:** X ekseni başlığının görüntülenip görüntülenmeyeceği belirlenir.

* **Yazı Stili:** X ekseni başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilip biçimlendirilmeyeceği belirlenir.
* **X Axis Başlığını Kırp:** X ekseni başlığı sığmadığında, üç nokta (…) ile kısaltılarak gösterilip gösterilmeyeceği belirlenir.
* **Yazı Boyutu:** X ekseni başlığının yazı boyutu belirlenir.
* **X Ekseni Yazı Stili:** X ekseni başlık metninin kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilip biçimlendirilmeyeceği belirlenir.
* **Yazı Rengi:** X ekseni başlığının hangi renkte görüntüleneceği belirlenir.

<mark style="color:green;">**Y Ekseni**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FnpsTpYa9yUYykVvMHNd2%2FMulti%20Y%20Eksen.png?alt=media&amp;token=aececb39-db7a-4311-af5f-304f05a5e9f0" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Eksen Tipi:** Verilerin Y ekseninde tekli, çoklu veya yığınlı (stacked) olarak nasıl görselleştirileceğini belirler.

**Y Ekseni Başlığını Göster:** Bu seçenek işaretlendiğinde, Y ekseni başlığının görüntülenmesi sağlanır.

* **Kolon İsmini Başlık Olarak Göster:** Bu seçenek işaretlendiğinde, Y ekseni başlığında kolon ismi kullanılır.
* **İsmi Görüntüle:** Kolon İsmini Başlık Olarak Göster seçeneği kapalıysa, bu alana girilen metin Y ekseni başlığı olarak görüntülenir.
* **Yazı Stili:** Y ekseni başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.
* **Y Ekseni Hizası:** Y ekseni başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.
* **Yazı Boyutu:** Y ekseni başlığının yazı boyutunu belirler.
* **Y Ekseni Yazı Stili:** Y ekseni üzerindeki değerlerin kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilip biçimlendirilmeyeceği belirlenir.
* **Yazı Rengi:** Y ekseni başlığının yazı rengini belirler.

<mark style="color:green;">**Değer Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FcGk9APCEnU3ckc3eI7cb%2FMulti%20de%C4%9Fer.png?alt=media&amp;token=49ae8e8d-5139-4174-81a1-6c35d118018d" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Çizgi Değerini Göster:** Bu seçenek işaretlendiğinde, çizgi grafiklerde çizgilerin üzerine değerlerin yazılması sağlanır. Seçildiğinde, ilgili değerlerin yazı tipi, boyutu, rengi gibi ek ayarlar görüntülenir.

* **Yazı Stili:** Çizgi grafik üzerindeki değerlerin yazı tipinin (font) belirlenmesini sağlar.
* **Yazı Boyutu:** Çizgi grafik üzerindeki değerlerin yazı boyutunu belirler.
* **Yazı Rengi:** Çizgi grafik üzerindeki değerlerin yazı rengini belirler.
* **Çizgi Değerini Renklendir:** Bu seçenek işaretlendiğinde, çizgi grafiklerde değerlerin çizgiyle aynı renkte görüntülenmesi sağlanır.
* **Değer Açısı:** Çizgi grafik üzerindeki değerlerin hangi açıyla gösterileceğini belirler.

**Bar Değerini Göster:** Bu seçenek işaretlendiğinde, bar grafiklerde barların üzerine değerlerin yazılması sağlanır.

* **Yazı Stili:** Bar grafik üzerindeki değerlerin yazı tipinin (font) belirlenmesini sağlar.
* **Otomatik Hesaplama:** Bu seçenek işaretlendiğinde, bar grafiklerde barların boyutuna göre değerlerin yazı boyutu otomatik olarak hesaplanır ve barların üzerine yazılır.
* **Yazı Boyutu:** Bar grafik üzerindeki değerlerin yazı boyutunu belirler.
* **Yazı Rengi:** Bar grafik üzerindeki değerlerin yazı rengini belirler.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FewdyIvqgf9BMjxLg9wOw%2Fscatter%20ba%C5%9Fl%C4%B1kconf.png?alt=media&amp;token=aabc3993-09a2-4748-bf7d-a6dd4237a0df" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.

**Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.

**Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.

**Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.

**Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.

**Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

<mark style="color:green;">**Diğer**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FJBPBX74wfURTfcbJkGbh%2FMulti%20di%C4%9Fer.png?alt=media&amp;token=493fd295-1453-41bf-bcb0-06f26e27b0b7" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Göstergeleri Göster:** Grafikte bu seçim yapıldıysa göstergeler grafikte yer alır.

**Koşulsal Formatlamayı Göster:** Koşulsal formatlama varsa ve bu seçenek seçildiyse koşullar grafik üzerinde gösterilir.

**Veri Yok Açıklaması:** Grafikte görüntülenecek veri bulunmadığında, kullanıcıya gösterilecek bilgilendirici metnin tanımlandığı alandır.

## Kullanım Örneği

<div><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FKJHrJyKLfexPq4UuyWWI%2FScreenshot%202026-06-25%20164924.png?alt=media&amp;token=b72f3068-b548-43a4-9cf3-1f204bbdc85b" alt=""><figcaption></figcaption></figure> <figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FECIUH7dGwciA7X8hXWi3%2FScreenshot%202026-06-25%20164937.png?alt=media&amp;token=cbd9340e-839c-4ab2-bd2f-93c0e5b58df4" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

Yukarıdaki örnekte Çok Eksenli Grafik, yıllara göre **Toplam Satış** ve **Kâr Oranı** değerlerinin birlikte analiz edilmesi amacıyla kullanılmıştır.

Grafikte;

* **Kategori** alanı olarak **Yıl**,
* **Kolonlar** alanı olarak **Toplam Satış**,
* **Çizgiler** alanı olarak **Kâr Oranı**

kullanılmıştır.

Bu yapılandırma sonucunda sütunlar yıllara ait toplam satış tutarlarını gösterirken, çizgi serisi aynı yıllara ait kâr oranlarını göstermektedir. Böylece farklı ölçü alanları, farklı grafik tipleri kullanılarak tek bir görsel üzerinde birlikte analiz edilebilmektedir.

Çok Eksenli Grafik, bar ve line grafiklerini aynı eksen üzerinde birleştirerek kullanıcıların hem miktarsal değişimi hem de eğilimleri eş zamanlı olarak değerlendirmesine olanak tanır. Bu sayede birbirini tamamlayan metrikler tek bir grafik üzerinden kolaylıkla karşılaştırılabilir.

Grafik, aynı zamanda **drill** özelliğini de desteklemektedir. Örnekte ilk görselde veriler **yıl** bazında görüntülenirken, kullanıcı **2024** yılına tıkladığında ikinci görselde olduğu gibi **ay** bazındaki dağılıma geçiş yapılmaktadır. Böylece kullanıcı aynı analizini farklı detay seviyelerinde sürdürebilir.

Ayrıca Çok Eksenli Grafik, **Vary** alanı ile birlikte de kullanılabilir. **Vary** alanına bir kategori kolonu eklendiğinde ve **Y Ekseni > Eksen Tipi** bölümünden **Single Stack** seçildiğinde, aynı kategori altındaki veriler üst üste (stacked) gösterilir. Böylece hem toplam değer hem de alt kırılımların dağılımı tek bir grafik üzerinden analiz edilebilir.

Bu esnek yapı sayesinde Çok Eksenli Grafik; **bar grafik**, **line grafik**, **kombine grafik** ve **stacked grafik** senaryolarını tek bir bileşen üzerinden destekleyerek farklı analiz ihtiyaçlarına uyum sağlar.

{% hint style="info" %}
**Not:** Bu örnekte kullanılan drill özelliği, yıl seviyesinden ay seviyesine geçişi göstermektedir. Drill yapılandırmasına ilişkin detaylar **Drill İşlemleri** bölümünde ayrıca açıklanmaktadır.
{% endhint %}


# Timeline Chart: Zaman Çizelgesi

Zaman Çizelgesi Grafiği, zaman ekseni üzerinde meydana gelen değişimleri analiz etmek amacıyla kullanılan görsel bileşendir. Grafik, bir veya birden fazla ölçü alanının tarih bazında gösterilmesini sağlayarak zaman içerisindeki eğilimlerin, artış ve azalışların kolaylıkla analiz edilmesine olanak tanır.

Zaman Çizelgesi Grafiği; üretim performansı, satış trendleri, stok hareketleri, sensör verileri, finansal göstergeler ve benzeri zaman serisi analizlerinde kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Grafik, aynı zaman ekseni üzerinde birden fazla ölçü alanını birlikte gösterebilir. İstenildiğinde çizgi grafiği, alan grafiği veya her ikisinin birlikte kullanıldığı görünümler oluşturulabilir.

Grafiğin öne çıkan özelliklerinden biri **yakınlaştırma (Zoom) ve Navigator desteğidir**. Bu özellik sayesinde uzun zaman aralıkları içerisinden belirli bir dönem seçilerek detaylı analiz yapılabilir. Böylece kullanıcı tüm veri kümesini kaybetmeden istediği zaman aralığına odaklanabilir.

{% hint style="info" %}
**Not:** Zaman Çizelgesi Grafiği, zaman serisi verilerinin analiz edilmesi amacıyla kullanılmalıdır. Kategorik verilerin karşılaştırılması gereken senaryolarda Column Chart veya Multi Axis Chart gibi grafiklerin kullanılması daha uygun olacaktır.
{% endhint %}

## Zaman Çizelgesi Grafiğinin Eklenmesi

Zaman Çizelgesi Grafiği eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden **Timeline Chart** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FxHA9PvHFRSlGsVJpwHnO%2Fimage.png?alt=media&amp;token=5ee2b877-8d49-4d78-b9a9-84fc2a14dd6f" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Grafik eklendikten sonra zaman ekseninde kullanılacak tarih alanı ve gösterilecek ölçü alanları belirlenerek yapılandırma tamamlanır.

## Zaman Çizelgesi Grafiği Araçları

Zaman Çizelgesi Grafiği seçildiğinde üst menüde aşağıdaki araçlar görüntülenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FO0at2PNBA26szC6qrXvv%2Fimage.png?alt=media&amp;token=eed5e078-eab7-4e60-ba55-43b5087541af" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

1. Araçları Aç/Kapat: Görsel ile ilgili düzenleme yapılan ikonların açıp kapatıldığı ikondur.
2. Veri: Kullanıcının kendi verileriyle görseli şekillendireceği alandır.
3. Ayarlar: Görselin renk/başlık gibi biçimsel özelliklerinin değiştirildiği alandır.
4. Koşulsal Formatlama: Grafik üzerinde tanımlanan belirli bir kural neticesinde verileri gözle daha kolay bir şekilde taramak için renksel ya da şekilsel biçimlendirmeler yapılan alandır.
5. Etkileşim: Görselden diğer görsellere filtre verilen alandır.
6. Navigasyon: Görselden belirlenen parametreye göre navigasyon verilen alandır.
7. Yenile: Veri alanı ile grafiğin çalışması ve grafiğin yenilenmesini sağlar.
8. Kaldır: Görseli silmek için kullanılan alandır. “Kaldır” ikonuna tıklandığında “Bu görseli silmek istiyor musunuz?” şeklinde uyarı çıkmaktadır.

> **Not:** Koşulsal Formatlama, Etkileşim ve Navigasyon ayarları tüm görsel bileşenlerde ortak olarak kullanıldığından ilgili bölümler ayrı başlık altında açıklanmaktadır.

## Veri Yapılandırması

Zaman Çizelgesi Grafiğinin oluşturulabilmesi için kullanılacak veri alanlarının tanımlanması gerekmektedir. Bu işlem **Veri** ekranı üzerinden gerçekleştirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FL8gH3Nw8yuowwsb6MEgw%2Fimage.png?alt=media&amp;token=261627e4-ee4c-4e18-a6ac-f7589f67cdba" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Tablolar & Kolonlar**</mark>
: Seçili modelde var olan tablo ve kolonların bulunduğu alandır.
&#x20;Tablolar & Kolonlar bölümünde yer alan kolonlar, sağ tarafta bulunan bölümlere sürükle-bırak ile eklenir.
\\

<mark style="color:green;">**Kolon Eşleştirmeleri**</mark>

* **Sıralama:** Kolon verisinin artan/azalan şekilde sıralamasının yapıldığı alandır.
* **Tarih:** Grafiğin zaman eksenini oluşturan tarih veya zaman bilgisinin eklendiği alandır.
* **Ölçü Değerleri:** Zaman ekseni üzerinde gösterilecek sayısal ölçü alanlarının eklendiği bölümdür. Bir veya birden fazla ölçü alanı eklenebilir.
* **Saklı Alan:** Eklenen kolonların sıralamaya dahil edilebilmesi veya grafikte görüntülenmek istenmeyen kolonların sorguya dahil edilmesi için kullanılan alandır.

## Yapılandırma Ayarları

Zaman Çizelgesi Grafiğine ait görünüm ve davranış ayarları **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F05S2BR6Y3TPSfcFHkrTp%2Fimage.png?alt=media&amp;token=9c964f12-0c77-4aed-ba46-8b1b42e1e765" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FeI8hrirFcC3Beaf71T6z%2FTimeline%20genel%20g%C3%B6r%C3%BCn%C3%BCm.png?alt=media&amp;token=b8e341d7-dc98-4e32-9486-9ae28f5254b7" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

**Arkaplan Rengi:** Grafiğin arka plan rengini belirlemenizi sağlar. Renk seçimi, mevcut palet üzerinden yapılabilir.

**Palet:** Grafik, seçilen renk paletine göre renklendirilir.

<mark style="color:green;">**Grafik**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FnKCVswII8oT4phBjMwuN%2FTimeline%20grafik.png?alt=media&amp;token=bc300f18-e114-4a76-89a0-a61760a6397d" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

**Alan Grafiği:** Bu seçenek işaretlendiğinde, grafik çizgilerinin altında kalan alan renklendirilerek dolgu şeklinde gösterilir.

**Sürekli Grafik:** Bu seçenek işaretlendiğinde, veri noktaları arasında kopukluk olmadan sürekli bir çizgi çizilir.

**Yumuşatılmış Köşeler:** Bu seçenek işaretlendiğinde, grafik çizgileri keskin köşeler yerine daha kavisli bir görünümle gösterilir.

**Madde İşaretlerini Göster:** Bu seçenek işaretlendiğinde, her bir veri noktasında bir işaret (nokta)&#x20;

**Göstergeleri Göster:** Bu seçenek işaretlendiğinde,  göstergeler grafikte yer alır.&#x20;

**Koşulsal Formatlamayı Göster:** Koşulsal formatlama varsa ve bu seçenek seçildiyse koşullar grafik üzerinde gösterilir.

<mark style="color:green;">**Eksenler**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FxGOfqeqbXFXSjzPKJGQ5%2FTimeline%20eksenler.png?alt=media&amp;token=bb2ea300-08ce-4fc3-b982-ba6bc5c5f8c3" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

**Tekli Eksen:** Bu seçenek işaretlendiğinde, tüm ölçüm değerleri tek bir Y ekseni üzerinde gösterilir. Böylece grafikler ortak bir eksen üzerinde karşılaştırılabilir hale gelir.

**Sabit Min/Maks:** Bu seçenek işaretlendiğinde, grafik ekseninin minimum ve maksimum değerleri sabitlenir.\
Altında yer alan ölçüm alanları bu seçimle birlikte aktif hale gelir ve kullanıcı tarafından manuel olarak min/maks değerleri girilebilir.

<mark style="color:green;">**Veri Gruplama**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F3kYkWUtUuELlVmHFW6gN%2FTimeline%20veri%20gruplama.png?alt=media&amp;token=f334da3e-9034-4930-88c9-2dd76095f0d6" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

Veri Alanlarını Grupla: Bu seçenek işaretlendiğinde, zaman ekseni üzerinde gösterilecek veri noktaları belirli gruplar hâlinde özetlenir.\
**Grup Sayısı** alanı bu seçimle birlikte aktif hale gelir

**Grup Sayısı:** Gösterilecek veri grubu sayısını belirler; girilen değere göre zaman çizelgesi daha az ya da daha fazla gruba ayrılır.

**Toplam Kuralı:** Gruplama sırasında aynı gruba düşen verilerin hangi hesaplama yöntemiyle özetleneceğini belirler (Ortalama, Toplam vb.)

<mark style="color:green;">**X Yakınlaştırma**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FpytUSg9DloYuTHOsiD5c%2FTimeline%20X%20yak%C4%B1nla%C5%9Ft%C4%B1rma.png?alt=media&amp;token=49170d88-c1ec-4a61-80da-bf7ef5689599" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

**X Yakınlaştırıcıyı Göster:** Bu seçenek işaretlendiğinde, grafik üzerinde zaman ekseni (X ekseni) için yakınlaştırma alanı (zoom) etkinleştirilir. Böylece kullanıcı, X ekseni boyunca belirli bir zaman aralığına odaklanabilir.

**Navigatör:** Zaman ekseni altına yerleştirilen, veri akışını daha geniş bir çerçevede görmeyi sağlayan küçük grafik alanını gösterir. Bu seçenek işaretlendiğinde aktif olur.

**Hizalama:** X yakınlaştırıcının zaman çizelgesi grafiğinde hangi konumda (Üst / Alt) yer alacağını belirtir.

<mark style="color:green;">**Y Yakınlaştırma**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FjgWFl74Gse0q4XP0UqgV%2FTimeline%20Y%20yak%C4%B1nla%C5%9Ft%C4%B1rma.png?alt=media&amp;token=9079ce03-7471-48a9-8b4f-b9a4c317e35a" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

**Y Yakınlaştırıcıyı Göster:** Bu seçenek işaretlendiğinde, grafik üzerinde Y ekseni için yakınlaştırma alanı (zoom) etkinleştirilir. Böylece kullanıcı, Y ekseni boyunca verileri daha detaylı inceleyebilir.

**Hizalama:** Y yakınlaştırıcının grafik alanında hangi konumda (Sağ / Sol) yer alacağını belirtir.

<mark style="color:green;">**Hedefler**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FMsVsGbQDPohLKqPChO8p%2FTimeline%20hedefler.png?alt=media&amp;token=4de3a549-3b85-4b43-9354-c41482844688" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

**Hedefleri Göster:** Bu seçenek işaretlendiğinde, zaman çizelgesi üzerinde tanımlanan hedef değerler grafik üzerinde görsel olarak gösterilir. Bu seçenek işaretlenmediğinde, **Hedef Alanını Boya** ve **Hedefler** alanları pasif durumda kalır; yalnızca görünür ancak düzenlenemez.

* Hedef Alanını Boya: Hedef değerinin bulunduğu çizgisel bölgenin, arka planla kontrast oluşturacak şekilde renklendirilmesini sağlar.
* Hedefler: Grafik üzerinde gösterilecek hedefleri tanımlamak için kullanılır.
  * **İsim:** Hedefin grafikte gösterimi sırasında kullanılacak isim bilgisidir.
  * **Değer:** Grafik üzerinde hedef olarak gösterilecek değeri belirtir.
  * **Renk:** Tanımlanan hedef çizgisi ve hedef alanı için kullanılacak renk belirlenir.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fees2RHULavOpwhJ6GXjG%2Fba%C5%9Fl%C4%B1k%20g%C3%B6r%C3%BCn%C3%BCm.png?alt=media&amp;token=e9a61456-01e2-4d12-b398-3057b4cd219a" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

**Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.

**Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.

**Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.

**Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.

**Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.

**Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

<mark style="color:green;">**Diğer**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FiMiiASV99KtVFLcSYEz6%2Fdi%C4%9Fer%20veri%20yok%20sadece.png?alt=media&amp;token=992c2c67-5d01-4bdd-b3e8-8654c720594a" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

**Veri Yok Açıklaması:** Grafikte görüntülenecek veri bulunmadığında, kullanıcıya gösterilecek bilgilendirici metnin tanımlandığı alandır.

## Kullanım Örneği

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F7FpbBYYMRiU2VyNLKgih%2FScreenshot%202026-06-25%20174452.png?alt=media&amp;token=c5661c7d-f0b1-4df3-ad8b-94896ad25baa" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Yukarıdaki örnekte Zaman Çizelgesi Grafiği, **2025 yılı boyunca üretim performansındaki değişimleri** analiz etmek amacıyla kullanılmıştır.

Grafikte;

* **Tarih** alanı olarak **Üretim Tarihi**,
* **Ölçü Değerleri** olarak **Üretim Kapasitesi**, **Toplam Üretim Adedi** ve **Verim (%)**

kullanılmıştır.

Bu yapılandırma sonucunda üç farklı ölçü alanı aynı zaman ekseni üzerinde birlikte görüntülenmektedir. Böylece üretim kapasitesi, üretim miktarı ve verimlilik eğilimleri tek bir grafik üzerinden karşılaştırılabilmektedir.

Grafikte **Alan Grafiği** seçeneği kullanılarak çizgilerin altında kalan alan renklendirilmiş ve zaman içerisindeki değişimler daha belirgin hale getirilmiştir.

Grafiğin alt bölümünde yer alan **Navigatör (Navigator)** sayesinde kullanıcı tüm zaman aralığını genel olarak görüntüleyebilir ve yalnızca analiz etmek istediği tarih aralığını seçerek grafiği yakınlaştırabilir. Bu özellik özellikle uzun dönemli verilerin analizinde belirli zaman aralıklarına odaklanılmasını kolaylaştırır.

İstenildiğinde **Veri Gruplama** özelliği kullanılarak yoğun veri kümeleri özetlenebilir, **Tekli Eksen** seçeneği ile tüm ölçü alanları ortak eksende gösterilebilir ve **Hedefler** özelliği ile referans değerler grafik üzerinde vurgulanabilir.

Bu sayede Zaman Çizelgesi Grafiği; zaman serilerinin izlenmesi, performans eğilimlerinin değerlendirilmesi ve belirli dönemlerde meydana gelen değişimlerin detaylı olarak analiz edilmesi için güçlü ve esnek bir görselleştirme sunmaktadır.


# Radar: Radar Grafik

Radar Grafiği, tek bir kategorik alan üzerinde yer alan değerlerin bir veya birden fazla ölçü alanına göre karşılaştırılmasını sağlayan görsel bileşendir.

Grafikte kategori alanındaki her değer, dairesel yapı üzerinde ayrı bir eksen olarak gösterilir. Ölçü alanına ait değerler bu eksenler üzerinde konumlandırılır ve veri noktalarının birleştirilmesiyle oluşan çokgen sayesinde kategoriler arasındaki benzerlikler ve farklılıklar görsel olarak analiz edilebilir.

Radar Grafiği, özellikle tek bir kategori alanındaki performansın farklı ölçü değerleri açısından değerlendirilmesi veya aynı ölçü değerinin kategori bazında karşılaştırılması gereken analizlerde kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Örneğin ödeme türlerine göre **Toplam Satış** değerleri karşılaştırılabilir. Aynı grafik üzerinde **Toplam Satış**, **Toplam Kâr** ve **İşlem Sayısı** gibi birden fazla ölçü alanı birlikte kullanılarak ödeme türlerinin farklı metrikler açısından performansı da analiz edilebilir.

> **Not:** Radar Grafiği, tek bir kategori alanı üzerinde karşılaştırmalı analiz yapmak için uygundur. Çok fazla kategori veya çok sayıda ölçü alanı kullanılması grafiğin okunabilirliğini azaltabilir. Ayrıca iki veya daha fazla kategori alanının birlikte analiz edilmesi gereken senaryolarda Multi Axis Chart, Column Chart veya Cylinder Bar Chart gibi farklı grafik türlerinin kullanılması önerilir.

## Radar Grafiğinin Eklenmesi

Radar Grafiği eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden **Radar Chart** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FG0L111PA4keHFDDknctI%2Fimage.png?alt=media&amp;token=96429d7f-6282-44ca-955f-6a5903a2114d" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Grafik eklendikten sonra kategori alanı ve gösterilecek ölçü alanı/alanları belirlenerek yapılandırma tamamlanır.

## Radar Grafiği Araçları

Radar Grafiği seçildiğinde üst menüde aşağıdaki araçlar görüntülenir.

<p align="center"><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F7mY6N5bZFazWyQDEXz2O%2Fimage.png?alt=media&amp;token=672125f2-562e-40b6-8dea-2125c6b07e43" alt=""><br></p>

1. Araçları Aç/Kapat: Görsel ile ilgili düzenleme yapılan ikonların açıp kapatıldığı ikondur.
2. Veri: Kullanıcının kendi verileriyle görseli şekillendireceği alandır.
3. Ayarlar: Görselin renk/başlık gibi biçimsel özelliklerinin değiştirildiği alandır.
4. Yenile: Veri alanı ile grafiğin çalışması ve grafiğin yenilenmesini sağlar.
5. Kaldır: Görseli silmek için kullanılan alandır. “Kaldır” ikonuna tıklandığında “Bu görseli silmek istiyor musunuz?” şeklinde uyarı çıkmaktadır.

## Veri Yapılandırması

Radar Grafiğinin oluşturulabilmesi için kullanılacak veri alanlarının tanımlanması gerekmektedir. Bu işlem **Veri** ekranı üzerinden gerçekleştirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FllH4wRgVG3GPNIqYquFn%2Fimage.png?alt=media&amp;token=26a87914-a614-465f-9fed-0ef0648c3b6d" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Tablolar & Kolonlar:**</mark>
&#x20;Seçili modelde var olan tablo ve kolonların bulunduğu alandır.
&#x20;**Tablolar & Kolonlar** bölümünde yer alan kolonlar, sağ tarafta bulunan bölümlere sürükle-bırak ile eklenir.

<mark style="color:green;">**Kolon Eşleştirmeleri**</mark> <br>

* **Sıralama:** Kolon verisinin artan/azalan şekilde sıralamasının yapıldığı alandır.
* **Kategori:** Radar grafiğinde eksenleri oluşturacak kategorik alanın tanımlandığı bölümdür. Bu alana eklenen kolondaki her değer, radar grafiği üzerinde ayrı bir eksen olarak gösterilir.
* **Ölçü Değeri:** Kategori bazında gösterilecek sayısal ölçü alanının eklendiği bölümdür. Bu alana bir veya birden fazla ölçü değeri eklenebilir. Birden fazla ölçü değeri eklendiğinde her ölçü alanı radar grafiğinde ayrı bir seri olarak görüntülenir.

## Yapılandırma Ayarları

Radar Grafiğine ait görünüm ve davranış ayarları **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FeIaUBegVkoohTxW2syzO%2Fimage.png?alt=media&amp;token=647b310c-2ed8-4a12-8d76-624f82d86b5b" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

### Genel Görünüm

**Nokta Boyutu:** Radar grafikte veri noktalarının boyutunu belirler. Daha büyük değerler, noktaların daha görünür olmasını sağlar.

**Çizgi Kalınlığı:** Veri noktalarını birleştiren çizgilerin kalınlığını belirler.

**Opaklığı Doldur:** Radar katmanlarının (alanların) iç dolgusunun saydamlık oranını belirler. (Tamamen Opak = 1, Tamamen Saydam = 0)

**Kategori Font Boyutu:** Radar grafikte yer alan kategori verilerinin yazı boyutunu belirler.

**Gridler Arası Mesafe:** Radar grafiğin iç daireleri (ızgaraları) arasındaki mesafeyi belirler. Daha yüksek değer, daha seyrek ızgara görünümü sağlar.

**Radarda Değerleri Göster:** Bu seçenek işaretlendiğinde, radar grafikteki her veri noktasına karşılık gelen değerler gösterilir.

<mark style="color:green;">**Aralıklar**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FI2wnq9uzl3HqcoBza8Vm%2Fradar%20aral%C4%B1klar%C4%B1%20g%C3%B6ster.png?alt=media&amp;token=0a397610-c264-4c7c-96cc-5402167f668f" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

**Aralıkları Göster:** Bu seçenek işaretlendiğinde, radar grafikte hedef aralıkları gösterilir. Seçim yapıldığında, hedef değerleri, aralık boyutu ve renk gibi konfigürasyon alanları görüntülenir.

* **Hedefler:** Radar grafikte, kategori bazlı hedef aralıklarının tanımlanmasını sağlar.
  * İlk iki açılır liste, kategori verisine ait başlangıç ve bitiş değerlerinin seçilmesini sağlar.
  * Opaklık alanı, tanımlanan hedef aralığının, görsel dolgu renginin saydamlık oranını belirler.
  * Renk kutusu hedef aralığındaki rengi seçmenizi sağlar.

<mark style="color:green;">**Göstergeler**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FtARYnQa4nlSWKs0Tk9FB%2Fradar%20g%C3%B6stergeler.png?alt=media&amp;token=a57dd52f-88fd-4a68-8832-a55cb44249b8" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

**Göstergeleri Göster:** Bu seçenek işaretlendiğinde,  göstergeler grafikte yer alır. **Gösterge Konumu** alanı da bu seçimle birlikte görüntülenir.

* **Gösterge Konumu:** Gösterge alanının grafikte gösterileceği yeri (sağ, sol, üst, alt) belirler.

**Koşulsal Formatlamayı Göster:** Koşulsal formatlama varsa ve bu seçenek seçildiyse koşullar grafik üzerinde gösterilir.

<mark style="color:green;">**Kaydırma Çubukları**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FHNFruoAMjJXqZaB9EAoM%2Fradar%20kayd%C4%B1rma%20%C3%A7ubuklar%C4%B1.png?alt=media&amp;token=1dc87d1f-a0f9-4605-ad5f-285aa81116e0" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

**Kaydırma Çubuğu Y:** Bu seçenek işaretlendiğinde, radar grafiğin dikey ekseninde (Y) yakınlaştırma ve uzaklaştırma işlemleri için kaydırma çubuğu görüntülenir.

**Kaydırma Çubuğu X:** Bu seçenek işaretlendiğinde, radar grafiğin yatay ekseninde (X) yakınlaştırma ve uzaklaştırma işlemleri için kaydırma çubuğu görüntülenir.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fees2RHULavOpwhJ6GXjG%2Fba%C5%9Fl%C4%B1k%20g%C3%B6r%C3%BCn%C3%BCm.png?alt=media&amp;token=e9a61456-01e2-4d12-b398-3057b4cd219a" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

**Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.

**Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.

**Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.

**Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.

**Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.

**Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

<mark style="color:green;">**Diğer**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FiMiiASV99KtVFLcSYEz6%2Fdi%C4%9Fer%20veri%20yok%20sadece.png?alt=media&amp;token=992c2c67-5d01-4bdd-b3e8-8654c720594a" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

**Veri Yok Açıklaması:** Grafikte görüntülenecek veri bulunmadığında, kullanıcıya gösterilecek bilgilendirici metnin tanımlandığı alandır.

## Kullanım Örneği

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FnhfPfBGBT8cQAQbz5iRv%2FScreenshot%202026-06-26%20114824.png?alt=media&amp;token=74055e69-ab58-44a9-9f98-ae1f44e412de" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Aşağıdaki örnekte Radar Grafiği, **ödeme türlerine göre toplam satış dağılımını** analiz etmek amacıyla kullanılmıştır.

Grafikte;

* **Kategori** alanı olarak **Ödeme Türü**,
* **Ölçü Değeri** olarak **Toplam Satış**

kullanılmıştır.

Bu yapılandırma sonucunda **Banka Kartı**, **Kredi Kartı**, **Nakit**, **Elektronik Cüzdan**, **Alışveriş Kredisi** ve **Mobil Ödeme** değerleri radar grafiği üzerinde ayrı eksenler olarak görüntülenir. Her eksendeki nokta, ilgili ödeme türüne ait toplam satış değerini temsil eder.

Noktaların birleştirilmesiyle oluşan alan sayesinde ödeme türleri arasındaki satış dağılımı tek bir görsel üzerinde karşılaştırılabilir.

Örnekte **Mobil Ödeme** ve **Banka Kartı** ile yapılan satışların diğer ödeme türlerine göre daha yüksek olduğu, **Kredi Kartı** ve **Alışveriş Kredisi** değerlerinin ise daha düşük seviyelerde kaldığı görsel olarak anlaşılmaktadır.

Aynı grafik yapısı birden fazla ölçü alanı ile de kullanılabilir. Örneğin Ölçü Değeri alanına **Toplam Satış**, **Toplam Kâr** ve **İşlem Sayısı** eklendiğinde, her ölçü alanı radar grafiğinde ayrı bir seri olarak görüntülenir. Böylece ödeme türleri bazında farklı metrikler aynı grafik üzerinde karşılaştırılabilir.

Radar Grafiği, kategori değerlerinin seçilen ölçü veya ölçüler üzerindeki dağılımını tek bir görselde incelemek için kullanılabilir. Bu yapı özellikle ödeme türü, ürün kategorisi, bölge, müşteri segmenti veya benzeri kategorik alanlarda performans karşılaştırması yapmak için uygundur.


# Pie Chart: Pasta Grafiği

Pasta Grafiği, verilerin bir bütün içerisindeki oranlarını gösteren görsel bileşendir.

Her bir dilim, ilgili kategorinin toplam içindeki payını temsil eder ve dilim büyüklükleri ölçü değerine göre otomatik olarak oluşturulur. Bu sayede kullanıcılar, kategorilerin toplam içerisindeki ağırlıklarını ve birbirlerine göre oranlarını kolayca analiz edebilir.

Pasta Grafiği; ürün kategorileri, ödeme türleri, müşteri segmentleri, şehirler veya benzeri kategorik alanların toplam içerisindeki paylarını karşılaştırmak için kullanılır. Özellikle “toplamın ne kadarı hangi kategoriye ait?” sorusunun cevaplanmak istendiği analizlerde etkili bir görselleştirme sunar.

> **Not:** Pasta Grafiği, bütün-parça ilişkisini göstermek için tasarlanmıştır. Kategori sayısının fazla olduğu veya kategoriler arasındaki kesin değer farklarının karşılaştırılmasının gerektiği senaryolarda Bar Chart veya Column Chart gibi grafiklerin kullanılması daha uygun olacaktır.

## Pasta Grafiğinin Eklenmesi

Pasta Grafiği eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden **Pie Chart** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FMU3kMGpP8bV4yjlV3YDw%2Fimage.png?alt=media&amp;token=2f7e4bda-8447-4396-b797-94d7d1f9385f" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Grafik eklendikten sonra kategori alanı ve gösterilecek ölçü değeri belirlenerek yapılandırma tamamlanır.

## Pasta Grafiği Araçları

Pasta Grafiği seçildiğinde üst menüde aşağıdaki araçlar görüntülenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FkaCrszsEOTUueY9huJkq%2Fimage.png?alt=media&amp;token=749bf750-1863-44dd-b4a9-01997208307d" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

1. **Araçları Aç/Kapat:** Görsel ile ilgili düzenleme yapılan ikonların açıp kapatıldığı ikondur.
2. **Veri:** Kullanıcının kendi verileriyle görseli şekillendireceği alandır.
3. **Ayarlar:** Görselin renk/başlık gibi biçimsel özelliklerinin değiştirildiği alandır.
4. **Koşulsal Formatlama:** Grafik üzerinde tanımlanan belirli bir kural neticesinde verileri gözle daha
   \
   kolay bir şekilde taramak için renksel biçimlendirmeler yapılan alandır
5. **Etkileşim:** Görselden diğer görsellere filtre verilen alandır.
6. **Navigasyon:** Görselden belirlenen parametreye göre navigasyon verilen alandır.
7. **Yenile:** Veri alanı ile grafiğin çalışması ve grafiğin yenilenmesini sağlar.
8. **Kaldır:** Görseli silmek için kullanılan alandır. “Kaldır” ikonuna tıklandığında “Bu görseli silmek istiyor
   \
   musunuz?” şeklinde uyarı çıkmaktadır.

> **Not:** Koşulsal Formatlama, Etkileşim ve Navigasyon ayarları tüm görsel bileşenlerde ortak olarak kullanıldığından ilgili bölümler ayrı başlık altında açıklanmaktadır.

## Veri Yapılandırması

Pasta Grafiğinin oluşturulabilmesi için kullanılacak veri alanlarının tanımlanması gerekmektedir. Bu işlem **Veri** ekranı üzerinden gerçekleştirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FI7QZjhkAzP8Z0CgaRRkV%2Fimage.png?alt=media&amp;token=49f3fd47-c68a-4c68-860b-454f2a64e891" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Tablolar & Kolonlar**</mark>
: Seçili modelde var olan tablo ve kolonların bulunduğu alandır.
&#x20;**Tablolar & Kolonlar** bölümünde yer alan kolonlar, sağ tarafta bulunan bölümlere sürükle-bırak ile eklenir.

<mark style="color:green;">**Kolon Eşleştirmeleri**</mark>

* **Sıralama:** Kolon verisinin artan/azalan şekilde sıralamasının yapıldığı alandır.
* **Kategori:** Pasta grafiğinde dilimleri oluşturacak kategorik alanın tanımlandığı bölümdür. Bu alana eklenen kolondaki her değer, grafikte ayrı bir dilim olarak görüntülenir.
* **Ölçü Değeri:** Grafiği şekillendirmek için kullanılacak sayısal verinin eklendiği alandır.
* **Saklı Alan:** Grafikte görüntülenmeyecek ancak sıralama veya hesaplama işlemlerinde kullanılacak kolonların eklenmesini sağlar.

## Yapılandırma Ayarları

Pasta Grafiğine ait görünüm ve davranış ayarları **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FFO9pvv808o3ZhhUTcMpb%2Fimage.png?alt=media&amp;token=812603e9-bf60-4d3a-af8b-283914261379" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FkadBLN0zVve3YTAsknwO%2Fpie%20chart%20genel%20g%C3%B6r%C3%BCn%C3%BCm.png?alt=media&amp;token=20d0e2e7-e55d-4793-9a56-6eb1327bf90d" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

**Üç Boyutlu Görünüm:** Bu seçenek işaretlendiğinde, pasta grafiği üç boyutlu olarak görüntülenir.

**Ölçüm Değerlerine Göre Pie'ı Boyutlandır:** Bu seçenek işaretlendiğinde, pasta grafik ölçüm değerlerine göre otomatik olarak boyutlandırılır. Böylece grafik dilimlerinin oranları ölçüm değerlerine göre şekillenir.

**İç Yarıçap:** Pasta grafiğin merkezinde ne kadar boşluk olacağını belirler. Daha yüksek değerler, grafiğin halka benzeri bir görünüm kazanmasına neden olur.

**Palet:** Grafik, seçilen renk paletine göre renklendirilir.

**Arkaplan Rengi:** Grafiğin arka plan rengini belirlemenizi sağlar. Renk seçimi, mevcut palet üzerinden yapılabilir.

<mark style="color:green;">**Veri Gruplama**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FkbfyfaKfslEw2A99aZqd%2Fpie%20chart%20toplama%20kural%C4%B1.png?alt=media&amp;token=412c3628-578a-44fd-8645-3c97a6e98786" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

**Toplam Kuralı:** Sayısal verinin hangi toplama kuralına göre gösterileceğini belirler.

* **Yok:** Bu toplam kuralı seçildiğinde, bar ve çizgi grafiklerindeki sayısal kolonlara herhangi bir işlem uygulanmaz.
* **Toplam (Sum):** Bu toplam kuralı, sayısal kolon değerlerinin toplanarak gösterilmesini sağlar.
* **Ortalama (Avg):** Bu toplam kuralı, sayısal kolonların ortalamasının hesaplanarak gösterilmesini sağlar.
* **Minimum (Min):** Bu toplam kuralı, sayısal kolonlardaki en düşük değerin gösterilmesini sağlar.
* **Maksimum (Max):** Bu toplam kuralı, sayısal kolonlardaki en yüksek değerin gösterilmesini sağlar.
* **Count:** Bu toplam kuralı, sayısal kolonlarda kaç değer bulunduğunun (adetinin) gösterilmesini sağlar.

<mark style="color:green;">**Gelişmiş Konfigürasyon**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F6WNZoJ6cJOCHNd1Zgsmh%2Fpie%20chart%20geli%C5%9Fmi%C5%9F%20konfig%C3%BCrasyon.png?alt=media&amp;token=5cf90d5a-069e-4e93-bbea-7eb9ba79f5f4" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

**Çoklu Dilim Seçimi:** Bu seçenek işaretlendiğinde, kullanıcı aynı anda birden fazla grafik dilimini seçebilir.

**Koşulsal Formatlamayı Göster:** Koşulsal formatlama varsa ve bu seçenek seçildiyse koşullar grafik üzerinde gösterilir.

<mark style="color:green;">**Gelişmiş Legend Konfigürasyonu**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FCQIENrIEcAhtPqb5h5MO%2Fpie%20chart%20geli%C5%9Fmi%C5%9F%20legend%20konfig%C3%BCrasyon.png?alt=media&amp;token=6f29268a-01f3-4e27-9f6e-236d3adad5b8" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

**Ölçüm Gösterimi:** Pasta grafikte dilimlere ait ölçüm değerlerinin nasıl gösterileceğini belirler.

* **Sayısal:** Dilimlere ait veri değerleri gösterilir.
* **Yüzdesel:** Her dilimin toplam içindeki yüzde oranı gösterilir.
* **Yüzdesel-Sayısal:** Hem veri değeri hem yüzde oranı birlikte gösterilir.

**Göstergeleri Göster:** Grafikte bu seçim yapıldıysa göstergeler grafikte yer alır.

<mark style="color:green;">**Gelişmiş Ölçüm Konfigürasyonu**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FZKdatoSw6bavNn18PvN4%2Fpie%20chart%20geli%C5%9Fmi%C5%9F%20%C3%B6l%C3%A7%C3%BCm%20konfig%C3%BCrasyon.png?alt=media&amp;token=9cf9070f-727f-499f-b157-15de839f5a78" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

**Ölçümleri Göster:** Bu seçenek işaretlendiğinde, pasta grafikte dilimlere ait ölçüm değerleri görüntülenir. Bu seçenek aktif hale getirildiğinde **Ölçümleri Gösterme Tipi** alanı da görüntülenir.

**Ölçümleri Gösterme Tipi:** Ölçüm değerlerinin pasta grafikte nasıl konumlandırılacağını belirler.

* **Ölçümleri Oklar ile Grafiğin Dışında Göster:** Ölçüm değerleri grafik dışında, oklar aracılığıyla ilişkilendirilerek görüntülenir.
* **Ölçümleri Pasta Dilimlerinin Üzerinde Göster:** Ölçüm değerleri doğrudan ilgili dilimlerin üzerinde gösterilir.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fees2RHULavOpwhJ6GXjG%2Fba%C5%9Fl%C4%B1k%20g%C3%B6r%C3%BCn%C3%BCm.png?alt=media&amp;token=e9a61456-01e2-4d12-b398-3057b4cd219a" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

**Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.

**Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.

**Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.

**Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.

**Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.

**Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

<mark style="color:green;">**Diğer**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FiMiiASV99KtVFLcSYEz6%2Fdi%C4%9Fer%20veri%20yok%20sadece.png?alt=media&amp;token=992c2c67-5d01-4bdd-b3e8-8654c720594a" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

**Veri Yok Açıklaması:** Grafikte görüntülenecek veri bulunmadığında, kullanıcıya gösterilecek bilgilendirici metnin tanımlandığı alandır.

## Kullanım Örneği

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FkAET0Xd4cClFbdu6vfx5%2FScreenshot%202026-06-26%20165238.png?alt=media&amp;token=7ea67635-379c-4edf-b67f-49728aaa17e6" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Yukarıdaki örnekte Pasta Grafiği, **ürün kategorilerinin toplam satış içerisindeki paylarını** göstermek amacıyla kullanılmıştır.

Grafikte;

* **Kategori** alanı olarak **Ürün Kategorisi**,
* **Ölçü Değeri** olarak **Toplam Satış**

kullanılmıştır.

Bu yapılandırma sonucunda her ürün kategorisi, toplam satış içerisindeki payı kadar bir dilim ile temsil edilir. Dilim büyüklükleri sayesinde kullanıcı, hangi kategorilerin toplam satışa daha fazla katkı sağladığını tek bakışta analiz edebilir.

Örnekte **Kitap ve Kırtasiye** kategorisi toplam satış içerisindeki en yüksek paya sahipken, **Teknoloji**, **Elektronik**, **Mobilya** ve diğer kategorilerin toplam içerisindeki oranları da aynı grafik üzerinde karşılaştırılabilmektedir. Bu sayede kategorilerin toplam satışa katkıları hızlı ve anlaşılır bir şekilde değerlendirilebilir.

Pasta Grafiği ayrıca **drill-down** özelliği ile birlikte de kullanılabilir. Örnekte, ana grafikte yer alan **Kitap ve Kırtasiye** dilimi seçildiğinde, sağ tarafta bu kategoriye ait alt kırılımlar (**Kitap**, **Çalışma Masası**, **Masa Lambası** vb.) ikinci bir pasta grafiği üzerinde gösterilmektedir. Böylece kullanıcı, önce toplam içerisindeki kategori dağılımını inceleyebilir, ardından ihtiyaç duyduğu kategorinin alt detaylarına tek bir etkileşimle ulaşabilir.

Bu yapı sayesinde Pasta Grafiği hem **bütün içerisindeki oranların analiz edilmesini** hem de gerektiğinde **kategori bazında detay incelemesine geçilmesini** sağlayan etkili bir görselleştirme sunar.


# Radial Progress: Radyal İlerleme

Radyal İlerleme Grafiği, bir ölçü değerinin belirlenen hedefe veya maksimum değere ne ölçüde ulaştığını dairesel bir ilerleme göstergesi ile görselleştiren bileşendir.

Grafik, gerçekleşen değeri halka şeklindeki ilerleme alanı üzerinde gösterirken, merkeze ilgili ölçü değerini yerleştirerek kullanıcıya tek bakışta performans bilgisi sunar. Özellikle KPI (Anahtar Performans Göstergesi), hedef gerçekleşme oranı, satış performansı, bütçe kullanımı, üretim verimliliği ve benzeri tek metrikli performans göstergelerinde kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Radyal İlerleme Grafiği; gerçekleşen değerin hedef değere göre durumunu veya belirlenen maksimum değer içerisindeki ilerleme seviyesini göstermek için kullanılabilir.

> **Not:** Radyal İlerleme Grafiği tek bir performans göstergesini öne çıkarmak amacıyla kullanılmalıdır. Birden fazla kategori veya farklı metriklerin karşılaştırılması gereken analizlerde Bar Chart, Multi Axis Chart veya Radar Chart gibi grafik türlerinin kullanılması daha uygundur.

## Radyal İlerleme Grafiğinin Eklenmesi

Radyal İlerleme Grafiği eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden **Radial Progress** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FJK4stykAcsb8M9PmXYSU%2FScreenshot%202026-07-02%20172446.png?alt=media&amp;token=ea1f3e51-3121-44ee-949a-4db465b5abf1" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Grafik eklendikten sonra gösterilecek **Ölçü Değeri** ve isteğe bağlı olarak **Hedef** alanı tanımlanarak yapılandırma tamamlanır.

Hedef alanı kullanıldığında grafik, gerçekleşen değerin hedefe ulaşma seviyesini gösterir. Hedef alanı kullanılmadığında ise ilerleme, Ayarlar bölümünde tanımlanan **Maksimum Değer** esas alınarak hesaplanır.

## Radyal İlerleme Grafiği Araçları

Radyal İlerleme Grafiği seçildiğinde üst menüde aşağıdaki araçlar görüntülenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F6lVpyUDN7w8rNm5oZwRN%2FVispeahen%20User%20Manual%20(47).png?alt=media&amp;token=384d1355-10c0-458b-ace6-02c1425a36d6" alt="" width="280"><figcaption></figcaption></figure>

1. **Araçları Aç/Kapat:** Görsel ile ilgili düzenleme yapılan ikonların açıp kapatıldığı ikondur.
2. **Veri:** Kullanıcının kendi verileriyle görseli şekillendireceği alandır.
3. **Ayarlar:** Görselin renk/başlık gibi biçimsel özelliklerinin değiştirildiği alandır.
4. **Yenile:** Veri alanı ile grafiğin çalışması ve grafiğin yenilenmesini sağlar.
5. **Kaldır:** Görseli silmek için kullanılan alandır. “Kaldır” ikonuna tıklandığında “Bu görseli silmek istiyor
   \
   musunuz?” şeklinde uyarı çıkmaktadır.

## Veri Yapılandırması

Radyal İlerleme Grafiğinin oluşturulabilmesi için kullanılacak veri alanlarının tanımlanması gerekmektedir. Bu işlem **Veri** ekranı üzerinden gerçekleştirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FqmOrkcBeTWfMaJXS5j30%2Fimage.png?alt=media&amp;token=1be2f17a-79ee-4ad3-a28d-65cbb824d1d7" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Tablolar & Kolonlar**</mark>
: Seçili modelde var olan tablo ve kolonların bulunduğu alandır.
&#x20;**Tablolar & Kolonlar** bölümünde yer alan kolonlar, sağ tarafta bulunan bölümlere sürükle-bırak ile eklenir.

<mark style="color:green;">**Kolon Eşleştirmeleri**</mark>

* **Sıralama:** Kolon verisinin artan/azalan şekilde sıralamasının yapıldığı alandır.
* **Ölçü Değeri:** Grafiği şekillendirmek için kullanılacak sayısal verinin eklendiği alandır.
* **Hedef:** Grafikte hedef olarak gösterilen sayısal alandır. Grafiğin şekillendirilmesi için ölçü değerinden
  \
  büyük sayısal değerdir.
* **Saklı Alan:** Grafikte gösterilmeyen default filtrede, formülde kullanılmak üzere verinin eklendiği
  \
  alandır.

## Yapılandırma Ayarları

Radyal İlerleme Grafiğine ait görünüm ve davranış ayarları **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir.

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F9Qm3BYcsiC1DqXiLZBYx%2Fradyal%20ilerleme%20genel%20g%C3%B6r%C3%BCn%C3%BCm.png?alt=media&amp;token=c698b9df-b9c9-40f8-a08d-eb33e144ac41" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

**Palet:** Grafik, seçilen renk paletine göre renklendirilir.

**Arkaplan Rengi:** Grafiğin arka plan rengini belirlemenizi sağlar. Renk seçimi, mevcut palet üzerinden yapılabilir.

**Yazı Stili:** Grafikteki metinler için kullanılacak yazı tipini (font) belirler.

**Maksimum Değer:** Grafik ilerlemesinin tamamlanacağı maksimum değeri belirler. Ölçüm değeri bu değere göre orantılı olarak görselleştirilir.

**Süre (Saniye):** Grafiğin yüklenirken ne kadar sürede tamamlanacağını belirler. Değer saniye cinsindendir.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fees2RHULavOpwhJ6GXjG%2Fba%C5%9Fl%C4%B1k%20g%C3%B6r%C3%BCn%C3%BCm.png?alt=media&amp;token=e9a61456-01e2-4d12-b398-3057b4cd219a" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

**Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.

**Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.

**Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.

**Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.

**Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.

**Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

<mark style="color:green;">**Diğer**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FERl1suIiRFTtwX3RnUXZ%2Fradyal%20ilerleme%20di%C4%9Fer.png?alt=media&amp;token=54299362-7b0d-4003-82b1-22a514a2188a" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

**Yuvarlatılmış Köşeler:** Bu seçenek işaretlendiğinde, ilerleme halkasının uçları köşeli değil yuvarlak biçimde gösterilir.

**Veri Yok Açıklaması:** Grafikte görüntülenecek veri bulunmadığında, kullanıcıya gösterilecek bilgilendirici metnin tanımlandığı alandır.

## Kullanım Örneği

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FMfAJy1WzWQNmi53kkLzd%2FScreenshot%202026-07-02%20171759.png?alt=media&amp;token=66817868-8a98-46a8-bb73-c951662bddce" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Yukarıdaki örnekte Radyal İlerleme Grafiği, **gerçekleşen satış tutarının hedeflenen satış tutarına göre durumunu** göstermek amacıyla kullanılmıştır.

Her iki grafikte de gerçekleşen satış değeri, hedeflenen satış tutarı ile karşılaştırılmaktadır. Halka üzerindeki ilerleme, satış hedefinin ne kadarının gerçekleştiğini görsel olarak ifade eder.

İlk grafikte, hedefe göre gerçekleşen satış durumu gösterilirken merkezde **gerçekleşen satış tutarı** sayısal değer olarak görüntülenmektedir. Bu sayede kullanıcı, satış hedefinin ne kadarının tamamlandığını halka üzerinden, gerçekleşen satış tutarını ise merkezdeki değer üzerinden takip edebilir.

İkinci grafikte ise aynı karşılaştırma yüzde bazında gösterilmektedir. Merkezde, gerçekleşen satış tutarının hedeflenen satış tutarına oranı yer alır. Örneğin **%93,96** değeri, satış hedefinin %93,96 oranında gerçekleştiğini ifade eder.

Bu yapı sayesinde kullanıcı, hem gerçekleşen satış tutarını hem de hedefe ulaşma oranını tek bakışta değerlendirebilir. Radyal İlerleme Grafiği; satış hedefleri, bütçe gerçekleşmeleri, üretim performansı, proje tamamlanma oranı ve benzeri KPI göstergelerinin izlenmesi için etkili bir görselleştirme sunar.


# Sunburst: Halkalı Hiyerarşi

Güneş Işını Grafiği (Sunburst Chart), hiyerarşik verilerin merkezden dışa doğru yayılan iç içe geçmiş halkalar (katmanlar) halinde gösterilmesini sağlayan görsel bileşendir. Merkezdeki en iç halka hiyerarşinin en üst seviyesini (ana kategoriyi) temsil ederken, dışa doğru genişleyen her bir halka alt kırılımları gösterir.

Güneş Işını Grafiği; bölge-ülke-şehir bazlı satış dağılımları, organizasyonel hiyerarşi analizleri, ürün portföyü kırılımları, web sitesi kullanıcı gezinme yolları (navigation paths) ve benzeri çok katmanlı veri analizlerinde kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Grafiğin öne çıkan özelliklerinden biri, karmaşık ve çok seviyeli veri yapılarını tek bir dairesel formda özetleyebilmesidir. Her bir dilimin açısı (büyüklüğü), temsil ettiği sayısal ölçü değerine göre oransal olarak hesaplanır.

{% hint style="info" %}
**Not:** Güneş Işını Grafiği, verilerin ana kategori, alt kategori, detay şeklinde birbirine bağlı olduğu hiyerarşik ve çok boyutlu analizler için idealdir. Verilerinizde bu tarz ardışık alt kırılımlar bulunmuyorsa ve sadece tek boyutlu bir dağılımı (örneğin yalnızca bölgelere göre toplam satışlar) inceleyecekseniz, Pasta Grafiği (Pie Chart) veya Halka Grafiği (Radial/Donut Chart) kullanılması görsel olarak çok daha uygun ve anlaşılır olacaktır.
{% endhint %}

## Güneş Işını Grafiğinin Eklenmesi

Güneş Işını Grafiği eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden **Sunburst** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FacFe9QD8Wt0WX2ScxycT%2FScreenshot%202026-08-10%20105312.png?alt=media&amp;token=1be5dec3-ef52-4b6c-877f-43d649dd053e" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Grafik eklendikten sonra hiyerarşiyi oluşturacak **Seviye** (kategori) alanları ve dilim büyüklüklerini belirleyecek **Ölçü Değeri** alanı eşleştirilerek yapılandırma tamamlanır.

## Güneş Işını Grafiği Araçları

Güneş Işını Grafiği seçildiğinde üst menüde aşağıdaki araçlar görüntülenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FG8tsm3hkPKoJXx3YUAm2%2FVispeahen%20User%20Manual%20(48).png?alt=media&amp;token=f2cd2d41-c9d0-4cd2-b67f-e0ea11c38c6a" alt="" width="338"><figcaption></figcaption></figure>

1. **Araçları Aç/Kapat:** Görsel ile ilgili düzenleme yapılan ikonların açıp kapatıldığı ikondur.
2. **Veri:** Kullanıcının kendi verileriyle görseli şekillendireceği alandır.
3. **Ayarlar:** Görselin renk/başlık gibi biçimsel özelliklerinin değiştirildiği alandır.
4. **Koşulsal Formatlama:** Grafik üzerinde tanımlanan belirli bir kural neticesinde verileri gözle daha
   \
   kolay bir şekilde taramak için renksel biçimlendirmeler yapılan alandır
5. **Etkileşim:** Görselden diğer görsellere filtre verilen alandır.
6. **Navigasyon:** Görselden belirlenen parametreye göre navigasyon verilen alandır.
7. **Yenile:** Veri alanı ile grafiğin çalışması ve grafiğin yenilenmesini sağlar.
8. **Kaldır:** Görseli silmek için kullanılan alandır. “Kaldır” ikonuna tıklandığında “Bu görseli silmek istiyor
   \
   musunuz?” şeklinde uyarı çıkmaktadır.

> **Not:** Koşulsal Formatlama, Etkileşim ve Navigasyon ayarları tüm görsel bileşenlerde ortak olarak kullanıldığından ilgili bölümler ayrı başlık altında açıklanmaktadır.

## Veri Yapılandırması

Güneş Işını Grafiğinin oluşturulabilmesi için kullanılacak veri alanlarının tanımlanması gerekmektedir. Bu işlem **Veri** ekranı üzerinden gerçekleştirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FoG0HyYXZUY414NxDoluJ%2Fimage.png?alt=media&amp;token=65d33f44-f022-4076-aecf-74643499d726" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Tablolar & Kolonlar**</mark>
: Seçili modelde var olan tablo ve kolonların bulunduğu alandır.
&#x20;**Tablolar & Kolonlar** bölümünde yer alan kolonlar, sağ tarafta bulunan bölümlere sürükle-bırak ile eklenir.

<mark style="color:green;">**Kolon Eşleştirmeleri**</mark>

* **Sıralama ve Limit:** Kolon verisinin artan/azalan şekilde sıralamasının yapıldığı alandır.
* **Seviye:** Grafiğin kategorik alana göre değişiminin görselleştirilmesi için kullanılan alandır. (Birden
  &#x20;fazla kategorik alan gösterimi iç içe geçmiş halkalar şeklinde gösterilmektedir)
* **Ölçü Değeri:** Grafiği şekillendirmek için kullanılacak sayısal verinin eklendiği alandır.
* **Saklı Alan:** Grafikte görüntülenmeyecek ancak sıralama veya hesaplama işlemlerinde kullanılacak kolonların eklenmesini sağlar.

## Yapılandırma Ayarları

Pasta Grafiğine ait görünüm ve davranış ayarları **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FKcUmwKR3HWTLNAKcN5xe%2Fimage.png?alt=media&amp;token=319a869f-0108-4fb3-b124-500b06de81ef" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FSAQ23C2QWv7mknoIF3kQ%2Fsunburst%20genel%20g%C3%B6r%C3%BCn%C3%BCm.png?alt=media&amp;token=88b86876-bd77-4e9a-b456-dfb298b0bfcf" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

* **Arkaplan Rengi:** Grafiğin arka plan rengini belirlemenizi sağlar. Renk seçimi, mevcut palet üzerinden yapılabilir.
* **Palet:** Grafik, seçilen renk paletine göre renklendirilir.

<mark style="color:green;">**Legend Konfigürasyonu**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F5lNYw415uNrK2YvZht9P%2Fimage.png?alt=media&amp;token=b3ac2516-752c-4d47-88d8-6ba828a13052" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Göstergeleri Göster:** Legend alanını açıp kapatır.&#x20;
* **Gösterge Yazı Stili:** Legend içindeki yazıların fontunu belirler.&#x20;
* **Gösterge Yazı Rengi:** Legend yazılarının rengini değiştirir. Yanındaki siyah kutu mevcut rengi gösteriyor.
* **Gösterge Yazı Boyutu:** Legend yazılarının büyüklüğünü belirler.&#x20;

<mark style="color:green;">**Diğer**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FztZQCPtyPbbUKmvksCos%2Fimage.png?alt=media&amp;token=c439839d-a14c-4d42-88e7-174c6fbff95e" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Diğer alanında bulunan bu seçenek **koşulsal formatlamanın grafikte gösterilip gösterilmeyeceğini** kontrol eder. **Koşulsal Formatlamayı Göster** açık olduğunda, daha önce tanımladığın koşullara göre renk, vurgu vb. biçimlendirmeler grafiğe uygulanır. Kapattığında ise koşullar tanımlı kalabilir ancak görsel üzerinde gösterilmez.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<div align="left"><figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fees2RHULavOpwhJ6GXjG%2Fba%C5%9Fl%C4%B1k%20g%C3%B6r%C3%BCn%C3%BCm.png?alt=media&amp;token=e9a61456-01e2-4d12-b398-3057b4cd219a" alt=""><figcaption></figcaption></figure></div>

* **Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.
* **Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.
* **Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.
* **Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.
* **Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.
* **Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

<mark style="color:green;">**Veri Yok Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FqDuKMK3J6xWfy3ciK8JY%2Fimage.png?alt=media&amp;token=14c577b2-7d9a-4792-b8d7-476fd5542d8e" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Veri Yok Açıklaması:** Veri gelmediğinde kullanıcıya gösterilecek mesajı belirler. Default olarak *“Seçilen kriterlerde veri bulunamadı. Plugin görselleştirilemedi.” mesajı görünür.*
* **Veri Yok Yazı Stilleri:** Mesajı **kalın** , *italik* veya altı çizili yapmanı sağlar.
* **Veri Yok Yazı Stili:** Yazı tipini/fontunu belirler.&#x20;
* **Veri Yok Yazı Boyutu:** Mesajın font büyüklüğünü belirler.&#x20;
* **Veri Yok Yazı Rengi:** Mesajın hangi renkte gösterileceğini belirler.

## Kullanım Örneği

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FnlH9WeHAIy6GNR9yrBKC%2Fimage.png?alt=media&amp;token=5f80b1e8-9ea9-4cec-b334-7786b1cc33a3" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Sunburst grafiği, hiyerarşik verilerin iç içe halkalar şeklinde görselleştirilmesini sağlar. Veriler merkezden dışa doğru farklı seviyelerde gösterilir. Her halka, hiyerarşideki bir seviyeyi; halka üzerindeki dilimlerin büyüklüğü ise ilgili değerin toplam içerisindeki payını temsil eder.

Örnekte satış verileri **Ana Kategori > Alt Kategori > Ürün Grubu** hiyerarşisine göre gösterilmektedir. İç halka ana kategorileri, sonraki halkalar ise bu kategorilere bağlı alt kategori ve ürün gruplarını temsil eder. Dilimlerin büyüklüğü **Satış Hacmi (TL)** değerine göre belirlenmektedir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Frx8UVHoNe9ZaeM41ThVb%2FScreenshot%202026-08-10%20112527.png?alt=media&amp;token=60821971-4ffa-4bb1-86c4-f4c2c9c15e73" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Grafikte bir dilimin üzerine gelindiğinde ilgili kategoriye ait detay bilgiler tooltip üzerinden görüntülenebilir. Örneğin **Teknoloji** ana kategorisinin satış hacmi ve toplam satış içerisindeki yüzdelik payı görüntülenebilir.

Sunburst grafiği özellikle aşağıdaki durumlarda kullanılabilir:

* Kategori ve alt kategori gibi hiyerarşik yapıların analiz edilmesi,
* Toplam değer içerisindeki kategori paylarının karşılaştırılması,
* Alt kırılımların bağlı oldukları üst kategorilerle birlikte incelenmesi,
* Satış, maliyet, gelir veya adet gibi ölçümlerin çok seviyeli dağılımının gösterilmesi.

Bu örnekte kullanılan alanlar:

* **Level 1:** Ana Kategori
* **Level 2:** Alt Kategori
* **Level 3:** Ürün Grubu
* **Measure:** Yıllık Satış Hacmi (TL)

Bu yapı sayesinde kullanıcı, toplam satış hacminin hangi ana kategorilerden oluştuğunu ve bu kategorilerin alt kırılımlarının satış içerisindeki dağılımını tek bir görsel üzerinden inceleyebilir.

<br>


# Liquid Gauge: Sıvı Ölçek

Sıvı Ölçek (Liquid Fill Gauge) bileşeni, bir hedefin (veya toplam kapasitenin) yüzde kaçına ulaşıldığını, içi sıvı ile dolan animasyonlu bir daire (veya küre) formatında görselleştiren oldukça estetik ve dikkat çekici bir KPI aracıdır.

Bu bileşen; depolama alanlarındaki doluluk oranları (sunucu kapasitesi, fiziksel stoklar), aylık/yıllık satış hedeflerinin gerçekleşme yüzdeleri, anket memnuniyet skorları veya bağış/fon toplama kampanyalarındaki ilerleme durumu gibi 'Bardağın ne kadarı dolu?' mantığıyla çalışan senaryolar için özel olarak tasarlanmıştır.

Bileşenin en büyük avantajı, statik çubuklara (bar) veya standart göstergelere kıyasla, içerisindeki dinamik dalgalanma efekti (sıvı animasyonu) sayesinde yöneticilerin ve kullanıcıların dikkatini anında üzerine çekmesi ve okumayı çok daha keyifli hale getirmesidir.

{% hint style="info" %}
Sıvı Ölçek grafiği, doğası gereği 0 ile 100 (veya 0.0 - 1.0) arasındaki yüzdelik verileri (oranları) görselleştirmek için kullanılır. 5.000 veya 1.000.000 gibi mutlak (ham) sayıları doğrudan göstermek için uygun değildir; bu tür sayıların arka planda veya veri tabanında bir yüzdeye çevrilerek panele aktarılması gerekir.
{% endhint %}

## Sıvı Ölçek Grafiğinin Eklenmesi

Sıvı Ölçek Grafiği eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden Sıvı Ölçek bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FEukMhimiepMdgqIlo2BD%2Fimage.png?alt=media&amp;token=6eeef557-b00b-4048-88aa-395eed5bb481" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bileşen eklendikten sonra dairenin içindeki sıvı seviyesini belirleyecek olan Ölçü Değeri, Maksimum, Minimum ve Hedef Değer alanları eşleştirilerek yapılandırma tamamlanır.

## Güneş Işını Grafiği Araçları

Sıvı Ölçek bileşeni seçildiğinde üst menüde aşşağıdaki araçlar görüntülenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FMGaZnmh3XkwKMrqaIM6P%2FVispeahen%20User%20Manual%20(49).png?alt=media&amp;token=0d468d4a-7360-44e2-b3a2-0c703f474bee" alt="" width="330"><figcaption></figcaption></figure>

1. **Araçları Aç/Kapat:** Görsel ile ilgili düzenleme yapılan ikonların açıp kapatıldığı ikondur.
2. **Veri:** Kullanıcının kendi verileriyle görseli şekillendireceği alandır.
3. **Ayarlar:** Görselin renk/başlık gibi biçimsel özelliklerinin değiştirildiği alandır.
4. **Yenile:** Veri alanı ile grafiğin çalışması ve grafiğin yenilenmesini sağlar.
5. **Kaldır:** Görseli silmek için kullanılan alandır. “Kaldır” ikonuna tıklandığında “Bu plugini silmek istiyor musunuz?” şeklinde uyarı çıkmaktadır.

## Veri Yapılandırması

Sıvı Ölçek Grafiğinin oluşturulabilmesi için kullanılacak veri alanlarının tanımlanması gerekmektedir. Bu işlem **Veri** ekranı üzerinden gerçekleştirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FpE4D0U7Pr13Eoi16hekb%2Fimage.png?alt=media&amp;token=b54a837d-4860-464f-9eef-f247633a4047" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Tablolar & Kolonlar**</mark>
: Seçili modelde var olan tablo ve kolonların bulunduğu alandır.
&#x20;**Tablolar & Kolonlar** bölümünde yer alan kolonlar, sağ tarafta bulunan bölümlere sürükle-bırak ile eklenir.

<mark style="color:green;">**Kolon Eşleştirmeleri**</mark>

* **Sıralama ve Limit:** Kolon verisinin artan/azalan şekilde sıralamasının yapıldığı alandır.&#x20;
* **Ölçü Değeri:** Grafiği şekillendirmek için kullanılacak sayısal verinin eklendiği alandır.&#x20;
* **Maksimum:** Grafiğin oranının hesaplanabilmesi için ulaşabileceği en üst sınırı belirlemek amacıyla kullanılan sayısal verinin eklendiği alandır.
* **Minimum:** Grafiğin alt sınırını, başlangıç noktasını veya taban değerini belirlemek için kullanılan sayısal verinin eklendiği alandır.
* **Hedef Değer:** Ölçü değerinin ulaşması beklenen amacı veya mevcut durumun kıyaslanacağı referans noktasını (kota, bütçe hedefi, başarı kriteri vb.) belirlemek için kullanılan verinin eklendiği alandır.
* **Saklı Alan:** Grafikte görüntülenmeyecek ancak sıralama veya hesaplama işlemlerinde kullanılacak kolonların eklenmesini sağlar.

## Yapılandırma Ayarları

Sıvı Ölçek Grafiğine ait görünüm ve davranış ayarları Ayarlar ekranı üzerinden yönetilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fu7Ms048ijO7ecaLCU9st%2Fimage.png?alt=media&amp;token=a54fe586-3258-49ce-a7d1-e4e431261ffb" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F9sFMORuoXqCU1ZXqhEjS%2Fimage.png?alt=media&amp;token=098bf65e-af46-4521-9e87-25fae74966ba" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Çember Kalınlığı:** Grafiği çevreleyen dış çemberin kalınlığını belirler.
* **Yazı Pozisyonu (Dikey):** Grafiğin içindeki ölçüm değerinin dikey konumunu belirler. (En üst = 1, En alt = 0, Orta Konum = 0.5)
* **Minimum Değer:** Grafikte gösterilecek minimum değeri belirler. Bu değer, sıvı yüksekliğinin hesaplanmasında referans alınır.
* **Dalga Yüksekliği:** Sıvının dalga formundaki yüksekliğini belirler. Daha yüksek bir değer, daha belirgin dalga hareketi oluşturur.
* **Çember Doldurma Boşluğu:** Sıvının çember kenarına ne kadar yakın dolacağını belirler. Daha düşük değer, sıvının çembere daha yakın görünmesini sağlar.
* **Dalga Sayısı:** Grafikte aynı anda görünecek dalga tepe sayısını belirler. Artan dalga sayısı, görsel hareketliliği artırır.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarlar**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F0vrosumMkRc0JLpMasdT%2Fimage.png?alt=media&amp;token=74855d4c-cd32-485b-8727-e4fb54c322c6" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.
* **Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.
* **Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.
* **Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.
* **Başlık Yazı Boyutu:** Grafik başlığının boyutunu ayarlamanızı sağlar.
* **Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.
* **Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

<mark style="color:green;">**Diğer**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FetT7H79SrWMz9tvnplek%2Fimage.png?alt=media&amp;token=0305b863-84c3-4377-8aa2-4838a939d77e" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Dalga Yükselme Süresi:** Grafikteki dalganın (sıvı dolgu efektinin) başlangıç seviyesinden (minimum), asıl değere (ölçü değeri) kadar yükselmesi için geçecek olan animasyon süresini belirleyen alandır.
* **Dalga Animasyon Süresi:** Dalganın kendi etrafında yaptığı sürekli salınım veya dalgalanma hareketinin hızını (bir tam döngünün ne kadar süreceğini) belirleyen alandır. Değer küçüldükçe dalgalanma hızlanır.
* **Dalga Yükseklik Boyutlandırması:** Dalga genliğinin (dalganın tepe ve çukur noktaları arasındaki yükseklik farkının), grafiğin genel boyutuna veya doluluk oranına göre orantılı olarak otomatik ayarlanıp ayarlanmayacağını (aktif/pasif) belirleyen seçenektir.
* **Çember Doldurma Boşluğu:** Grafiğin en dış sınırı (çember çizgisi) ile içeride hareket eden sıvı dolgu alanı arasında estetik bir boşluk bırakılıp bırakılmayacağını belirleyen seçenektir.
* **Yüzdeli Göster:** Grafiğin merkezinde yazacak olan metnin, ham sayısal ölçü değeri yerine kapasiteye oranlanmış bir yüzde (%) formatında gösterilip gösterilmeyeceğini kontrol eden seçenektir.

<mark style="color:green;">**Veri Yok Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FjIMJjcDio3RF265zDWjb%2Fimage.png?alt=media&amp;token=da7c3a42-ede5-47d7-99ee-0387fe028eed" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Veri Yok Açıklaması:** Veri gelmediğinde kullanıcıya gösterilecek mesajı belirler. Default olarak “Seçilen kriterlerde veri bulunamadı. Plugin görselleştirilemedi.” mesajı görünür.
* **Veri Yok Yazı Stilleri:** Mesajı kalın , italik veya altı çizili yapmanı sağlar.
* **Veri Yok Yazı Stili:** Yazı tipini/fontunu belirler.&#x20;
* **Veri Yok Yazı Boyutu:** Mesajın font büyüklüğünü belirler.&#x20;
* **Veri Yok Yazı Rengi:** Mesajın hangi renkte gösterileceğini belirler.

## Kullanım Örneği

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F9uyc1yUL6ufBtzidc5qe%2Fimage.png?alt=media&amp;token=1fa4c3b9-05da-457a-af36-e5f04ef61a81" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Örnekte Satış Hedefi Gerçekleşme Yüzdesi verisi gösterilmektedir. Grafiğin dış sınırları belirlenen maksimum satış hedefini (tam kapasiteyi), içerideki sıvı dolgusu ise bu hedefin ne kadarının başarıldığını temsil eder. Sıvının yüksekliği ve doluluk seviyesi, gerçekleşen satış başarısına (örnekteki %79 değerine) göre belirlenmektedir.

Grafiğin merkezinde yer alan %79 ibaresi, dönemsel satış kotasının ulaşılan mevcut hacminin toplam hedef içerisindeki yüzdelik payını net ve dikkat çekici bir şekilde gösterir.

Sıvı ölçek grafiği özellikle aşağıdaki durumlarda kullanılabilir:

* Belirlenen bir hedefe (satış kotası, bütçe hedefi, üretim kapasitesi) ne kadar yaklaşıldığının anlık olarak takip edilmesi,
* Toplam kapasite içerisindeki doluluk veya kullanım oranlarının (örneğin depo veya sunucu doluluğu) analiz edilmesi,
* Performans metriklerinin ilerleme yüzdesinin görsel bir animasyonla vurgulanması.

Bu örnekte kullanılan alanlar:

* **Ölçü Değeri:** Aylık Satış Hedefi Gerçekleşme... (Sıvının yüksekliğini ve merkezdeki yüzde değerini belirleyen ana gerçekleşen metrik)
* **Maksimum / Hedef Değer:** Memnuniyet Puanı (1-5) (Görseldeki veri setinde üst sınırı veya %100'lük hedef kapasiteyi belirlemek için eşleştirilen alan)

Bu yapı sayesinde kullanıcı, mevcut satış performansının belirlenen hedefe ne ölçüde ulaştığını ve geriye kalan potansiyeli tek bir görsel üzerinden hızlıca inceleyebilir.


# Gauge Chart: Gösterge Tablosu

Gösterge Tablosu (Gauge Chart) bileşeni, tek bir metrik değerini bir hız göstergesi (kadran) formatında, belirli bir minimum-maksimum ölçek ve hedef sınırları içerisinde görselleştiren en klasik ve net KPI aracıdır.

Bu bileşen; sistem çalışma süreleri (uptime), hedef gerçekleşme kotaları, hız/performans skorları, risk seviyeleri veya kapasite kullanım oranları gibi 'Şu an neredeyiz ve tehlike/hedef sınırına ne kadar uzağız?' sorusuna anında yanıt verilmesi gereken senaryolar için tasarlanmıştır.

Bileşenin en büyük avantajı, sadece mevcut değeri bir sayı olarak vermekle kalmayıp, bu değerin genel ölçek (0-100 vb.) içindeki konumunu ve hedefe (referans çizgisine) olan mesafesini tek bir ibre hareketiyle son derece anlaşılır bir şekilde sunmasıdır.

{% hint style="info" %}
**Not:** Gösterge Tablosu, zaman içindeki trendleri (geçmişten bugüne değişim) göstermez; sadece o anki (anlık) anlık durumun fotoğrafını çeker. Eğilimleri veya kırılımları görmek için Çizgi (Line) veya Sütun (Column) grafikleriyle desteklenmesi önerilir.
{% endhint %}

## Gösterge Tablosu Grafiğinin Eklenmesi

Gösterge Tablosu Grafiği eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden **Gösterge Tablosu** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FMb2LxomZQhh8LRvpXdbn%2Fimage.png?alt=media&amp;token=a7676638-20dd-4c9a-92de-eb1b550dad5a" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Grafik eklendikten sonra Ölçü Değeri, Maksimum, Minimum ve Hedef alanları eşleştirilerek ve eksen sınırları belirlenerek yapılandırma tamamlanır.

## Gösterge Tablosu Grafiği Araçları

Güneş Işını Grafiği seçildiğinde üst menüde aşağıdaki araçlar görüntülenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fd8t2A1lLlJFNI3Q3Bau7%2Fimage.png?alt=media&amp;token=87917b0e-cefd-4db9-8c3a-429f7cc1a673" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

1. **Araçları Aç/Kapat:** Görsel ile ilgili düzenleme yapılan ikonların açıp kapatıldığı ikondur.
2. **Veri:** Kullanıcının kendi verileriyle görseli şekillendireceği alandır.
3. **Ayarlar:** Görselin renk/başlık gibi biçimsel özelliklerinin değiştirildiği alandır.
4. **Koşulsal Formatlama:** Grafik üzerinde tanımlanan belirli bir kural neticesinde verileri gözle daha kolay bir şekilde taramak için renksel biçimlendirmeler yapılan alandır
5. **Navigasyon:** Görselden belirlenen parametreye göre navigasyon verilen alandır.
6. **Yenile:** Veri alanı ile grafiğin çalışması ve grafiğin yenilenmesini sağlar.
7. **Kaldır:** Görseli silmek için kullanılan alandır. “Kaldır” ikonuna tıklandığında “Bu görseli silmek istiyor musunuz?” şeklinde uyarı çıkmaktadır.

> **Not:** Koşulsal Formatlama, Etkileşim ve Navigasyon ayarları tüm görsel bileşenlerde ortak olarak kullanıldığından ilgili bölümler ayrı başlık altında açıklanmaktadır.

## Veri Yapılandırması

Gösterge Tablosu Grafiğinin oluşturulabilmesi için kullanılacak veri alanlarının tanımlanması gerekmektedir. Bu işlem **Veri** ekranı üzerinden gerçekleştirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FWAWJjPp0leM4dPNY69eh%2Fimage.png?alt=media&amp;token=d7f2ee8e-7252-4d4c-ba1e-6a6cbca689d2" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Tablolar & Kolonlar**</mark>
: Seçili modelde var olan tablo ve kolonların bulunduğu alandır.
&#x20;**Tablolar & Kolonlar** bölümünde yer alan kolonlar, sağ tarafta bulunan bölümlere sürükle-bırak ile eklenir.

<mark style="color:green;">**Kolon Eşleştirmeleri**</mark>

* **Sıralama ve Limit:** Kolon verisinin artan/azalan şekilde sıralamasının yapıldığı alandır.
* &#x20;**Ölçü Değeri:** Gösterge üzerinde ibrenin (veya doluluk barının) işaret edeceği, analiz edilen asıl gerçekleşen veridir. Grafiğin merkezinde okunan ve mevcut durumu gösteren temel sayıdır (Örneğin; anlık satış tutarı, güncel ciro veya mevcut üretim adedi).
* **Maksimum:** Gösterge kadranının ulaşabileceği en üst sınırı ve tam kapasiteyi belirleyen alandır. Grafiğin bittiği noktayı (skalanın sağ veya üst ucunu) ifade eder.
* **Minimum:** Göstergenin alt sınırını veya başlangıç noktasını belirleyen alandır. Grafiğin başladığı yerdir ve ölçüme nereden başlanacağını gösterir (Genellikle 0 veya belirli bir taban limit olarak ayarlanır).
* **Hedef:** Ölçü değerinin ulaşması beklenen amacı veya kritik referans noktasını (kota, bütçe hedefi vb.) belirler. Gösterge üzerinde genellikle renkli bir bant, çizgi veya özel bir işaret ile vurgulanır; böylece mevcut durumun hedefin ne kadar gerisinde veya ilerisinde olduğu hızlıca analiz edilebilir.
* **Saklı Alan:** Grafikte görüntülenmeyecek ancak sıralama veya hesaplama işlemlerinde kullanılacak kolonların eklenmesini sağlar.

## Yapılandırma Ayarları

Gösterge Tablosu Grafiğine ait görünüm ve davranış ayarları **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FVONKiXl99WfTUqD0jqRn%2Fimage.png?alt=media&amp;token=69da505d-e1a5-478e-b10b-7455ac215520" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FT3rR2V9z4G4PrwzxHE0o%2Fimage.png?alt=media&amp;token=7f45b693-5355-4f1d-b6a7-b23c31f03e4a" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Arkaplan Rengi:** Grafiğin arka plan rengini belirlemenizi sağlar. Renk seçimi, mevcut palet üzerinden yapılabilir.
* **Palet:** Grafik, seçilen renk paletine göre renklendirilir.

<mark style="color:green;">**Grafik**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FeqmS7hyIZMq13vxjxWoK%2Fimage.png?alt=media&amp;token=fbd635c0-198e-45cd-ac00-5f19026c4acb" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Grafik Tipi:** Gösterge grafiğinin hangi biçimde görüntüleneceğini belirler.
  * Dairesel – Gösterge daire formunda görselleştirilir.
  * Yatay – Gösterge yatay bir ilerleme çubuğu şeklinde gösterilir.
  * Dikey – Gösterge dikey bir ilerleme çubuğu şeklinde gösterilir.
* **Yazı Stili:** Grafikteki metinler için kullanılacak yazı tipini (font) belirler.
* **Ölçüm Gösterimi:** Gösterge grafiğindeki değerin nasıl gösterileceğini belirler.
  * Sayısal: Ölçüm değeri sayısal olarak gösterilir.
  * Yüzdesel: Ölçüm değeri yüzdesel olarak gösterilir.
* **Koşulsal Formatlamayı Göster:** Koşulsal formatlama varsa ve bu seçenek seçildiyse koşullar grafik üzerinde gösterilir.

<mark style="color:green;">**Dairesel Grafik Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FsE9XgNijOXntZaAdzyJP%2Fimage.png?alt=media&amp;token=95985db8-3e67-473f-867d-443531f6cae7" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **İç Yarıçap:** Gösterge veya dairesel grafiğin merkezindeki boşluğun (deliğin) genişliğini oran olarak belirleyen alandır. Bu değer büyüdükçe ortadaki boşluk artar ve grafik daha ince bir halka görünümü kazanır. Görseldeki "90" değeri, iç boşluğun oldukça geniş tutulduğunu ifade eder.
* **Değer Kolu:** Gösterge kadranı üzerinde, mevcut ölçü değerini işaret eden ibrenin veya okun görsel tasarımını belirleyen alandır.
  * Üçgen: Gösterge üzerindeki ibrenin, ölçülen değeri işaret eden uç kısmının (veya tamamının) üçgen formunda tasarlandığı seçenektir.&#x20;
  * Klasik: İbrenin, geleneksel hız veya basınç göstergelerinde olduğu gibi, genellikle tabandan uca doğru incelen standart bir çubuk veya çizgi formunda olduğu tasarımdır.&#x20;
  * Yok: Grafikte mevcut durumu işaret eden fiziksel bir ibrenin veya kolun (okun) bulunmadığı seçenektir.

<mark style="color:green;">**Eksen**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FuotgN2tmaavbKNOc2n38%2Fimage.png?alt=media&amp;token=191fe15c-db2f-4933-a05b-19c13a84a6a1" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Değerleri Eksen Üzerinde Göster:** Bu seçenek işaretlendiğinde, grafik üzerinde gösterilen ölçüm değeri ile birlikte minimum, maksimum ve varsa hedef değerler de gösterilir.

<mark style="color:green;">**Göstergeler**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fv7uFGpHUw2wtaPoT3o96%2Fimage.png?alt=media&amp;token=079eb6da-8868-427a-8f34-185491a05333" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Göstergeleri Göster:** Bu seçenek işaretlendiğinde, göstergeler grafikte yer alır. Seçili değilse alttaki ayarlar devre dışı kalır.
* **Ölçüm İsimlerini Göster:** Bu seçenek işaretlendiğinde, gösterge altında ölçüme ait isim (etiket) bilgisi görüntülenir.
* **Ölçüm Değerlerini Göster:** Bu seçenek işaretlendiğinde, gösterge altında ölçüm değeri görüntülenir.
* **Ölçüm Gösterimi:** Gösterge grafiğinde ölçüm değerinin nasıl gösterileceğini belirler.
  * Sayısal: Ölçüm değeri yalnızca sayı olarak gösterilir.
  * Yüzdesel: Ölçüm değeri yüzde oranı olarak gösterilir.
  * Yüzdesel-Sayısal: Ölçüm değeri hem yüzde hem sayı olarak birlikte gösterilir.
* **Gösterge Yazı Boyutu:** Gösterge alanında yer alan metinlerin boyutunu belirler. Otomatik veya manuel olarak ayarlanabilir.&#x20;
  * Otomatik seçildiğinde yazı boyutu grafik alanına sığacak şekilde sistem tarafından hesaplanır.&#x20;
  * Manuel seçimde ise yazılar, kullanıcının belirttiği değerde sabit olarak görüntülenir.
* **Gösterge Konumu:** Ölçüm ismi ve değer bilgisinin gösterge grafiği içinde nerede konumlanacağını (sağ/sol/üst/alt) belirler.

<mark style="color:green;">**Hedef**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F3TX0Jpt5gTE8Br4folre%2Fimage.png?alt=media&amp;token=2f183c8c-dd3e-4e0d-8229-85a5409e445d" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Hedefi Göster:** Bu seçenek, grafik üzerinde bir hedef değerin görsel olarak gösterimini sağlar. Veri alanında bir hedef değeri tanımlanmışsa ya da statik bir hedef aralığı girilecekse, bu alan işaretlenerek grafiğe yansıtılır. Bu seçenek kaldırıldığında, Statik Hedef dahil olmak üzere hedefe ait tüm ayarlar pasif hâle gelir.
* **Statik Hedef:** Bu seçenek işaretlendiğinde, hedef değerin manuel olarak sabit bir aralık şeklinde tanımlanması sağlanır.
  * Etiket: Hedef gösteriminin yanında yer alacak açıklayıcı metin bilgisi girilir.
  * Değer Türü: Hedefin grafik üzerinde sayısal ya da yüzdesel olarak gösterileceği belirlenir.
  * Başlangıç: Hedefin tek bir çizgi veya noktadan ziyade bir aralık (bölge) olarak gösterilmek istendiği durumlarda, gösterge kadranı üzerindeki hedef bandının (renkli vurgu alanının) başlayacağı alt sayısal sınırı belirleyen alandır.
  * Bitiş: Gösterge üzerindeki hedef bandının sona ereceği üst sayısal sınırı belirleyen alandır.
  * Renk: Hedef alanını vurgulamak için kullanılacak renk seçilir.

<mark style="color:green;">**Animasyon**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FPCE1n25kIWs9l2b6VXhU%2Fimage.png?alt=media&amp;token=fe63540a-78d7-472c-a66d-01a197e07862" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Animasyon:** Gösterge grafik yüklendiğinde ya da veri değiştiğinde değerin nasıl bir geçiş animasyonu ile gösterileceğini belirler. (Doğrusal, Kübik, vb.)
* **Süre:** Animasyonun ne kadar sürede tamamlanacağını belirler. Değer saniye cinsindendir.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FdfHMpf5CCpZtcobUl3C5%2Fimage.png?alt=media&amp;token=a437252c-eb1d-4f29-bbab-168ab12d42a9" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.
* **Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.
* **Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.
* **Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.
* **Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.
* **Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

<mark style="color:green;">**Veri Yok Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FpNvk8JQkFeKyTwxLyalT%2Fimage.png?alt=media&amp;token=9329b5a8-5f22-4210-86f8-c48ddb3ea25b" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Veri Yok Açıklaması:** Veri gelmediğinde kullanıcıya gösterilecek mesajı belirler. Default olarak *“Seçilen kriterlerde veri bulunamadı. Plugin görselleştirilemedi.” mesajı görünür.*
* **Veri Yok Yazı Stilleri:** Mesajı **kalın** , *italik* veya altı çizili yapmanı sağlar.
* **Veri Yok Yazı Stili:** Yazı tipini/fontunu belirler.&#x20;
* **Veri Yok Yazı Boyutu:** Mesajın font büyüklüğünü belirler.&#x20;
* **Veri Yok Yazı Rengi:** Mesajın hangi renkte gösterileceğini belirler.

## Kullanım Örneği

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F2wf3GxA3R1O8PSQT3lWf%2Fimage.png?alt=media&amp;token=0926a7b2-cf95-4752-ba77-6b453bd2ea45" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Gösterge (Gauge) grafiği, tek bir sayısal ölçü değerinin, belirlenen minimum ve maksimum sınırlar arasındaki konumunu ve varsa belirli bir hedefe göre durumunu yarım daire veya kadran şeklinde görselleştirmeyi sağlar. Veriler, geleneksel bir hız göstergesinde olduğu gibi bir ibre veya doluluk alanı ile ifade edilir.

Örnekte **Sistem Uptime Oranı** verisi gösterilmektedir. Grafiğin kadranı **%0 ile %100** arasında tanımlanmıştır. Yeşil dolgu alanı, mevcut değerin skala üzerindeki konumunu gösterirken, kadrandaki işaretçi sistemin mevcut performans seviyesini temsil etmektedir.

Grafikte ayrıca **%54,49** seviyesinde mavi bir referans çizgisi bulunmaktadır. Bu değer, mevcut sistem performansının karşılaştırıldığı hedef veya referans noktası olarak kullanılmaktadır.

Grafiğin alt kısmında yer alan **“Mevcut Değer: 78”** kutucuğu, ölçülen değerin güncel sonucunu doğrudan göstermektedir. Böylece kullanıcı, mevcut değeri hem sayısal olarak okuyabilir hem de gösterge üzerindeki konumunu görsel olarak değerlendirebilir.

Gösterge grafiği özellikle aşağıdaki durumlarda kullanılabilir:

* Belirli bir hedefe veya referans değere ne kadar yaklaşıldığının ya da hedefin ne kadar gerisinde/ilerisinde kalındığının anlık olarak takip edilmesi,
* Mevcut durumun tanımlanmış alt ve üst limitler arasındaki konumunun değerlendirilmesi,
* Sistem performansı, uptime oranı, kapasite kullanımı veya benzeri metriklerin kolay okunabilir bir kadran görünümüyle raporlanması.

Bu örnekte kullanılan alanlar:

* **Maksimum:** 100 — Gösterge kadranının üst sınırını belirtir.
* **Minimum:** 0 — Göstergenin başlangıç ve alt sınırını belirtir.
* **Ölçü Değeri:** 78 — Grafiğin alt kısmında **Mevcut Değer** olarak gösterilen güncel ölçüm değeridir.
* **Hedef / Referans Değer:** %54,49 — Kadran üzerinde mavi çizgi ile gösterilen ve mevcut durumun karşılaştırılmasında kullanılan referans noktasıdır.

Bu yapı sayesinde kullanıcı, sistemin mevcut performans seviyesini belirlenen sınırlar içerisinde hızlı bir şekilde değerlendirebilir ve referans değerle karşılaştırarak mevcut durum hakkında kolayca yorum yapabilir.


# Tree Map: Ağaç Haritası

Ağaç Haritası Grafiği (Treemap Chart), büyük miktardaki hiyerarşik veya kategorik verileri iç içe geçmiş dikdörtgenler şeklinde göstererek parça-bütün ilişkisini görselleştirmek için kullanılan güçlü bir bileşendir. Grafikteki her bir dikdörtgenin yüzölçümü (kapladığı alan), temsil ettiği kategorinin sayısal büyüklüğü ile doğru orantılıdır.

Ağaç Haritası Grafiği; çok kategorili satış dağılımları, bütçe kırılımları, stok hacmi analizleri ve benzeri ağırlık/oran karşılaştırmalarının tek bir bakışta algılanması gereken durumlarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Grafiğin öne çıkan özelliklerinden biri, Pasta veya Halka grafiklerinin aksine, dar bir alanda onlarca hatta yüzlerce farklı kategoriyi okunabilir bir şekilde sunabilmesidir. Büyük değerler geniş alanlar kaplarken, küçük değerler grafiğin kenarlarına doğru daha küçük kutucuklar halinde dizilir.

{% hint style="info" %}
**Not:** Ağaç Haritası Grafiği, kategori sayısının fazla olduğu ve kategoriler arasındaki hacimsel farkların vurgulanmak istendiği durumlar için idealdir. Sayısal değerler arasındaki farkların çok küçük olduğu durumlarda dikdörtgen büyüklüklerini gözle ayırt etmek zorlaşacağından, net kıyaslamalar için Çubuk (Bar) Grafiği kullanılması daha uygun olabilir.
{% endhint %}

## Ağaç Haritası Grafiğinin Eklenmesi

Güneş Işını Grafiği eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden **Ağaç Haritası** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FIsqPkRc5izGBCHXzAbKg%2Fimage.png?alt=media&amp;token=2a2d6ea8-7467-41c9-8785-22b645501876" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Grafik eklendikten sonra kutucukları oluşturacak kategori alanı ve dikdörtgenlerin büyüklüğünü belirleyecek ölçü alanı eşleştirilerek yapılandırma tamamlanır.

## Ağaç Haritası Grafiği Araçları

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FBzcPoIdZ2KHmtNVFMynb%2Fimage.png?alt=media&amp;token=a4f5d735-d780-4caf-85d6-5b5f8b8184c5" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

1. **Araçları Aç/Kapat:** Görsel ile ilgili düzenleme yapılan ikonların açıp kapatıldığı ikondur.
2. **Veri:** Kullanıcının kendi verileriyle görseli şekillendireceği alandır.
3. **Ayarlar:** Görselin renk/başlık gibi biçimsel özelliklerinin değiştirildiği alandır.
4. **Koşulsal Formatlama:** Grafik üzerinde tanımlanan belirli bir kural neticesinde verileri gözle daha kolay bir şekilde taramak için renksel biçimlendirmeler yapılan alandır
5. **Dashboard Değişkeni Ata:** Bu buton, gösterge panosu (dashboard) genelinde kullanılabilecek dinamik değişkenler (parametreler) tanımlamanızı ve bu değişkenleri panodaki grafiklere entegre etmenizi (atamanızı) sağlar.
6. **Etkileşim:** Görselden diğer görsellere filtre verilen alandır.
7. **Navigasyon:** Görselden belirlenen parametreye göre navigasyon verilen alandır.
8. **Yenile:** Veri alanı ile grafiğin çalışması ve grafiğin yenilenmesini sağlar.
9. **Kaldır:** Görseli silmek için kullanılan alandır. “Kaldır” ikonuna tıklandığında “Bu görseli silmek istiyor musunuz?” şeklinde uyarı çıkmaktadır.

> **Not:** Koşulsal Formatlama, Etkileşim ve Navigasyon ayarları tüm görsel bileşenlerde ortak olarak kullanıldığından ilgili bölümler ayrı başlık altında açıklanmaktadır.

## Veri Yapılandırması

Ağaç Haritası Grafiğinin oluşturulabilmesi için kullanılacak veri alanlarının tanımlanması gerekmektedir. Bu işlem **Veri** ekranı üzerinden gerçekleştirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FncQ734wYjR6kif0GxN8V%2Fimage.png?alt=media&amp;token=495ae8c2-8394-40da-b6ff-59a86e0e2ec4" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Tablolar & Kolonlar**</mark>
: Seçili modelde var olan tablo ve kolonların bulunduğu alandır.
&#x20;**Tablolar & Kolonlar** bölümünde yer alan kolonlar, sağ tarafta bulunan bölümlere sürükle-bırak ile eklenir.

<mark style="color:green;">**Kolon Eşleştirmeleri**</mark>

* **Sıralama & Limit:** Kolon verisinin artan/azalan şekilde sıralamasının yapıldığı alandır.&#x20;
* **Grup:** Grafiğin belirlenen grup alanına göre değişiminin görselleştirilmesi için verinin eklendiği alandır.&#x20;
* **Ölçü Değeri:** Grafiği şekillendirmek için kullanılacak sayısal verinin eklendiği alandır.&#x20;
* **Renge Göre Değişim:** Bu alandaki veriye göre renk değişikliğinin sağlanacağı alandır.
* **Saklı Alan:** Görselde gösterilmeyen, ancak analizlerde kullanılabilecek ek kolonları içerir

## Yapılandırma Ayarları

Ağaç Haritası ait görünüm ve davranış ayarları **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FuIHv03OvLWNdGHFENdMP%2Fimage.png?alt=media&amp;token=6af23c02-f7a9-4362-b612-dd328ec6854e" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FSCs5jRgfCpwZIzHvjFRh%2Fimage.png?alt=media&amp;token=bef8b7a8-020f-4d16-9d41-8647893860b7" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Arkaplan Rengi:** Grafiğin arka plan rengini belirlemenizi sağlar. Renk seçimi, mevcut palet üzerinden yapılabilir.
* **Palet:** Grafik, seçilen renk paletine göre renklendirilir.
* **Yazı Boyutu:** Grafik kutucukları içerisinde gösterilecek metinlerin yazı boyutunu belirler.
* **Yuvarlatılmış Köşeler:** Bu seçenek işaretlendiğinde, grafik kutucuklarının köşeleri yuvarlatılmış şekilde görünür.
* **Değerleri Göster:** Bu seçenek işaretlendiğinde, her bir kutucukta kategori etiketinin yanı sıra ilgili sayısal değer de görüntülenir.

<mark style="color:green;">**Legend Konfigürasyonu**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FlMjco8Cg3J6kkEJ1l6Zc%2Fimage.png?alt=media&amp;token=f66ddce0-3957-4d1f-af86-4088c4712aa1" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Göstergeleri Göster:** Legend alanını açıp kapatır.&#x20;
* **Gösterge Konumu:** Göstergenin konumunu belirler.
* **Gösterge Yazı Stili:** Legend içindeki yazıların fontunu belirler.&#x20;
* **Gösterge Yazı Rengi:** Legend yazılarının rengini değiştirir. Yanındaki siyah kutu mevcut rengi gösteriyor.
* **Gösterge Yazı Boyutu:** Legend yazılarının büyüklüğünü belirler.

<mark style="color:green;">**Diğer**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F5kKsbAw8kf9VGkuA7qe4%2Fimage.png?alt=media&amp;token=7763d24f-a03a-41d0-b0f6-e7a172bffffb" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Diğer alanında bulunan bu seçenek **koşulsal formatlamanın grafikte gösterilip gösterilmeyeceğini** kontrol eder. **Koşulsal Formatlamayı Göster** açık olduğunda, daha önce tanımladığın koşullara göre renk, vurgu vb. biçimlendirmeler grafiğe uygulanır. Kapattığında ise koşullar tanımlı kalabilir ancak görsel üzerinde gösterilmez.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F3OUU9sGVO2jcesO6CEpY%2Fimage.png?alt=media&amp;token=f429e8c2-f9f4-4645-8805-b88841ab5f56" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.
* **Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.
* **Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.
* **Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.
* **Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.
* **Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

<mark style="color:green;">**Veri Yok Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FY8RxyBsoahnmafbHtXo2%2Fimage.png?alt=media&amp;token=26a86a86-2dd4-48aa-960f-ecbf1d6c2057" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Veri Yok Açıklaması:** Veri gelmediğinde kullanıcıya gösterilecek mesajı belirler. Default olarak *“Seçilen kriterlerde veri bulunamadı. Plugin görselleştirilemedi.” mesajı görünür.*
* **Veri Yok Yazı Stilleri:** Mesajı **kalın** , *italik* veya altı çizili yapmanı sağlar.
* **Veri Yok Yazı Stili:** Yazı tipini/fontunu belirler.
* **Veri Yok Yazı Boyutu:** Mesajın font büyüklüğünü belirler.
* **Veri Yok Yazı Rengi:** Mesajın hangi renkte gösterileceğini belirler.

## Kullanım Örneği

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F17KKXXIv83B8R0Z4NHiU%2Fimage.png?alt=media&amp;token=b4be3749-a0ea-46f3-addd-d1d6bc83b087" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Ağaç Haritası (Treemap) grafiği, kategorik veya hiyerarşik verilerin oransal büyüklüklerini yan yana dizilmiş veya iç içe geçmiş dikdörtgen alanlar şeklinde görselleştirmeyi sağlar. Grafikteki her bir dikdörtgenin ekranda kapladığı alan (yüzölçümü), temsil ettiği verinin genel toplam içerisindeki büyüklüğü ile doğrudan orantılıdır.

Yukarıdaki örnekte Kategori Bazlı Gelir Dağılımı başlığı altında çeşitli spor ve giyim alt kategorilerine ait harcama tutarlarının dağılımı gösterilmektedir. Grafikteki farklı renklerdeki her bir dikdörtgen, belirli bir alt kategoriyi (Termal Giyim, Spor Ayakkabı, Outdoor Mont, Kış Sporları vb.) ifade etmektedir.

Dikdörtgenlerin büyüklüklerine bakıldığında, 152.505 TL ile en geniş alanı kaplayan "Termal Giyim" kategorisinin en yüksek hacme sahip olduğu; sağ alt köşelere doğru gidildikçe alanların küçüldüğü ve "Fitness &..." (62.430 TL) gibi kategorilerin daha düşük hacimlerde kaldığı tek bakışta algılanabilmektedir. Ayrıca alt kısımdaki gösterge (legend) alanı sayesinde renklerin hangi kategorilere ait olduğu da takip edilebilmektedir.

Ağaç haritası grafiği özellikle aşağıdaki durumlarda kullanılabilir:

* Çok sayıda kategorinin (ürün grupları, departmanlar, bölgeler) genel toplam içerisindeki paylarının tek bir dikdörtgen pano üzerinde hacimsel olarak karşılaştırılması,
* Pasta veya halka grafiklerine sığmayacak kadar fazla kırılımın olduğu (kategori sayısının yüksek olduğu) veri setlerinin daha okunaklı, modern ve kompakt bir yapıda sunulması,
* En yüksek ve en düşük değere sahip (örneğin en çok harcama yapılan veya en çok gelir getiren) kalemlerin alan büyüklükleri üzerinden anında tespit edilmesi.

Bu örnekte kullanılan (ve belirteceğiniz üzere eşleştirilen) alanlar:

* **Grup:** Alt Kategori (Dikdörtgenleri birbirinden ayıran, etiketleyen ve farklı renklere bölen temel sınıflandırma alanı)
* **Ölçü Değeri:** Harcama Tutarı (TL) (Her bir dikdörtgenin ekranda kaplayacağı alanı / fiziksel büyüklüğünü belirleyen asıl sayısal metrik)

Bu yapı sayesinde kullanıcı, karmaşık ve uzun listeler içeren kategorik verileri okumak yerine, ekranda kapladıkları yer üzerinden hangi alt kategorinin pastadan ne kadar pay aldığını görsel bir harita üzerinde çok daha hızlı analiz edebilir.

<br>


# Word Cloud: Kelime Bulutu

Kelime Bulutu (Word Cloud), metin tabanlı verilerde yer alan kelimelerin veya ifadelerin frekansını (geçme sıklığını) ya da belirli bir ağırlığını görselleştirmek için kullanılan etkili bir grafik türüdür. Grafikte yer alan her bir kelimenin boyutu (font büyüklüğü), temsil ettiği sayısal değere göre orantılı olarak artar veya azalır.

Kelime Bulutu; müşteri yorumları ve geri bildirim analizleri, anketlerdeki açık uçlu soruların değerlendirilmesi, sosyal medya etiket (hashtag) yoğunlukları, şikâyet /talep metinlerinin incelenmesi gibi nitel verilerin nicel ağırlıklarla harmanlandığı senaryolarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Grafiğin en büyük avantajı, binlerce satırlık metin yığınları içerisindeki en çok tekrar eden veya en önemli kavramları tek bir bakışta, görsel bir vurguyla ortaya çıkarmasıdır.

{% hint style="info" %}
**Not:** Kelime Bulutu, genel eğilimleri, öne çıkan anahtar kelimeleri ve temaları hızlıca hissetmek için harika bir araçtır. Ancak kelimelerin kapladığı alan (uzunluk/kısalık) göz yanılsamasına sebep olabileceğinden, sayısal metriklerin kesin ve birebir karşılaştırması gereken durumlarda (Örn: Ciro, Net Kar) kullanılması önerilmez. Bu tür kesin kıyaslamalar için Çubuk (Bar) veya Sütun (Column) grafikleri tercih edilmelidir.
{% endhint %}

## Kelime Bulutu Grafiğinin Eklenmesi

Güneş Işını Grafiği eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden **Kelime Bulutu** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fx3YND3fOLCae7EryyZvU%2Fimage.png?alt=media&amp;token=e4d34da2-377c-45ad-87c2-64676a49a74b" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Grafik eklendikten sonra bulutu oluşturacak kelime ve sıklık alanı eşleştirilerek yapılandırma tamamlanır.

## Kelime Bulutu Grafiği Araçları

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FlY1AhJmShJWe5uQvQd2f%2Fimage.png?alt=media&amp;token=13f8643f-0abf-4e00-b15e-98c9bb94f11f" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

1. **Araçları Aç/Kapat:** Görsel ile ilgili düzenleme yapılan ikonların açıp kapatıldığı ikondur.
2. **Veri:** Kullanıcının kendi verileriyle görseli şekillendireceği alandır.
3. **Ayarlar:** Görselin renk/başlık gibi biçimsel özelliklerinin değiştirildiği alandır.
4. **Dashboard Değişkeni Ata:** Bu buton, gösterge panosu (dashboard) genelinde kullanılabilecek dinamik değişkenler (parametreler) tanımlamanızı ve bu değişkenleri panodaki grafiklere entegre etmenizi (atamanızı) sağlar.
5. **Etkileşim:** Görselden diğer görsellere filtre verilen alandır.
6. **Yenile:** Veri alanı ile grafiğin çalışması ve grafiğin yenilenmesini sağlar.
7. **Kaldır:** Görseli silmek için kullanılan alandır. “Kaldır” ikonuna tıklandığında “Bu görseli silmek istiyor musunuz?” şeklinde uyarı çıkmaktadır.

> **Not:** Etkileşim grafiklerde ortak olduğundan ayrı başlıkta yer alacaktır.

## Veri Yapılandırması

Word Cloud Grafiğinin oluşturulabilmesi için kullanılacak veri alanlarının tanımlanması gerekmektedir. Bu işlem **Veri** ekranı üzerinden gerçekleştirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fmi20F9HuXrSwN4hqYoJV%2Fimage.png?alt=media&amp;token=ba4d8adc-65d5-41df-bfa1-92256f94a175" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Tablolar & Kolonlar**</mark>
: Seçili modelde var olan tablo ve kolonların bulunduğu alandır.
&#x20;**Tablolar & Kolonlar** bölümünde yer alan kolonlar, sağ tarafta bulunan bölümlere sürükle-bırak ile eklenir.

<mark style="color:green;">**Kolon Eşleştirmeleri**</mark>

* **Sıralama ve Limit:** Kolon verisinin artan/azalan şekilde sıralamasının yapıldığı alandır.
* **Kelime:** Kolonda bulunan veri açıkça gösterilir.
* **Sıklık:** Yazan kelimenin büyüklüğünün hangi kolona göre olacağının belirlendiği kolondur.
* **Saklı Alan:** Eklenen kolonların sıralamaya dahil edilebilmesi veya grafikte görüntülenmek istenmeyen kolonların sorguya dahil edilmesi için kullanılan alandır.

## Yapılandırma Ayarları

Word Cloud Grafiğine ait görünüm ve davranışlar **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FsGsebhyuU5SUhNpzmsS8%2Fimage.png?alt=media&amp;token=c9b32f6e-77aa-4879-a6c8-74c8f3b356e3" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FDtScaMQdOr2hbbYvcW8D%2Fimage.png?alt=media&amp;token=4329d206-0730-409c-97d1-232e4102384d" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Dizilim Algoritması:** Kelimelerin yerleşim biçimini belirler.
* **Ölçeklendirme:** Kelimelerin yazı boyutlarının nasıl hesaplanacağını belirler.
  * **Doğrusal:** Ölçüm değerine göre yazı boyutu doğrudan artar.
  * **Logaritmik:** Büyük değer farklarında daha dengeli bir boyutlandırma sağlar.
* **En Küçük Yazı Boyutu:** Kelimelerin minimum yazı boyutunu belirtir.
* **En Büyük Yazı Boyutu:** Kelimelerin maksimum yazı boyutunu belirtir.
* **Yazı Stili:** Kelimelerin görüntülenmesinde kullanılacak yazı tipi (font) seçilir.
* **Yönelim Sayısı:** Kelimelerin farklı yönelimlerde (açılarda) kaç farklı şekilde yerleştirileceğini belirler.
* **From Angle - To Angle:** Kelimelerin döndürülme açılarının alt ve üst sınırlarını belirtir.
* **Arkaplan Rengi:** Grafiğin arka plan rengini belirlemenizi sağlar. Renk seçimi, mevcut palet üzerinden yapılabilir.
* **Palet:** Grafik, seçilen renk paletine göre renklendirilir.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F3OUU9sGVO2jcesO6CEpY%2Fimage.png?alt=media&amp;token=f429e8c2-f9f4-4645-8805-b88841ab5f56" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.
* **Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.
* **Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.
* **Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.
* **Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.
* **Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

<mark style="color:green;">**Veri Yok Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FY8RxyBsoahnmafbHtXo2%2Fimage.png?alt=media&amp;token=26a86a86-2dd4-48aa-960f-ecbf1d6c2057" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Veri Yok Açıklaması:** Veri gelmediğinde kullanıcıya gösterilecek mesajı belirler. Default olarak *“Seçilen kriterlerde veri bulunamadı. Plugin görselleştirilemedi.” mesajı görünür.*
* **Veri Yok Yazı Stilleri:** Mesajı **kalın** , *italik* veya altı çizili yapmanı sağlar.
* **Veri Yok Yazı Stili:** Yazı tipini/fontunu belirler.
* **Veri Yok Yazı Boyutu:** Mesajın font büyüklüğünü belirler.
* **Veri Yok Yazı Rengi:** Mesajın hangi renkte gösterileceğini belirler.

## Kullanım Örneği

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FBXX3XEH5kO0ybQ41TgJi%2Fimage.png?alt=media&amp;token=bc68e976-544c-44ea-8bc9-72e0051ca072" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Kelime Bulutu (Word Cloud) grafiği, metin tabanlı verilerdeki kelimelerin veya ifadelerin geçiş sıklığını (frekansını) ve ağırlığını görselleştirmeyi sağlar. Grafikteki kelimelerin boyutu, veri setindeki değerlerine göre dinamik olarak şekillenir; yani bir kelime ne kadar büyük yazılmışsa, o konunun veri setindeki hacmi veya tekrarlanma sıklığı o kadar yüksektir.

Yukarıdaki örnekte, kullanıcıların gerçekleştirdiği aramalarda öne çıkan terimler kelime bulutu ile görselleştirilmektedir. Grafikte **“indirim kodu”, “kargo bedava”, “beden tablosu”, “hızlı kargo” ve “kaliteli ürün”** gibi ifadelerin daha büyük ve belirgin şekilde gösterildiği görülmektedir. Bu durum, söz konusu terimlerin diğer arama ifadelerine göre daha yüksek sıklığa veya ağırlığa sahip olduğunu ifade eder. Daha küçük boyutta gösterilen **“garanti”** veya **“kötü paketleme”** gibi ifadeler ise daha düşük yoğunlukta gerçekleştirilen aramaları temsil eder.

Kelime bulutu grafiği özellikle aşağıdaki durumlarda kullanılabilir:

* Kullanıcıların en sık aradığı ürün, hizmet veya konuların hızlıca belirlenmesi,
* Web sitesi veya uygulama içerisindeki arama eğilimlerinin analiz edilmesi,
* Popüler arama terimlerinin ve kullanıcı ilgi alanlarının görsel olarak karşılaştırılması,
* Çok sayıdaki arama ifadesi içerisinden öne çıkan terimlerin kolayca fark edilmesi.

Bu örnekte eşleştirilen alanlar:

* **Kelime:** Arama Terimi *(Grafik üzerinde gösterilecek “hızlı kargo”, “indirim kodu”, “buz pateni” gibi ifadeler)*
* **Sıklık:** Arama Sayısı / Ağırlık *(İlgili arama teriminin grafikteki yazı büyüklüğünü belirleyen sayısal değer)*

Bu yapı sayesinde kullanıcı, çok sayıda arama kaydını tek tek incelemek yerine, daha büyük ve dikkat çekici gösterilen terimlere odaklanarak **genel arama eğilimlerini ve kullanıcıların öne çıkan ilgi alanlarını tek bakışta analiz edebilir.**


# Sankey Chart: Sankey Grafiği

Sankey Grafiği (Sankey Chart), verilerin bir durumdan diğerine nasıl aktığını, bölündüğünü veya birleştiğini göstermek için kullanılan gelişmiş bir akış diyagramıdır. Grafikteki bağlantıların (bantların/çizgilerin) kalınlığı, temsil ettikleri akışın sayısal büyüklüğü (hacmi) ile doğru orantılıdır.

Sankey Grafiği; web sitesi kullanıcı yolculukları (müşteri davranış yolları), enerji akışları, bütçe ve gelir-gider dağılımları, tedarik zinciri süreçleri ve göç hareketleri gibi çok aşamalı, nereden nereye; sorusuna cevap aranan senaryolarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Grafiğin en büyük avantajı, başlangıç noktası ile nihai sonuç arasındaki ara adımları ve bu adımlardaki kayıpları/kazançları görsel olarak şeffaf bir şekilde ortaya koyabilmesidir.

{% hint style="info" %}
**Not:** Sankey Grafiği, aşamalar arasındaki karmaşık ilişkileri ve hacimsel akışları analiz etmek için idealdir. Eğer verilerinizde bir akış veya süreç yoksa, sadece kategorik karşılaştırmalar yapacaksanız, Çubuk (Bar) veya Sütun (Column) grafikleri kullanılması daha uygun olacaktır.
{% endhint %}

## Sankey Grafiğinin Eklenmesi

Güneş Işını Grafiği eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden **Sankey Grafiği** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F9QfIivEfgSkcmEs8JyrC%2Fimage.png?alt=media&amp;token=5fefdcbe-064f-4c44-91e3-350358753519" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Grafik eklendikten sonra akışın aşamalarını oluşturacak kategori alanları ve akışın kalınlığını belirleyecek ölçü alanı eşleştirilerek yapılandırma tamamlanır.

## Sankey Grafiği Araçları

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FYvhm7OKVP8xNewOQcPBa%2Fimage.png?alt=media&amp;token=69de77ae-f025-42e1-aac5-f58e4299918c" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

1. **Araçları Aç/Kapat:** Görsel ile ilgili düzenleme yapılan ikonların açıp kapatıldığı ikondur.
2. **Veri:** Kullanıcının kendi verileriyle görseli şekillendireceği alandır.
3. **Ayarlar:** Görselin renk/başlık gibi biçimsel özelliklerinin değiştirildiği alandır.
4. **Dashboard Değişkeni Ata:** Bu buton, gösterge panosu (dashboard) genelinde kullanılabilecek dinamik değişkenler (parametreler) tanımlamanızı ve bu değişkenleri panodaki grafiklere entegre etmenizi (atamanızı) sağlar.
5. **Etkileşim:** Görselden diğer görsellere filtre verilen alandır.
6. **Navigasyon:** Görselden belirlenen parametreye göre navigasyon verilen alandır.
7. **Yenile:** Veri alanı ile grafiğin çalışması ve grafiğin yenilenmesini sağlar.
8. **Kaldır:** Görseli silmek için kullanılan alandır. “Kaldır” ikonuna tıklandığında “Bu görseli silmek istiyor musunuz?” şeklinde uyarı çıkmaktadır.

> **Not:** Etkileşim-Navigasyon alanları grafiklerde ortak olduğundan ayrı başlıkta yer alacaktır.

## Veri Yapılandırması

Sankey Grafiğinin oluşturulabilmesi için kullanılacak veri alanlarının tanımlanması gerekmektedir. Bu işlem **Veri** ekranı üzerinden gerçekleştirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F7mM5CMOvdSbTQC4dW3tY%2Fimage.png?alt=media&amp;token=4b82189b-2038-40d7-9a1e-25f08c610e86" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Tablolar & Kolonlar**</mark>
: Seçili modelde var olan tablo ve kolonların bulunduğu alandır.
&#x20;**Tablolar & Kolonlar** bölümünde yer alan kolonlar, sağ tarafta bulunan bölümlere sürükle-bırak ile eklenir.

<mark style="color:green;">**Kolon Eşleştirmeleri**</mark>

* **Sıralama & Limit:** Kolon verisinin artan/azalan şekilde sıralamasının yapıldığı alandır.&#x20;
* **Seviye:** Grafiğin kategorik alana göre değişiminin görselleştirilmesi için en az iki kategorik verinin eklendiği alandır.
* **Ölçü Değeri:** Grafiği şekillendirmek için kullanılacak sayısal verinin eklendiği alandır.&#x20;
* **Saklı Alan:** Görselde gösterilmeyen, ancak analizlerde kullanılabilecek ek kolonları içerir.

## Yapılandırma Ayarları

Sankey Grafiği ait görünüm ve davranış ayarları **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F7Tx74ZT7Czh4xa95FgYk%2Fimage.png?alt=media&amp;token=9d0c6ed4-99d0-48e7-a118-2fd06c79cf50" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FpOZUdYgu1cfWtb7DAMZw%2Fimage.png?alt=media&amp;token=a733f9f1-fc21-473d-9953-027daa1bebe4" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Arkaplan Rengi:** Grafiğin arka plan rengini belirlemenizi sağlar. Renk seçimi, mevcut palet üzerinden yapılabilir.
* **Palet:** Grafik, seçilen renk paletine göre renklendirilir.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F3OUU9sGVO2jcesO6CEpY%2Fimage.png?alt=media&amp;token=f429e8c2-f9f4-4645-8805-b88841ab5f56" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.
* **Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.
* **Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.
* **Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.
* **Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.
* **Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

<mark style="color:green;">**Veri Yok Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FY8RxyBsoahnmafbHtXo2%2Fimage.png?alt=media&amp;token=26a86a86-2dd4-48aa-960f-ecbf1d6c2057" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Veri Yok Açıklaması:** Veri gelmediğinde kullanıcıya gösterilecek mesajı belirler. Default olarak *“Seçilen kriterlerde veri bulunamadı. Plugin görselleştirilemedi.” mesajı görünür.*
* **Veri Yok Yazı Stilleri:** Mesajı **kalın** , *italik* veya altı çizili yapmanı sağlar.
* **Veri Yok Yazı Stili:** Yazı tipini/fontunu belirler.
* **Veri Yok Yazı Boyutu:** Mesajın font büyüklüğünü belirler.
* **Veri Yok Yazı Rengi:** Mesajın hangi renkte gösterileceğini belirler.

## Kullanım Örneği

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FXKuOSpDMRKVFEbv5r6hJ%2Fimage.png?alt=media&amp;token=da9206c9-b51c-4399-b3a6-98ff677582e0" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Sankey Diyagramı (Sankey Diagram), verilerin bir sistem içerisindeki akışını, transferini veya süreç adımları arasındaki geçişlerini görselleştirmeyi sağlar. Veriler, birbirine bağlı düğümler (kategoriler) arasında akan kalın çizgiler (şeritler) şeklinde gösterilir. Akışı temsil eden şeritlerin kalınlığı, o yoldan geçen verinin hacmi (miktarı) ile doğru orantılıdır.

Yukarıdaki örnekte Ziyaretçi Davranış Yolları üzerinden bir web sitesine gelen trafiğin yolculuğu uçtan uca analiz edilmektedir. Grafikteki akış soldan sağa doğru ilerlemektedir ve üç ana aşamadan oluşmaktadır:

* **Sol Sütun (Kaynak):** Ziyaretçilerin siteye geliş kanallarını (Google Ads, Google Arama, Instagram Ads, E-Posta vb.) temsil eder.
* **Orta Sütun (Etkileşim):** Ziyaretçilerin sitede iniş yaptıkları veya gezdikleri sayfaları (Kampanya Sayfası, Anasayfa, Ürün Detay vb.) ifade eder.
* **Sağ Sütun (Sonuç/Aksiyon):** Ziyaretçilerin siteyi terk etmeden önceki son durumlarını (Satın Alma Başarılı, Sepette Bıraktı, Hemen Çıkış vb.) göstermektedir.

Grafikteki şeritlerin kalınlığı, o spesifik yolu izleyen ziyaretçi sayısının yoğunluğunu ifade eder. Örneğin; hangi trafik kaynağından gelen ziyaretçilerin daha çok "Hemen Çıkış (Bounce)" yaptığına veya hangi sayfayı ziyaret edenlerin en çok "Satın Alma Başarılı" aksiyonuna yöneldiğine bu kalın şeritleri takip ederek tek bir ekranda karar verilebilir.

Sankey Diyagramı özellikle aşağıdaki durumlarda kullanılabilir:

* Müşteri/Kullanıcı yolculuklarının (Customer Journey) uçtan uca ve çok adımlı olarak analiz edilmesi,
* Web sitesi veya uygulama içi trafik analizlerinde kullanıcıların hangi adımlarda ağırlıklı olarak kaybedildiğinin (Drop-off) tespit edilmesi,
* Farklı pazarlama kanallarının nihai dönüşüme (satın alma, kayıt vb.) olan katkılarının hacimsel olarak karşılaştırılması,
* Enerji, para, tedarik zinciri veya malzeme akışlarının bir süreç içerisindeki dağılımının incelenmesi.

Bu örnekte kullanılan alanlar:

* Seviye 1: Trafik Kaynağı (Akışın başladığı ilk düğüm grubu)
* Seviye 2: Ziyaret Edilen Sayfa (Akışın uğradığı orta düğüm grubu)
* Seviye 3: Nihai Aksiyon (Akışın sonlandığı hedef düğüm grubu)
* Ölçü Değeri: Ziyaretçi Sayısı (Akan şeritlerin ve seviyeler arasındaki geçişlerin kalınlığını/hacmini belirleyen asıl metrik)

Bu yapı sayesinde kullanıcı, karmaşık ve çok adımlı davranış verilerini tablolar arasında kaybolmadan, en yoğun akış yollarını (kalın şeritleri) görsel olarak takip ederek analiz edebilir.


# Chord Diagram: Akor Diyagramı

Chord Diyagramı (Chord Diagram), birbiriyle ilişkili veri öğeleri (düğümler) arasındaki bağlantıların yönünü ve gücünü dairesel bir düzen etrafında görselleştiren gelişmiş bir analiz aracıdır. Çemberin etrafına dizilen kategoriler birbirlerine yaylar (kordlar/bantar) ile bağlanır ve bu yayların kalınlığı, aralarındaki ilişkinin sayısal büyüklüğünü temsil eder.&#x20;

Chord Diyagramı; bölgeler veya ülkeler arası ticaret hacimleri, müşteri segmenti geçişleri (churn analizi), departmanlar arası iş akışları ve para transferleri gibi çok yönlü kimden ilişkilerinin tek bir ekranda çözümlenmesi gereken senaryolarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Grafiğin en büyük avantajı, çapraz ilişkilerin yoğunluğunu ve çift yönlü akışları (örneğin A dan B ye olan akış ile B den A ya olan akış arasındaki farkı) asimetrik yay kalınlıklarıyla anında ortaya koyabilmesidir.

{% hint style="info" %}
**Not:** Chord Diyagramı, karmaşık ağ ilişkilerini ve karşılıklı akışları özetlemek için harikadır. Ancak kategori (düğüm) sayısının çok fazla olduğu (örneğin 20’den fazla) durumlarda merkeze çizilen yaylar birbiriyle çok fazla kesişerek görsel bir karmaşaya (spagetti görünümüne) yol açabilir. Bu tür durumlarda verilerin önceden filtrelenmesi veya limitlemesi büyük önem taşır.
{% endhint %}

## Chord Diyagramının Eklenmesi

Chord Diyagramını eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden **Chord Diyagramı** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FlTLXrJIqx9qQ8wc4rMpS%2Fimage.png?alt=media&amp;token=1bd8e521-b190-42d7-b0cf-98803a7df9b3" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Grafik eklendikten sonra ilişkinin taraflarını oluşturacak kategori alanları ve bağlantının kalınlığını belirleyecek ölçü alanı eşleştirilerek yapılandırma tamamlanır.

## Chord Diyagramı Araçları

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FlJeDEKiDaOHF6przYC63%2Fimage.png?alt=media&amp;token=0d354b1a-057d-478e-b983-85d4f4ffc5c3" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

1. **Araçları Aç/Kapat:** Görsel üzerinde düzenleme yapılmasını sağlayan ikonların açılıp kapatıldığı alandır.
2. **Veri:** Kullanıcının kendi veri setini kullanarak grafiği oluşturduğu alandır.
3. **Ayarlar:** Grafiğin renk, biçim, başlık ve görünüm gibi özelliklerinin düzenlendiği alandır.
4. **Dashboard Değişkeni Ata:** Bu buton, gösterge panosu (dashboard) genelinde kullanılabilecek dinamik değişkenler (parametreler) tanımlamanızı ve bu değişkenleri panodaki grafiklere entegre etmenizi (atamanızı) sağlar.
5. **Etkileşim:** Grafikten diğer görsellere filtre gönderilmesini sağlar.
6. **Navigasyon:** Grafikten belirlenen parametreye göre navigasyon yapılmasını sağlar.
7. **Yenile:** Veri alanı ile grafiğin yeniden çalışmasını ve güncellenmesini sağlar.
8. **Kaldır:** Grafiği silmek için kullanılır. “Kaldır” ikonuna tıklanması durumunda “Bu görseli silmek istiyor musunuz?” şeklinde uyarı çıkar.

> Not: Etkileşim ve Navigasyon alanları tüm görsellerde ortaktır, bu nedenle ayrı başlıkta ele alınır.

## Veri Yapılandırması

Chord Diyagramının oluşturulabilmesi için kullanılacak veri alanlarının tanımlanması gerekmektedir. Bu işlem **Veri** ekranı üzerinden gerçekleştirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FaicARpoT1JNcsHUFyNcy%2Fimage.png?alt=media&amp;token=cd36f807-4954-44b5-8cee-24bc34df500d" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Tablolar & Kolonlar**</mark>
: Seçili modelde var olan tablo ve kolonların bulunduğu alandır.
&#x20;**Tablolar & Kolonlar** bölümünde yer alan kolonlar, sağ tarafta bulunan bölümlere sürükle-bırak ile eklenir.

<mark style="color:green;">**Kolon Eşleştirmeleri**</mark>

* **Sıralama & Limit:** Kolon verisinin artan/azalan şekilde sıralamasının yapıldığı alandır.
* **Varlıklar:** Grafiğin çemberi etrafına dizilecek olan ana kategorileri (renkli yayları/düğümleri) tanımlamak için kullanılır
* **Ölçü Değeri:** Grafiği şekillendirmek için kullanılacak sayısal verinin eklendiği alandır.
* **Saklı Alan:** Eklenen kolonların sıralamaya dahil edilebilmesi veya grafikte görüntülenmek istenmeyen kolonların sorguya dahil edilmesi için kullanılan alandır.

## Yapılandırma Ayarları

Chord Diyagramına ait görünüm ve davranış ayarları **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FyixF9XQTzLzTRy4fr06D%2Fimage.png?alt=media&amp;token=6d45f72f-aa45-4b8c-8a89-8e6821d22121" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fd61XDtsCBIMztwzBXeen%2Fimage.png?alt=media&amp;token=a07f9530-43b4-4739-91a1-c8b3ec4b8ef1" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Arkaplan Rengi:** Grafiğin arka plan rengini belirlemenizi sağlar. Renk seçimi, mevcut palet üzerinden yapılabilir.
* **Palet:** Grafik, seçilen renk paletine göre renklendirilir.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F3OUU9sGVO2jcesO6CEpY%2Fimage.png?alt=media&amp;token=f429e8c2-f9f4-4645-8805-b88841ab5f56" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.
* **Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.
* **Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.
* **Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.
* **Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.
* **Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

<mark style="color:green;">**Veri Yok Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FY8RxyBsoahnmafbHtXo2%2Fimage.png?alt=media&amp;token=26a86a86-2dd4-48aa-960f-ecbf1d6c2057" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Veri Yok Açıklaması:** Veri gelmediğinde kullanıcıya gösterilecek mesajı belirler. Default olarak *“Seçilen kriterlerde veri bulunamadı. Plugin görselleştirilemedi.” mesajı görünür.*
* **Veri Yok Yazı Stilleri:** Mesajı **kalın** , *italik* veya altı çizili yapmanı sağlar.
* **Veri Yok Yazı Stili:** Yazı tipini/fontunu belirler.
* **Veri Yok Yazı Boyutu:** Mesajın font büyüklüğünü belirler.
* **Veri Yok Yazı Rengi:** Mesajın hangi renkte gösterileceğini belirler.

## Kullanım Örneği

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FFazvmfkKJKl1lIlVbeQD%2Fimage.png?alt=media&amp;token=b3708480-339b-4616-bfad-9e131f08e914" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

**Chord Diyagramı**, farklı kategoriler veya varlıklar arasındaki ilişkileri ve bu ilişkilerin büyüklüğünü dairesel bir yapıda görselleştirmeyi sağlar. Çemberin etrafına yerleştirilen kategoriler arasındaki bağlantılar şeritlerle gösterilir. Bu şeritlerin kalınlığı, iki kategori arasındaki ilişkinin sahip olduğu ölçü değerinin büyüklüğünü temsil eder.

Yukarıdaki örnekte, **Tedavi Türlerine Göre Aylık Kâr Dağılımı** gösterilmektedir. Çemberin etrafındaki yaylar ayları (**Ocak, Şubat, Mart vb.**) ve tedavi türlerini (**Ortodonti, Endodonti, Restoratif Diş Tedavisi, Periodontoloji vb.**) temsil eder. Çemberin iç kısmında bu kategorileri birbirine bağlayan şeritler ise ilgili ay ve tedavi türü için elde edilen **Net Kâr (TL)** değerini ifade eder. Şerit kalınlaştıkça ilgili kombinasyonun kâra katkısının daha yüksek olduğu anlaşılır.

Grafikteki bağlantı şeritlerinin üzerine gelindiğinde, ilişkili iki kategori ve bunlara ait ölçü değeri **tooltip (bilgi kutucuğu)** üzerinden görüntülenebilir. Örneğin görselde **Ekim** ayı ile **Restoratif Diş Tedavisi** arasındaki bağlantı üzerine gelindiğinde, bu kombinasyon için **679.674 TL Net Kâr** elde edildiği görülmektedir.

Chord grafiği özellikle aşağıdaki durumlarda kullanılabilir:

* Farklı kategoriler arasındaki çoklu ilişkilerin ve bu ilişkilerin büyüklüklerinin aynı görsel üzerinde karşılaştırılması,
* Zaman dilimleri ile ürün, hizmet, departman veya kategori gibi farklı boyutlar arasındaki dağılımların analiz edilmesi,
* Müşteri segmentleri ile satın alınan ürün grupları gibi kategoriler arasındaki çapraz ilişkilerin incelenmesi,
* Ticaret, göç, para transferi veya benzeri iki varlık arasındaki akışların ve yoğunlukların görselleştirilmesi.

Bu örnekte kullanılan alanlar:

* **Varlıklar:** Ay, Tedavi Türü\
  *(Çemberin etrafında konumlandırılan ve aralarındaki ilişkinin incelendiği kategorik alanlardır.)*
* **Ölçü Değeri:** Net Kâr (TL)\
  *(Kategorileri birbirine bağlayan şeritlerin kalınlığını belirleyen sayısal metriktir.)*

Bu yapı sayesinde kullanıcı, **hangi tedavi türünün hangi aylarda daha yüksek kâr sağladığını**, çok sayıda satır içeren tabloları incelemek zorunda kalmadan bağlantıların kalınlıklarını karşılaştırarak hızlı ve görsel bir şekilde analiz edebilir.


# Network Graph: Ağ Grafiği

Ağ Grafiği (Network Graph), veri noktaları (düğümler/nodes) arasındaki karmaşık ilişkileri ve bağlantıları (çizgiler/edges) görselleştirmek için kullanılan güçlü bir analitik bileşendir.

Düğümler genellikle kategorileri, kişileri veya nesneleri temsil ederken; aralarındaki çizgiler bu öğelerin birbirleriyle olan etkileşimini, yönünü veya bağını ifade eder.

Ağ Grafiği; bankacılıkta para transferleri ve dolandırıcılık (fraud) tespiti, lojistik ve tedarik zinciri ağları, BT (IT) altyapı topolojileri, sosyal ağ etkileşimleri ve şirket içi iletişim akışları gibi; kim, kiminle, ne kadar etkileşimde sorusuna yanıt aranan senaryolarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Grafiğin en büyük avantajı, çok boyutlu ve karmaşık ağ yapılarında merkezdeki en önemli aktörleri (influencer/hub) ve izole kalmış (bağlantısız) noktaları anında tespit edebilmesidir.

{% hint style="info" %}
Ağ Grafiği, ilişkisel verilerin keşfi için harikadır. Ancak düğüm ve bağlantı sayısının binleri bulduğu kontrolsüz veri setlerinde görsel bir karmaşaya dönüşebilir. Bu nedenle grafiği kullanırken verilerin filtrelenmesi, belirli grupların izole edilmesi veya Order \&Limit ayarlarıyla sınırlandırılması okunabilirliği artıracaktır.
{% endhint %}

## Ağ Grafiğinin Eklenmesi

Ağ Grafiğini eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden **Ağ Grafiği** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FdmL4an5YxzXNzF75tiqL%2Fimage.png?alt=media&amp;token=c556161e-8bec-4e02-b4a8-c9d594986715" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Grafik eklendikten sonra ilişkinin başlangıç ve bitiş noktalarını oluşturacak kategori alanları ve ilişkinin gücünü (çizgi/düğüm kalınlığını) belirleyecek ölçü alanı eşleştirilerek yapılandırma tamamlanır.

## Ağ Grafiği Araçları

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F7v8puUScIeBxJVPd2T5n%2Fimage.png?alt=media&amp;token=0ad0fa11-1ac3-4f88-8bb0-97497acf9ed4" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

1. **Araçları Aç/Kapat:** Görsel üzerinde düzenleme yapılmasını sağlayan ikonların açılıp kapatıldığı alandır.
2. **Veri:** Kullanıcının kendi veri setini kullanarak grafiği oluşturduğu alandır.
3. **Ayarlar:** Grafiğin renk, biçim, başlık ve görünüm gibi özelliklerinin düzenlendiği alandır.
4. **Dashboard Değişkeni Ata:** Bu buton, gösterge panosu (dashboard) genelinde kullanılabilecek dinamik değişkenler (parametreler) tanımlamanızı ve bu değişkenleri panodaki grafiklere entegre etmenizi (atamanızı) sağlar.
5. **Etkileşim:** Grafikten diğer görsellere filtre gönderilmesini sağlar.
6. **Navigasyon:** Grafikten belirlenen parametreye göre navigasyon yapılmasını sağlar.
7. **Yenile:** Veri alanı ile grafiğin yeniden çalışmasını ve güncellenmesini sağlar.
8. **Kaldır:** Grafiği silmek için kullanılır. “Kaldır” ikonuna tıklanması durumunda “Bu görseli silmek istiyor musunuz?” şeklinde uyarı çıkar.

> Not: Etkileşim ve Navigasyon alanları tüm görsellerde ortaktır, bu nedenle ayrı başlıkta ele alınır.

## Veri Yapılandırması

Ağ Grafiğinin oluşturulabilmesi için kullanılacak veri alanlarının tanımlanması gerekmektedir. Bu işlem **Veri** ekranı üzerinden gerçekleştirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FitwgAntYhorY2MqIvn3I%2Fimage.png?alt=media&amp;token=5b485c2c-6d82-459c-9e78-e08c79fa0ade" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Tablolar & Kolonlar**</mark>
: Seçili modelde var olan tablo ve kolonların bulunduğu alandır.
&#x20;**Tablolar & Kolonlar** bölümünde yer alan kolonlar, sağ tarafta bulunan bölümlere sürükle-bırak ile eklenir.

<mark style="color:green;">**Kolon Eşleştirmeleri**</mark>

* **Sıralama & Limit:** Kolon verisinin artan/azalan şekilde sıralamasının yapıldığı alandır.&#x20;
* **ID:** Her bir düğümü benzersiz şekilde tanımlar.
* **Etiket (Label):** Düğüm üzerinde görünen ismi belirler.
* **Bağlı (Linked):** Hangi düğümlerin birbirine bağlanacağını tanımlar.
* **Ebeveyn ID:** Düğümün bağlı olduğu üst düğümü gösterir (hiyerarşik yapı kurmak için kullanılır).
* **Değer:** Düğümün büyüklüğünü veya önem derecesini temsil eder.
* **Saklı Alan:** Görselde gösterilmeyen, ancak analizlerde kullanılabilecek ek kolonları içerir.

## Yapılandırma Ayarları

Ağ Grafiğine ait görünüm ve davranış ayarları **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FBUf29PpU67R5hXgUZovJ%2Fimage.png?alt=media&amp;token=d1ec75c3-d6a4-40cd-8df1-f1c3e2a9d369" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FzbdEEdh8uM6JfR3zVTvQ%2Fimage.png?alt=media&amp;token=a5e17d85-4631-4dff-8f1e-d335fb05cac5" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Palet:** Düğümlerin renk tonlarını belirler.
* **Arka Plan Rengi**: Grafiğin arka plan rengini değiştirir.
* **Katlanabilirlik:** Alt düğümlerin açılıp kapatılmasına izin verir.
* **Sürüklenebilirlik:** Düğümlerin etkileşimli olarak taşınmasını sağlar.
* **Bağlantıları Vurgula:** Fareyle üzerine gelindiğinde bağlantıların öne çıkarılmasını sağlar.

<mark style="color:green;">**Kök**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FfmHl2GzN629alGR66mZD%2Fimage.png?alt=media&amp;token=e5235ec3-95b1-4024-8e69-574f3562f24f" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Kökü Göster:** En üst düzey düğümü görünür yapar.
* **Kök İsmi:** Sanal kök düğümün adını belirler. (örneğin: ROOT)

<mark style="color:green;">**Ağ Grafik**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FBJmk6zVdBsqNmBkLnT5N%2Fimage.png?alt=media&amp;token=628d4fcf-da6d-44a8-9d96-fe940dee723d" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Minimum Yarıçap / Maksimum Yarıçap:** Düğüm boyutlarının ölçeğini ayarlamak için kullanılır.
* **Düğümler Arası Boşluk:** Düğümler arasındaki mesafeyi piksel cinsinden belirler.

<mark style="color:green;">**Ağaç Grafik**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FstJsAQnBN6wntosxRoSB%2Fimage.png?alt=media&amp;token=e4a8f492-57a5-4082-bc06-61ae95515e59" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Ağaç Grafik:** Düğümleri hiyerarşik olarak ağaç yapısında göstermek için kullanılır.&#x20;
* **Yarıçap:** Dalların uzunluğunu belirler.
* **Yatay:** Grafiğin yönünü yatay biçimde göstermek için işaretlenir.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F3OUU9sGVO2jcesO6CEpY%2Fimage.png?alt=media&amp;token=f429e8c2-f9f4-4645-8805-b88841ab5f56" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.
* **Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.
* **Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.
* **Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.
* **Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.
* **Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

<mark style="color:green;">**Veri Yok Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FY8RxyBsoahnmafbHtXo2%2Fimage.png?alt=media&amp;token=26a86a86-2dd4-48aa-960f-ecbf1d6c2057" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Veri Yok Açıklaması:** Veri gelmediğinde kullanıcıya gösterilecek mesajı belirler. Default olarak *“Seçilen kriterlerde veri bulunamadı. Plugin görselleştirilemedi.” mesajı görünür.*
* **Veri Yok Yazı Stilleri:** Mesajı **kalın** , *italik* veya altı çizili yapmanı sağlar.
* **Veri Yok Yazı Stili:** Yazı tipini/fontunu belirler.
* **Veri Yok Yazı Boyutu:** Mesajın font büyüklüğünü belirler.
* **Veri Yok Yazı Rengi:** Mesajın hangi renkte gösterileceğini belirler.

## Kullanım Örneği

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FfwhOgp1P1Oz0yhGHeT08%2Fimage.png?alt=media&amp;token=9cc2304c-cf74-45b5-8e16-a1db2480e4de" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Yukarıdaki örnekte, **Kurumsal Sistemler Arası Entegrasyon Ağı** başlığı altında kurum içerisinde kullanılan uygulama, servis ve veri platformları arasındaki bağlantılar gösterilmektedir. Grafikteki renkli daireler; **CRM, Mobil Uygulama, Müşteri Portalı, API Gateway, ERP, ETL Platformu, Data Warehouse ve Data Lake** gibi farklı kurumsal sistemleri temsil ederken, düğümler arasındaki çizgiler bu sistemler arasındaki entegrasyonları ve veri alışverişi ilişkilerini ifade etmektedir.

Düğümlerin (dairelerin) ekrandaki büyüklüğü, ilgili sistemdeki **Günlük İşlem Sayısı** değerine göre şekillenmektedir. Örneğin; **Mobil Uygulama** ve **Müşteri Portalı** gibi daha büyük gösterilen düğümler, diğer sistemlere kıyasla daha yüksek işlem yoğunluğuna sahip sistemlerin ağ üzerinde hızlıca fark edilmesini sağlar. Aynı zamanda **API Gateway** gibi birden fazla sistemle bağlantısı bulunan düğümler, kurum içerisindeki merkezi entegrasyon noktalarının belirlenmesine yardımcı olur.

Ağ grafiği özellikle aşağıdaki durumlarda kullanılabilir:

* Kurum içerisindeki uygulama, servis ve veri platformları arasındaki entegrasyon ilişkilerinin incelenmesi,
* Birden fazla sistemle bağlantısı bulunan merkezi veya kritik sistemlerin belirlenmesi,
* API Gateway, Message Broker veya ETL Platformu gibi entegrasyon bileşenlerinin sistem ağı içerisindeki konumunun analiz edilmesi,
* Sistemler arasındaki veri alışverişi ve işlem yoğunluklarının bütüncül olarak değerlendirilmesi.

Bu örnekte veriler:

* **ID:** `sistem_id` *(Ağ üzerinde yer alan her sistemin benzersiz olarak tanımlanmasını sağlayan alan)*
* **Etiket:** `sistem_adi` *(Düğümlerin üzerinde gösterilecek sistem adlarını belirleyen alan: “CRM”, “Mobil Uygulama”, “API Gateway” vb.)*
* **Bağlı:** `bagli_sistem_id` *(Kaynak sistemin ağ üzerinde hangi diğer sistemle bağlantılı olduğunu belirleyen alan)*
* **Ebeveyn ID:** `ebeveyn_id` *(Sistemin ait olduğu üst sistem grubunu veya kurumsal kategoriyi tanımlayan alan)*
* **Değer:** `gunluk_islem_sayisi` *(Düğümlerin büyüklüğünü belirleyen ve sistemlerdeki işlem yoğunluğunu temsil eden sayısal metrik)*

Bu yapı sayesinde kullanıcı, sistemler arasındaki entegrasyon ilişkilerini tablo veya bağlantı listeleri üzerinden incelemek yerine; hangi sistemlerin birbirleriyle bağlantılı olduğunu, hangi sistemlerin ağ üzerinde daha merkezi bir konumda bulunduğunu ve işlem yoğunluğunun hangi sistemlerde daha yüksek olduğunu tek bir görsel üzerinden hızlıca analiz edebilir.


# Table: Tablo

Tablo (Table) bileşeni, metinsel ve sayısal verilerin satırlar ve sütunlar halinde düzenli bir şekilde listelenmesini sağlayan en temel ve yaygın veri gösterim aracıdır. Grafikler verileri özetleyerek genel eğilimleri ve oranları sunarken, Tablo bileşeni ham verilerin, kesin rakamların ve detaylı kayıtların doğrudan incelenmesi gereken durumlarda kullanılır.

Tablo; müşteri listeleri, detaylı satış kayıtları, personel performans raporları, stok/envanter durumları, finansal ekstreler ve işlem dökümleri (loglar) gibi satır bazında derinlemesine analiz gerektiren senaryolarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Bileşenin en büyük avantajı, çok sayıda farklı metriği (kolonu) tek bir ekranda, sıralanabilir ve filtrelenebilir bir yapı içerisinde net bir biçimde sunabilmesidir.

{% hint style="info" %}
**Not:** Tablo, verilerin nokta atışı okunması için mükemmeldir ancak genel trendleri veya parça-bütün ilişkilerini bir bakışta göstermek için uygun değildir. Yöneticilere sunulacak özet ekranlarda (dashboard) tek başına devasa tablolar kullanmak yerine; Tablo bileşeninin Çizgi (Line), Pasta (Pie) veya Çubuk (Bar) grafikleriyle desteklenmesi veri okunabilirliğini maksimuma çıkaracaktır.
{% endhint %}

## Tablo Bileşeninin Eklenmesi

Tablo eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden **Tablo** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FF7xopyjJC0QaeFr9Puq1%2Fimage.png?alt=media&amp;token=1c21426e-5aa7-4a99-8d9d-20d8b805a5b9" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bileşen eklendikten sonra sütunlarda gösterilmek istenen metin (kategori) ve sayı (ölçü) alanları eşleştirilerek yapılandırma tamamlanır.

## Tablo Bileşeni Araçları

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FXciACKAvRR9zkjX5E8L9%2Fimage.png?alt=media&amp;token=1b812da8-9854-4f1f-b2fe-d3b6135fa1c8" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

1. **Araçları Aç/Kapat:** Görsel ile ilgili düzenleme yapılan ikonların açıp kapatıldığı ikondur.
2. **Veri:** Kullanıcının kendi verileriyle görseli şekillendireceği alandır.
3. **Ayarlar:** Görselin renk/başlık gibi biçimsel özelliklerinin değiştirildiği alandır.
4. **Koşulsal Formatlama:** Grafik üzerinde tanımlanan belirli bir kural neticesinde verileri gözle daha kolay bir şekilde taramak için renksel biçimlendirmeler yapılan alandır
5. **Dashboard Değişkeni Ata:** Bu buton, gösterge panosu (dashboard) genelinde kullanılabilecek dinamik değişkenler (parametreler) tanımlamanızı ve bu değişkenleri panodaki grafiklere entegre etmenizi (atamanızı) sağlar.
6. **Etkileşim:** Görselden diğer görsellere filtre verilen alandır.
7. **Navigasyon:** Görselden belirlenen parametreye göre navigasyon verilen alandır.
8. **Yenile:** Veri alanı ile grafiğin çalışması ve grafiğin yenilenmesini sağlar.
9. **Kaldır:** Görseli silmek için kullanılan alandır. “Kaldır” ikonuna tıklandığında “Bu görseli silmek istiyor musunuz?” şeklinde uyarı çıkmaktadır.

> **Not:** Koşulsal Formatlama, Etkileşim ve Navigasyon ayarları tüm görsel bileşenlerde ortak olarak kullanıldığından ilgili bölümler ayrı başlık altında açıklanmaktadır.

## Veri Yapılandırması

Tablo Grafiğinin oluşturulabilmesi için kullanılacak veri alanlarının tanımlanması gerekmektedir. Bu işlem **Veri** ekranı üzerinden gerçekleştirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FsGp34J73ZlQuxExYijGE%2Fimage.png?alt=media&amp;token=06c07d27-ba8f-4d0e-9698-cbfd99cd209b" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Tablolar & Kolonlar**</mark>
: Seçili modelde var olan tablo ve kolonların bulunduğu alandır.
&#x20;**Tablolar & Kolonlar** bölümünde yer alan kolonlar, sağ tarafta bulunan bölümlere sürükle-bırak ile eklenir.

<mark style="color:green;">**Kolon Eşleştirmeleri**</mark>

* **Sıralama ve Limit:** Kolon verisinin artan/azalan şekilde sıralamasının yapıldığı alandır.
* **Kolon:** Grafikte yer alması gereken kolonların eklendiği alandır. (Sayısal/sayısal olmayan kolonlar ayrımı olmaksızın eklenir)
* **Saklı Alan:** Grafikte görüntülenmeyecek ancak sıralama veya hesaplama işlemlerinde kullanılacak kolonların eklenmesini sağlar.

## Yapılandırma Ayarları

&#x20;Tabloya ait görünüm ve davranış ayarları **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FWnQRFNFF98PlXfvRFPyW%2Fimage.png?alt=media&amp;token=42ee147d-a51f-4b73-91e7-6290273ece07" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Kolon Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fux3S83sXqQzvVKxeWLbr%2Fimage.png?alt=media&amp;token=792db130-bf3f-4c08-8d15-87fcc5c092e3" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Satır Yüksekliği:** Her bir satırın yüksekliğini belirler.
* **Başlık Yüksekliği:** Sütun başlıklarının yüksekliğini ayarlar.
* **Başlık Yazı Boyutu:** Başlık metinlerinin punto büyüklüğünü belirler.
* **Başlık Yazı Rengi:** Başlık metinlerinin rengini seçmek için renk seçici açılır.
* **Başlık Tema Rengi:** Başlık hücrelerinin arka plan rengini tanımlar.

<mark style="color:green;">**Yazı Biçimlendirme**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F1kizLJMj2Sq3eLS1QBs5%2Fimage.png?alt=media&amp;token=9fd9e02b-6ad9-48d1-8467-248f054a19a9" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Yazı Stili:** Gövde metinlerinde kullanılacak fontu seçer.
* **Yazı Boyutu:** Gövde yazısının punto büyüklüğünü ayarlar.
* **Koşulsal Formatlamayı Göster:** Aktif edildiğinde koşula bağlı renklendirmeler ve biçimlendirmeler görünür hale gelir.

<mark style="color:green;">**Toplam Kolonu Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FqrSgEdwzAu5EQf36P4CA%2Fimage.png?alt=media&amp;token=87bbcfe9-2036-4108-8d98-7d4d471df253" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Toplam Kolonunu Göster:** İlgili sütunların toplam değerlerini tablo altında göstermek için kullanılır. “Yok” seçeneğiyle devre dışı bırakılabilir. "Alt" ve "Üst" seçeneği ile toplam kolonunun nerede gösterileceği seçilerek diğer ayarlar yapılabilir.

{% hint style="info" %}
Not: Toplam alanın hesaplanabilinmesi için data alanındaki ilgili kolon düzenlenerek "**Kolonu Toplama Dahil Et**" butonu aktifleştirilmelidir.
{% endhint %}

<mark style="color:green;">**Sayfalama**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FRP3n7W2jHdYDuKqK2kUO%2Fimage.png?alt=media&amp;token=1d4ce8a5-a8d6-4c71-9146-d8072ed8e1e2" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Sayfalamayı Etkinleştir:** Çok satırlı tabloları bölümlere ayırmak için aktifleştirilir.
* **Her Sayfada Gösterilecek Veri Sayısı:** Sayfa başına görüntülenecek satır sayısını belirler.

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Ft9mgoahhmJ3A4LlL94c5%2Fimage.png?alt=media&amp;token=7fb0ced7-6284-4256-a481-5efd24bd8f4f" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Arkaplan Rengi:** Tablonun genel arka plan rengini ayarlar.
* **Filtrelemeyi Gizle:** Filtreleme satırını gizler veya gösterir.
* **Başlıkları Sar:** Uzun başlık metinlerinin hücre içinde taşmasını engeller.
* **Hücreleri Sar:** Hücre içeriğinin hücre sınırları içinde satır kırarak görünmesini sağlar.

<mark style="color:green;">**Diğer**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FZSNp16d9QfDBfrqWhuhG%2Fimage.png?alt=media&amp;token=4cd84fc8-127c-4fd2-9e9c-96e7ee57017e" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Veri Olmasa Bile Tablo Başlıklarını Göster:** Veri bulunmadığında dahi sütun başlıklarının görünmesini sağlar.
* **Excel Olarak İndirilecek Satır Sayısı:** Dışa aktarımda indirilecek maksimum satır sayısını belirler.
* **Table Açıklama:** Tabloya bilgi amaçlı kısa açıklama ekler.
* **Link Alanı / Link Tasviri:** Tablo hücrelerinde bağlantı (URL) göstermek için kullanılır.
* **Resimli Link Alanı:** Hücre içinde görsel bağlantı tanımlamaya olanak tanır.
* **Resim Satır Genişliği:** Görselin satır içinde kaplayacağı genişliği ayarlar.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F3OUU9sGVO2jcesO6CEpY%2Fimage.png?alt=media&amp;token=f429e8c2-f9f4-4645-8805-b88841ab5f56" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.
* **Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.
* **Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.
* **Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.
* **Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.
* **Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

<mark style="color:green;">**Veri Yok Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FY8RxyBsoahnmafbHtXo2%2Fimage.png?alt=media&amp;token=26a86a86-2dd4-48aa-960f-ecbf1d6c2057" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Veri Yok Açıklaması:** Veri gelmediğinde kullanıcıya gösterilecek mesajı belirler. Default olarak *“Seçilen kriterlerde veri bulunamadı. Plugin görselleştirilemedi.” mesajı görünür.*
* **Veri Yok Yazı Stilleri:** Mesajı **kalın** , *italik* veya altı çizili yapmanı sağlar.
* **Veri Yok Yazı Stili:** Yazı tipini/fontunu belirler.
* **Veri Yok Yazı Boyutu:** Mesajın font büyüklüğünü belirler.
* **Veri Yok Yazı Rengi:** Mesajın hangi renkte gösterileceğini belirler.

## Kullanım Örneği

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FllVAUs3xMMjWhnExtQhe%2Fimage.png?alt=media&amp;token=5986f687-8525-4255-9c6e-140489cdb148" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Yukarıdaki örnekte, **Detaylı Sipariş ve Satış Dökümü** başlığı altında sipariş ve satış kayıtları tablo yapısında gösterilmektedir. Her satır; sipariş tarihi, bölge, kategori ve müşteri tipi bilgileri ile birlikte ilgili kayda ait **Toplam Ciro (TL)** ve **Toplam Kar (TL)** değerlerini içermektedir.

Örneğin tabloda **10/01/2026** tarihli kayıt incelendiğinde, **Marmara** bölgesinde **Elektronik** kategorisinde ve **Kurumsal** müşteri tipinde gerçekleşen işlem için **26.570,95 TL Toplam Ciro** ve **5.157,91 TL Toplam Kar** değeri görüntülenmektedir. Bu yapı sayesinde kullanıcılar, özet grafiklerde gösterilen sonuçların altında yer alan kayıtları satır bazında ayrıntılı olarak inceleyebilir.

Tablonun üst bölümünde bulunan **Search** alanı, görüntülenen kayıtlar içerisinde hızlı arama yapılmasını sağlar. Sağ üst bölümde yer alan dışa aktarma seçenekleri ise tablo verilerinin farklı formatlarda alınabilmesine imkân tanır. Tablo altındaki **Total** satırında ise sayısal alanların genel toplamları gösterilmektedir. Örnekte görüntülenen veriler için **Toplam Ciro 2.772.550,98 TL**, **Toplam Kar ise 713.425,60 TL** olarak hesaplanmıştır.

Veri tablosu özellikle aşağıdaki durumlarda kullanılabilir:

* Grafiklerde özetlenen verilerin arkasındaki detay kayıtların incelenmesi,
* Tarih, bölge, kategori veya müşteri tipi bazında işlem detaylarının görüntülenmesi,
* Ciro ve kâr gibi sayısal değerlerin kayıt bazında karşılaştırılması,
* Operasyonel ve finansal raporlarda kesin değerlerin tablo formatında sunulması,
* Tablo verilerinin farklı formatlarda dışa aktarılarak ek analizlerde kullanılması.

Bu örnekte kullanılan alanlar:

* **Boyut / Kategorik Alanlar:** Sipariş Tarihi, Bölge, Kategori, Müşteri Tipi
* **Ölçü Değerleri:** Toplam Ciro (TL), Toplam Kar (TL)

Boyut alanları satışın **ne zaman, hangi bölgede, hangi kategoride ve hangi müşteri tipinde** gerçekleştiğini tanımlarken; ölçü alanları ilgili kayıtların finansal büyüklüklerini göstermektedir.

Bu yapı sayesinde Veri Tablosu, hem kayıt bazındaki detayların incelenmesini hem de sayısal alanların toplam değerlerinin aynı görünüm üzerinden takip edilmesini sağlar.


# Pivot Table: Pivot Tablo

Pivot tablo karmaşık ve büyük veri setlerini satır ve sütun bazında çaprazlayarak (cross-tabulation) anlamlı özetler, gruplamalar ve toplamlar elde etmeyi sağlayan en güçlü analitik bileşenlerden biridir. Standart tablolar verileri sadece alt alta listelerken; Pivot Tablolar verileri çok boyutlu bir matris haline getirerek analiz etmenize olanak tanır.

Pivot Tablo; bölgesel satışların ürün kategorilerine göre dağılımı, aylık bazda departman harcamaları, personel performanslarının çeyreklik bazda kıyaslanması gibi en az iki farklı kategorik verinin kesişimindeki (matris) sonuçların incelendiği senaryolarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Bileşenin en büyük avantajı, devasa veri yığınlarını saniyeler içinde gruplayabilmesi ve alt toplamlar/genel toplamlar üreterek verinin farklı kırılımlardaki performansını tek bir ekranda sunabilmesidir.

{% hint style="info" %}
**Not:** Pivot Tablo, verileri özetlemek ve çapraz analiz yapmak için mükemmeldir. Eğer verilerinizi gruplamak veya özetlemek istemiyor, sadece satır satır ham işlem kayıtlarını (logları, sipariş detaylarını) listelemek istiyorsanız standart Tablo (Table) bileşenini kullanmanız gerekmektedir.
{% endhint %}

## &#x20;Pivot Tablo Bileşeninin Eklenmesi

Pivot Tablo eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden **Pivot Tablo** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FzZpKhmhSnS7b3lOuNJ88%2Fimage.png?alt=media&amp;token=de37848c-5832-4d41-a1f0-37fe2e6c7686" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bileşen eklendikten sonra matrisi oluşturacak satır ve sütun alanları ile bu kesişimlerde gösterilecek sayısal ölçü değeri eşleştirilerek yapılandırma tamamlanır.

## Pivot Tablo Bileşeni Araçları

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FmjQh3rcRG942l99AT93T%2Fimage.png?alt=media&amp;token=36ecbb49-046d-4213-8067-183a5478bc29" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

1. **Araçları Aç/Kapat:** Görsel ile ilgili düzenleme yapılan ikonların açıp kapatıldığı ikondur.
2. **Veri:** Kullanıcının kendi verileriyle görseli şekillendireceği alandır.
3. **Ayarlar:** Görselin renk/başlık gibi biçimsel özelliklerinin değiştirildiği alandır.
4. **Koşulsal Formatlama:** Grafik üzerinde tanımlanan belirli bir kural neticesinde verileri gözle daha kolay bir şekilde taramak için renksel biçimlendirmeler yapılan alandır
5. **Dashboard Değişkeni Ata:** Bu buton, gösterge panosu (dashboard) genelinde kullanılabilecek dinamik değişkenler (parametreler) tanımlamanızı ve bu değişkenleri panodaki grafiklere entegre etmenizi (atamanızı) sağlar.
6. **Etkileşim:** Görselden diğer görsellere filtre verilen alandır.
7. **Navigasyon:** Görselden belirlenen parametreye göre navigasyon verilen alandır.
8. **Yenile:** Veri alanı ile grafiğin çalışması ve grafiğin yenilenmesini sağlar.
9. **Kaldır:** Görseli silmek için kullanılan alandır. “Kaldır” ikonuna tıklandığında “Bu görseli silmek istiyor musunuz?” şeklinde uyarı çıkmaktadır.

> **Not:** Koşulsal Formatlama, Etkileşim ve Navigasyon ayarları tüm görsel bileşenlerde ortak olarak kullanıldığından ilgili bölümler ayrı başlık altında açıklanmaktadır.

## Veri Yapılandırması

Pivot Tablo Grafiğinin oluşturulabilmesi için kullanılacak veri alanlarının tanımlanması gerekmektedir. Bu işlem **Veri** ekranı üzerinden gerçekleştirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FF4mweNqus6D8AGuhodt7%2Fimage.png?alt=media&amp;token=38d55799-f6c3-48ea-8da7-0a5455b92d58" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Tablolar & Kolonlar**</mark>
: Seçili modelde var olan tablo ve kolonların bulunduğu alandır.
&#x20;**Tablolar & Kolonlar** bölümünde yer alan kolonlar, sağ tarafta bulunan bölümlere sürükle-bırak ile eklenir.

<mark style="color:green;">**Kolon Eşleştirmeleri**</mark>

* **Sıralama ve Limit:** Kolon verisinin artan/azalan şekilde sıralamasının yapıldığı alandır.
* **Sütunlar:** Grafik sütun alanında yer alması gereken kolonların eklendiği alandır
* **Satırlar:** Grafik satır alanında yer alması gereken kolonların eklendiği alandır.&#x20;
* **Ölçü Değeri:** Grafiği şekillendirmek için kullanılacak sayısal verinin eklendiği alandır.
* **Saklı Alan:** Grafikte görüntülenmeyecek ancak sıralama veya hesaplama işlemlerinde kullanılacak kolonların eklenmesini sağlar.

## Yapılandırma Ayarları

Pivot Tabloya ait görünüm ve davranış ayarları **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir.

Pivot Tablo bileşeni, **Standart Mod** ve **Gelişmiş Mod** olmak üzere iki farklı çalışma yapısına sahiptir. Veri alanlarının satır, sütun ve ölçü alanlarına yerleştirilme mantığı her iki yapıda da aynıdır. Ancak kullanılan tablo altyapısı, desteklenen özellikler ve bileşenin görünüm ayarları seçilen moda göre farklılık göstermektedir.

{% tabs %}
{% tab title="Standart Mod" %}
Standart Mod, Pivot Tablonun varsayılan çalışma yapısıdır. Satır ve sütun alanlarına eklenen kategorik veriler çaprazlanarak ölçü değerleri matris yapısında gösterilir.

Bu mod, standart veri hacimlerinde gerçekleştirilen pivot analizleri için kullanılabilir. Görünüm, toplam, alt toplam ve gruplama gibi Pivot Tabloya ait ayarlar **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FOvDTmZIxaSLrUR6ZI4bS%2Fimage.png?alt=media&amp;token=838a2af1-5ae8-4d05-8108-ce9eff5fe0a4" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Özellik**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FhpXcwwHSFCNuqbE3bxQi%2Fimage.png?alt=media&amp;token=81454215-3eae-4f2a-8124-0b7145468419" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Gelişmiş Mod**: Bu alan aktif edildiğinde Pivot Tablo, büyük veri setleriyle daha performanslı çalışmaya uygun yapıya geçer ve bu moda ait gelişmiş görünüm, gruplama ve toplam ayarları kullanılabilir hale gelir.

<mark style="color:green;">**Yazı Biçimlendirme**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FPhe8tApqZEBdHsPGSTQv%2Fimage.png?alt=media&amp;token=e6cfb2ad-a00c-47e3-a6e4-d962ed7d17f0" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Değer Font Boyutu:** Değerlerin metin büyüklüğünü belirler.
* **Değerin Yazı Stili:** Yazı tipini (örneğin Verdana, Arial, vb.) seçmenizi sağlar.
* **Değer Rengi:** Hücrelerdeki metin rengini belirler.
* **Değer Yazı Stilleri:** Kalın (B), italik (I) ve altı çizili (U) biçimlendirmeleri etkinleştirir.
* **Değerleri Kolon Olarak Seç:** Bu kutu işaretlendiğinde, ölçü değerleri satır yerine kolon olarak gösterilir.

<mark style="color:green;">**Toplam Biçimlendirme**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fp9KJV73tTWFT9sjzyH6N%2Fimage.png?alt=media&amp;token=17d1b8bc-8c2a-43ad-9bbc-6b900c774f01" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Toplam Kolonunu Göster:** “Yok”, “Alt” veya “Üst” seçenekleriyle toplamların hangi yönde gösterileceğini belirler.
* **Toplam Yazı Stili:** Toplam değerlerde kullanılacak yazı tipini belirler.
* **Toplam Rengi:** Toplam satır/sütun metin rengini belirler.
* **Toplam Yazı Stilleri:** Kalın, italik veya altı çizili olarak biçimlendirme yapılabilir.

<mark style="color:green;">**Kolon/Satır Başlık Biçimlendirme**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FnntkDpR5GavNtW6DGz2j%2Fimage.png?alt=media&amp;token=b4aa4e9d-4650-4c82-bdcc-b7c8c7755570" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Başlık Yazı Stili:** Başlıkta kullanılacak yazı tipini seçmenizi sağlar.
* **Kolonları Sığdır:** Bu seçenek aktifse sütunlar otomatik olarak genişlik ve yüksekliklerine göre boyutlanır.
* **Satır Rengi / Kolon Rengi:** Başlıkların arka plan renklerini belirler.
* **Satır/Kolon Yazı Stilleri:** Başlık metinlerini kalın veya italik biçimde gösterebilirsiniz.
* **Farklı Renkte Drilldown Uygula:** Drilldown (detay açma) aktifse, detaylı satır ve kolonlar farklı renkle vurgulanır.
* **Drilldown Kolon/Satır Rengi:** Drilldown alanlarının rengini belirler.

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F4GbvNU7tY93kbgI16eL2%2Fimage.png?alt=media&amp;token=0df5459f-475d-40e3-9198-9f11f039324b" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Null/Empty Varsayılan Değeri:** Boş hücrelerde gösterilecek metni tanımlar (örneğin “Veri yok”).
* **Otomatik Boyutlandır:** Tablo genişliği ve yüksekliği otomatik ayarlanır.
* **Kontrole İzin Ver:** Kullanıcıların tablodaki alanlarla etkileşim kurmasını (örneğin filtreleme) sağlar.
* **Ara Toplam:** Satır alanı boş değilse ara toplam satırlarını ekler.
* **Başlıkları Sar:** Uzun başlıkların satır içinde sarılarak gösterilmesini sağlar.
* **Koşulsal Formatlamayı Göster:** Belirli koşullara göre hücrelerin otomatik renklendirilmesini etkinleştirir.

<mark style="color:green;">**Diğer**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F5LU64eT3H4TtBR0ftYKA%2Fimage.png?alt=media&amp;token=941adad1-5538-4256-9724-76a02232aff2" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Veri Olmasa Bile Tablo Başlıklarını Göster:** Veri boş olsa bile sütun başlıklarının görünmesini sağlar.
* **Toplamları Seç:** Satır, sütun veya her ikisinde toplamların gösterilmesini sağlar.
* **Genel Toplamı Göster:** Hem satır hem sütun toplamlarının kesişiminde bir genel toplamı ekler.
* **Görselleştirme Tipi:** Tablo veya başka bir Pivot görünüm modunu seçmenizi sağlar.
* **Tema Rengi:** Genel tablo temasını belirler.
* **Pivot Table Açıklama:** Görselin amacını veya içeriğini açıklayan kısa not ekleyebilirsiniz.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F3OUU9sGVO2jcesO6CEpY%2Fimage.png?alt=media&amp;token=f429e8c2-f9f4-4645-8805-b88841ab5f56" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.
* **Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.
* **Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.
* **Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.
* **Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.
* **Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

<mark style="color:green;">**Veri Yok Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FY8RxyBsoahnmafbHtXo2%2Fimage.png?alt=media&amp;token=26a86a86-2dd4-48aa-960f-ecbf1d6c2057" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Veri Yok Açıklaması:** Veri gelmediğinde kullanıcıya gösterilecek mesajı belirler. Default olarak *“Seçilen kriterlerde veri bulunamadı. Plugin görselleştirilemedi.” mesajı görünür.*
* **Veri Yok Yazı Stilleri:** Mesajı **kalın** , *italik* veya altı çizili yapmanı sağlar.
* **Veri Yok Yazı Stili:** Yazı tipini/fontunu belirler.
* **Veri Yok Yazı Boyutu:** Mesajın font büyüklüğünü belirler.
* **Veri Yok Yazı Rengi:** Mesajın hangi renkte gösterileceğini belirler.
  {% endtab %}

{% tab title="Gelişmiş Mod" %}
**Gelişmiş Mod**, özellikle daha büyük veri setleri üzerinde Pivot Tablo analizi yapılabilmesi amacıyla sunulan alternatif çalışma yapısıdır.

Bu mod aktif edildiğinde yüksek satır sayısına sahip veri setlerinde gruplama, kırılım oluşturma, toplam alma ve tablo üzerinde gezinme işlemlerinin daha performanslı şekilde gerçekleştirilmesi amaçlanır.

Gelişmiş Modun aktif edilmesiyle birlikte yalnızca çalışma altyapısı değil, Pivot Tablonun **görünümü ve kullanılabilir ayarları da değişmektedir**. Bu nedenle Standart Modda bulunan bazı ayarlar Gelişmiş Modda farklı şekilde sunulabilir veya Gelişmiş Moda özel ek ayarlar kullanılabilir.

Gelişmiş Mod özellikle;

* yüksek satır sayısına sahip veri setleriyle çalışılması,
* birden fazla satır ve sütun kırılımının kullanılması,
* iç içe grupların oluşturulması,
* büyük veri hacimlerinde alt toplam ve genel toplamların görüntülenmesi,
* daha gelişmiş tablo ve gruplama özelliklerine ihtiyaç duyulması

gibi senaryolarda tercih edilebilir.

#### Gelişmiş Modun Aktifleştirilmesi

Gelişmiş Mod, Pivot Tablo **Ayarlar** ekranında bulunan **Gelişmiş Mod** seçeneği üzerinden aktif edilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Ftwy8rXzSxz8P8OXyqwHZ%2Fimage.png?alt=media&amp;token=64afdcb5-a618-42e8-8043-27a36d29aa8a" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

#### Gelişmiş Mod Yapılandırma Ayarları

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FotpS2ALPRNX0SRiaRQ3c%2Fimage.png?alt=media&amp;token=cde14488-7e65-418f-8042-d653f14019f7" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Null/Empty Varsayılan Değeri:** Boş hücrelerde gösterilecek varsayılan metni belirlemenizi sağlar. Örneğin boş hücrelerde “—” veya “Veri Yok” ifadesi göstermek için kullanılabilir.

<mark style="color:green;">**Toplam İşlemleri**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FIEsqP3AMMObgZPAYNqTt%2Fimage.png?alt=media&amp;token=0722efa3-d4fe-4300-9a50-0ae6408d965f" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Toplam Kolonunu Göster:** Pivot tabloda satır bazındaki toplam değerlerin ayrı bir **Toplam** kolonu olarak gösterilip gösterilmeyeceğini belirler. Aktif edildiğinde her satır için ilgili ölçü değerlerinin toplamı görüntülenir.
* **Toplamları Seç:** Pivot tabloda toplam değerlerin hangi alanlarda gösterileceğini belirler. Seçime göre satır toplamları, sütun toplamları veya her ikisi birlikte görüntülenebilir.
* **Genel Toplamı Göster:** Pivot tabloda tüm satır ve sütunların genel sonucunu ifade eden **genel toplam** değerinin gösterilmesini sağlar. Böylece tablonun tamamına ait özet değer tek noktadan görülebilir.
* **Ara Toplam:** Satır alanlarında oluşturulan gruplar için **ara toplamların** gösterilmesini sağlar. Bu özellik kullanılabilmesi için Pivot Tabloda en az bir **Satır** alanının tanımlanmış olması gerekir.

<mark style="color:green;">**Satır Grup İşlemleri**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FW0DaJWLJ8ZTzdaza69DC%2Fimage.png?alt=media&amp;token=460bde54-2dbb-4365-ab4d-488d1f5a9509" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Grup Adı:** Oluşturulan satır gruplarını temsil edecek ana başlığın veya sütunun ismini özel olarak belirlemenizi sağlar. Buraya yazacağınız metin, tablodaki gruplama kolonunun başlığı olarak ekrana yansır.
* **Gruplar Varsayılan Olarak Açık:** Bu kutucuk işaretlendiğinde, rapor veya tablo ilk yüklendiğinde tüm hiyerarşik gruplar genişletilmiş (alt satır detayları görünür) halde ekrana gelir.

<mark style="color:green;">**Diğer**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FxLsnvpHEeZwkifq7khl2%2Fimage.png?alt=media&amp;token=e909db3a-888e-40ed-8ed7-88d8097141be" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Veri Olmasa Bile Tablo Başlıklarını Göster:** Bu seçenek işaretlendiğinde, tablo tamamen boş bile olsa başlık iskeleti ekranda kalır; işaretlenmediğinde ise veri yoksa tablo başlıkları da gizlenir.
* **Pivot Teması:** Tablonun genel görsel tasarımını, renk paletini, kenarlıklarını ve hücre boşluklarını değiştirmeye yarayan tema seçeneğidir.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F3OUU9sGVO2jcesO6CEpY%2Fimage.png?alt=media&amp;token=f429e8c2-f9f4-4645-8805-b88841ab5f56" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.
* **Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.
* **Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.
* **Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.
* **Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.
* **Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

<mark style="color:green;">**Veri Yok Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FY8RxyBsoahnmafbHtXo2%2Fimage.png?alt=media&amp;token=26a86a86-2dd4-48aa-960f-ecbf1d6c2057" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Veri Yok Açıklaması:** Veri gelmediğinde kullanıcıya gösterilecek mesajı belirler. Default olarak *“Seçilen kriterlerde veri bulunamadı. Plugin görselleştirilemedi.” mesajı görünür.*
* **Veri Yok Yazı Stilleri:** Mesajı **kalın** , *italik* veya altı çizili yapmanı sağlar.
* **Veri Yok Yazı Stili:** Yazı tipini/fontunu belirler.
* **Veri Yok Yazı Boyutu:** Mesajın font büyüklüğünü belirler.
* **Veri Yok Yazı Rengi:** Mesajın hangi renkte gösterileceğini belirler.
  {% endtab %}
  {% endtabs %}

{% hint style="info" %}
**Not:** Standart Mod ve Gelişmiş Mod aynı veri eşleştirme mantığını kullanmasına rağmen farklı tablo altyapılarına sahiptir. Bu nedenle iki mod arasında geçiş yapıldığında Pivot Tablonun görünümünde ve kullanılabilir ayarlarda farklılıklar oluşabilir.
{% endhint %}

## Kullanım Örneği

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FJnxXiq9G7G8pcEpROVim%2FScreenshot%202026-08-18%20115804.png?alt=media&amp;token=0bd86c0a-cc5c-41c1-9c2e-077f15669832" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Yukarıdaki örnekte, **Müşteri Segmentlerine Göre Bölgesel Ciro Dağılımı** pivot tablo üzerinde gösterilmektedir. Tablonun satırlarında **bölgeler** (Ege, Karadeniz, İç Anadolu, Marmara ve Akdeniz), sütunlarında ise **müşteri segmentleri** (Kurumsal, Bireysel ve VIP) yer almaktadır. Hücrelerde bulunan değerler, ilgili bölge ile müşteri segmentinin kesişiminde elde edilen toplam **ciroyu** göstermektedir.

Örneğin, **Marmara** bölgesinde VIP müşteri segmentinden elde edilen ciro **1.127.907.220** iken, aynı bölgenin toplam cirosu **2.832.709.230** olarak görülmektedir. Bu yapı sayesinde bir müşteri segmentinin farklı bölgelerdeki performansı veya aynı bölgedeki farklı müşteri segmentlerinin ciro katkısı tek bir görünüm üzerinden karşılaştırılabilir.

Tablonun sağ tarafında yer alan **Total** sütunu her bölgenin toplam cirosunu, alt bölümdeki **Total** satırı ise her müşteri segmentinin tüm bölgelerdeki toplam cirosunu göstermektedir. Sağ alt köşede bulunan **13.831.565.730** değeri ise tabloda yer alan tüm bölgeler ve müşteri segmentleri için hesaplanan genel toplam ciroyu ifade etmektedir.

Pivot tablo, yüksek hacimli ve detaylı veri setlerini belirlenen satır ve sütun kırılımlarına göre gruplayarak daha okunabilir ve karşılaştırılabilir bir özet yapıya dönüştürür. Böylece kullanıcılar veriyi tek tek satırlar üzerinden incelemek yerine, farklı kategorilerin kesişimindeki sonuçları hızlı bir şekilde analiz edebilir.

Bileşen üzerinde oluşturulan pivot görünümü, desteklenen **dışa aktarma seçenekleri** kullanılarak Excel, PDF ve diğer uygun formatlarda dışarı aktarılabilir. Bu sayede pivot tablo üzerinde elde edilen özet sonuçlar sistem dışında incelenebilir, paylaşılabilir veya farklı raporlama süreçlerinde kullanılabilir.


# Measure Tile: Metrik Kartı

Measure Tile, kumanda tablolarında (dashboards) en kritik performans göstergelerini (KPI) veya özet sayısal değerleri tek bir bakışta, büyük puntolarla vurgulamak için kullanılan temel bileşendir. Diğer grafik türleri verilerin dağılımını, eğilimini veya birbirleriyle olan ilişkilerini gösterirken; Measure Tile doğrudan net bir sonuca odaklanır.

Measure Tile; toplam ciro, aktif müşteri sayısı, günlük sipariş adedi, hedef gerçekleşme yüzdesi veya toplam personel sayısı gibi yönetici özet ekranlarında ilk görülmesi istenen anahtar metriklerin sunumunda kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Bileşenin en büyük avantajı, sayfanın en üstünde veya stratejik noktalarında konumlandırılarak veri setinin en önemli sonucunu, karmaşık grafik okumalarına gerek kalmadan saniyeler içinde kullanıcıya aktarabilmesidir.

{% hint style="info" %}
**Not:** Measure Tile, tekil ve güçlü bir sayıyı vurgulamak için tasarlanmıştır. Verilerin zamana bağlı değişimini (trendini) veya kategorik kırılımlarını göstermek için kullanılamaz. Genellikle dashboard tasarımlarında üst bilgi paneli (header) olarak birden fazla Measure Tile yan yana dizilir ve alt kısımdaki detaylı grafiklerin özetini oluşturur.
{% endhint %}

## &#x20;Measure Tile Bileşeninin Eklenmesi

Measure Tile eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden **Measure Tile** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FUNpi94LrzBhalZeNIkQK%2Fimage.png?alt=media&amp;token=2263f8d1-bdfa-41e2-b9d5-ca0bc01f65f3" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bileşen eklendikten sonra kutuda gösterilmek istenen sayısal ölçü alanı eşleştirilerek yapılandırma tamamlanır.

## Measure Tile Araçları

<img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fv9O7kDb9rSeSHdvIKx94%2Funknown.png?alt=media&amp;token=52f3fb9c-2902-43ae-aa5a-b03190f2ca0f" alt="" height="316" width="503">

1. **Araçları Aç/Kapat:** Görsel ile ilgili düzenleme yapılan ikonların açıp kapatıldığı ikondur.
2. **Veri:** Kullanıcının kendi verileriyle görseli şekillendireceği alandır.
3. **Ayarlar:** Görselin renk/başlık gibi biçimsel özelliklerinin değiştirildiği alandır.
4. **Koşulsal Formatlama:** Grafik üzerinde tanımlanan belirli bir kural neticesinde verileri gözle daha kolay bir şekilde taramak için renksel biçimlendirmeler yapılan alandır
5. **Navigasyon:** Görselden belirlenen parametreye göre navigasyon verilen alandır
6. **Yenile:** Veri alanı ile grafiğin çalışması ve grafiğin yenilenmesini sağlar.
7. **Kaldır:** Görseli silmek için kullanılan alandır. “Kaldır” ikonuna tıklandığında “Bu görseli silmek istiyor musunuz?” şeklinde uyarı çıkmaktadır

> **Not:** Navigasyon grafiklerde ortak olduğundan ayrı başlıkta yer alacaktır.

## Veri Yapılandırması

Measure Tile Bileşeninin oluşturulabilmesi için kullanılacak veri alanlarının tanımlanması gerekmektedir. Bu işlem **Veri** ekranı üzerinden gerçekleştirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FNhC7fn2RNWk8EGYbqVw9%2Fimage.png?alt=media&amp;token=c9b36de3-1e17-428d-8736-18790582dec9" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Tablolar & Kolonlar**</mark>
: Seçili modelde var olan tablo ve kolonların bulunduğu alandır.
&#x20;**Tablolar & Kolonlar** bölümünde yer alan kolonlar, sağ tarafta bulunan bölümlere sürükle-bırak ile eklenir.

<mark style="color:green;">**Kolon Eşleştirmeleri**</mark>

* **Sıralama ve Limit:** Kolon verisinin artan/azalan şekilde sıralamasının yapıldığı alandır.
* **Ölçü Değeri:** Grafiği şekillendirmek için kullanılacak sayısal verinin eklendiği alandır.&#x20;
* **Saklı Alan:** Grafikte gösterilmeyen default filtrede, formülde kullanılmak üzere verinin eklendiği alandır.

## Yapılandırma Ayarları

Measure Tile Bileşenine ait görünüm ve davranış ayarları **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F301UPtbNTLelpP6xjH0F%2Fimage.png?alt=media&amp;token=37089f68-e594-49f7-bf7b-2050bd90d628" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

{% hint style="warning" %}
**Not:** Measure Tile bileşeninde birden fazla **Ölçü Değeri** kullanılması durumunda, her ölçü için ayrı bir yapılandırma sekmesi oluşturulur. Kullanıcı, ekranın üst kısmında yer alan ölçü sekmeleri arasında geçiş yaparak her bir ölçünün ayarlarını bağımsız olarak düzenleyebilir.

<p align="center"><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FWd42P2TwugAozuDoTNBJ%2FScreenshot%202026-08-18%20142302.png?alt=media&amp;token=7ce28c21-668a-4f06-a780-adf112ab4ad5" alt="" data-size="original"></p>

Yukarıdaki örnekte olduğu gibi, bileşende **Bakım Sayısı** ve **Arıza Sayısı** ölçüleri birlikte kullanılıyorsa; her iki ölçü için başlık, açıklama, değer stili, ikon ve benzeri ayarlar ayrı ayrı tanımlanabilir.

Bazı ayarların tüm ölçüler için aynı şekilde uygulanması istenirse, ilgili alanlarda bulunan **Bütün kolonlara uygula** seçeneği kullanılabilir.
{% endhint %}

<mark style="color:green;">**Temalar**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FfgvYJ3u31j43F5YVyvhI%2Fimage.png?alt=media&amp;token=d2346a35-9994-4937-bb5b-0516f1861f95" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Tema Rengi:** Temanın ana rengini belirler. Seçilen renk, metin ve ikon gibi öğelerin vurgulanmasında kullanılır.
* **İkon Çerçevesini Göster:** Etkinleştirildiğinde, seçilen ikonun etrafında ince bir çerçeve görünür.

<mark style="color:green;">**Başlık Yazı Biçimlendirme**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FG2LNYd9A7mvOIZmbEE5p%2Fimage.png?alt=media&amp;token=3e8e67d0-22ce-40bf-8c40-ab9ce6c643c5" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Performans Döşeme Başlığı:** İlgili ölçüm değerinin üzerinde görünecek başlık metnini tanımlar.
* **Başlık Açıklaması Başlık Hizası:** Başlık açıklamasının hizasını belirler (sol, orta, sağ).
* **Başlık Yazı Stili:** Başlığın kalın, italik veya altı çizili olup olmayacağını seçebilirsiniz.
* **Başlık Yazı Tipi:** Başlıkta kullanılacak fontu belirler (ör. Verdana).
* **Boyut:** Başlık metninin punto büyüklüğünü tanımlar.

<mark style="color:green;">**Başlık Açıklaması Stili**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FVAHHQoFBVVC9K2peZphH%2Fimage.png?alt=media&amp;token=d0f9ffc5-6d78-4f91-9644-5265f80b876e" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Başlık Açıklaması:** Başlık altına eklenebilecek kısa bilgilendirici metindir.
* **Başlık Açıklaması Yazı Stili:** Kalın, italik, altı çizili gibi biçimlendirmeler uygulanabilir.
* **Başlık Açıklaması Yazı Tipi:** Açıklama metninde kullanılacak yazı tipini belirler.
* **Boyut:** Açıklama metni punto büyüklüğüdür.

<mark style="color:green;">**Değer Stili**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FAUJUWUmpFm6aKWLVI6Az%2Fimage.png?alt=media&amp;token=e157ee13-1dd1-4637-a806-5b4679c6499e" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Değer Pozisyonu:** Sayısal değerin hizasını belirler (sol, orta, sağ).
* **Değer Yazı Stili:** Kalın, italik, altı çizili gibi seçeneklerle biçimlendirme yapılabilir.
* **Değer Yazı Tipi:** Değerin font tipini belirler (ör. Verdana).
* **Boyut:** Sayısal değerin punto büyüklüğünü ayarlar.

<mark style="color:green;">**Görsel Ekle**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F8bVXCUPc6TTgqesk6Yn3%2Fimage.png?alt=media&amp;token=41583beb-857d-4a9f-ae4a-efbe634644c1" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **İkon:** İkon seçici yardımıyla plugine görsel bir simge ekleyebilirsiniz.
* **İkon Boyutu:** Eklenen ikonun büyüklüğünü belirler.
* **Resim mi?:** İkon yerine özel bir görsel dosyası (ör. logo) kullanılmak isteniyorsa bu seçenek etkinleştirilir.

<mark style="color:green;">**Veri Yok Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FgxQfGJo0k10JGfU59jpi%2Fimage.png?alt=media&amp;token=2a3c6de2-c0f1-4382-a99f-40118211e268" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Veri Yok Açıklaması:** Veri gelmediğinde kullanıcıya gösterilecek mesajı belirler. Default olarak *“Seçilen kriterlerde veri bulunamadı. Plugin görselleştirilemedi.” mesajı görünür.*
* **Veri Yok Yazı Stilleri:** Mesajı **kalın** , *italik* veya altı çizili yapmanı sağlar.
* **Veri Yok Yazı Stili:** Yazı tipini/fontunu belirler.
* **Veri Yok Yazı Boyutu:** Mesajın font büyüklüğünü belirler.
* **Veri Yok Yazı Rengi:** Mesajın hangi renkte gösterileceğini belirler.

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F187x46Qpp1InlLobjkmH%2Fimage.png?alt=media&amp;token=e160ea82-aa66-4769-b148-a49f36c3bbef" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Arkaplan Rengi:** Görselin arka plan rengini belirler.
* **Süre (Saniye):** Görselin animasyon veya geçiş hızını ayarlar.
* **Koşulsal Formatlamayı Göster:** Veriye bağlı olarak renklendirme (ör. belirli eşiğin üstü yeşil, altı kırmızı) yapılmışsa, bu biçimlendirmeyi gösterir veya gizler.

<mark style="color:green;">**Sayfalama**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FK1XEJlWXyvNhKaC1jySl%2Fimage.png?alt=media&amp;token=3c2a6426-633e-4504-b4e9-d95491a48eda" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Sayfalama:** Etkinleştirildiğinde birden fazla metrik veya değerin tek döşemede sıralı şekilde görüntülenmesini etkinleştirir.
* **Sayfalama Alt Butonları:** Sayfalama aktifken, alt kısımda geçiş düğmelerinin (ileri-geri okları) görüntülenmesini sağlar.

<mark style="color:green;">**Karşılaştırma**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FU0yqDyTfYNix8EOhSRLe%2Fimage.png?alt=media&amp;token=6b6123be-a506-470e-af20-176ca987c890" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Karşılaştırma:** Measure Tile üzerinde kullanılan ölçü değerlerinin birbiriyle karşılaştırılmasını sağlar. Etkinleştirildiğinde, ana ölçü değeri ile karşılaştırma için kullanılan diğer ölçü arasındaki fark bileşen üzerinde gösterilir.
* **Karşılaştırma Pozisyonu:** Karşılaştırma sonucunun Measure Tile içerisinde hangi konumda görüntüleneceğini belirler. Karşılaştırma bilgisi sol, orta veya sağ alanda konumlandırılabilir.
* **Karşılaştırma Açıklaması:** Karşılaştırma bilgisinin yanında gösterilecek açıklama metnini belirler. Örneğin *“Geçen Aya Göre”*, *“Önceki Döneme Göre”* veya *“Hedefe Göre”* gibi ifadeler kullanılabilir.
* **Ölçüm Gösterimi:** İki ölçü arasındaki karşılaştırma sonucunun nasıl gösterileceğini belirler. Örneğin değişim miktarı yüzdesel olarak görüntülenebilir.
* **Ondalık Sayısı:** Karşılaştırma sonucunda gösterilecek ondalık basamak sayısını belirler. Böylece karşılaştırma değeri istenen hassasiyette görüntülenebilir.
* **Renkleri Özelleştir:** Karşılaştırma sonucundaki artış, azalış veya belirlenen eşik durumlarında kullanılan varsayılan renkler yerine kullanıcı tarafından özel renkler tanımlanmasını sağlar.
  * **< Değeri:** Karşılaştırma sonucu belirtilen eşik değerin altında kaldığında kullanılacak rengi belirler.
  * **≥ Değeri:** Karşılaştırma sonucu belirtilen eşik değere eşit veya üzerinde olduğunda kullanılacak rengi belirler.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FtYrMJBBwnqnuVW28ybVb%2Fimage.png?alt=media&amp;token=b4109a37-908d-4fd6-aff5-e4d1812b06ec" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.
* **Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.
* **Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.
* **Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.
* **Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.
* **Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

## Kullanım Örneği

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fb1pZ87F9rEyZA5nZ6LaP%2Fimage.png?alt=media&amp;token=f472ecae-d27a-447c-805d-13eda57e16e2" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Yukarıdaki örnekte, **Measure Tile** bileşeni kullanılarak bakım ve arıza süreçlerine ait farklı performans göstergeleri tek bir görünüm üzerinden sunulmaktadır. Bileşen, tek bir ölçünün vurgulanmasının yanı sıra birden fazla ölçünün aynı döşeme içerisinde birlikte gösterilmesine ve ölçüler arasında karşılaştırma yapılmasına olanak tanır.

**Toplam Maliyet** başlıklı ilk Measure Tile içerisinde, 2024 ve 2025 yıllarına ait toplam maliyet değerleri birlikte gösterilmektedir. Döşemenin alt kısmında yer alan **Değişim** bilgisi ise bu iki ölçü arasındaki farkın yüzdesel olarak ifade edilmesini sağlar. Örnekte 2025 yılı toplam maliyetinin 2024 yılına göre azaldığı, yüzdesel değişim değeri ve aşağı yönlü gösterim ile kullanıcıya aktarılmaktadır. Bu yapı, önceki dönem ve mevcut dönem, gerçekleşen ve hedef ya da benzeri iki ölçünün karşılaştırılması gereken senaryolarda kullanılabilir.

**Tekrar Arıza Oranı** ve **Kritik Arıza Oranı** değerlerinin bulunduğu ikinci Measure Tile içerisinde ise birden fazla ölçü aynı bileşen üzerinde gösterilmektedir. Her ölçü için başlık, değer ve ikon gibi alanlar ayrı ayrı yapılandırılabildiğinden, aynı döşeme içerisinde yer alan metriklerin birbirinden kolaylıkla ayırt edilmesi sağlanır. Bu kullanım, aynı konu veya süreç ile ilişkili KPI'ların tek bir alanda toplu olarak takip edilmesi için uygundur.

**Toplam Duruş Süresi** başlıklı Measure Tile ise tek bir ölçünün ön plana çıkarıldığı kullanım örneğini göstermektedir. İlgili KPI, başlık, ikon ve sayısal değer ile birlikte sade bir yapıda sunularak kullanıcının metriğin mevcut durumunu hızlı şekilde değerlendirmesine olanak sağlar.

Bu örneklerde görüldüğü üzere Measure Tile; **tekil KPI gösterimi**, **birden fazla ölçünün aynı bileşende sunulması** ve **ölçüler arasındaki değişimin karşılaştırmalı olarak gösterilmesi** gibi farklı ihtiyaçlara göre yapılandırılabilir.


# Custom: Özel

**Custom** bileşeni, Vispeahen içerisinde standart grafik bileşenleriyle sunulan görselleştirmelerin ötesine geçerek daha esnek ve özelleştirilebilir grafiklerin oluşturulmasını sağlar.

Bileşen, Vega-Lite tabanlı bir yapı kullanır. Bu sayede kullanıcılar; veri alanlarını, eksenleri, renkleri, gösterim biçimlerini ve grafik yapısını ihtiyaçlarına göre özelleştirerek farklı görselleştirmeler oluşturabilir.

Custom bileşeni özellikle aşağıdaki durumlarda kullanılabilir:

* Standart grafik bileşenleri arasında bulunmayan görselleştirmelerin oluşturulması,
* Isı haritası (Heatmap), kutu grafiği (Box Plot), dağılım grafiği (Scatter Plot) ve benzeri özel grafiklerin kullanılması,
* Birden fazla grafik türünün aynı görünüm içerisinde birlikte gösterilmesi,
* Veri alanlarının renk, boyut, konum veya benzeri görsel özelliklerle farklı şekillerde ilişkilendirilmesi,
* Mevcut grafiklerin ihtiyaca göre daha detaylı biçimde özelleştirilmesi.

Custom bileşeninde kullanılacak veri alanları, diğer grafiklerde olduğu gibi **Veri** ekranından seçilir. Görselleştirmenin yapısı ise **Ayarlar** ekranında belirlenir. Burada Vega-Lite tarafından sunulan hazır grafik örneklerinden yararlanılabilir ve seçilen örnek, Vispeahen içerisindeki veri alanlarına göre uyarlanabilir.

Bu yapı sayesinde kullanıcıların her görselleştirmeyi sıfırdan oluşturması gerekmez. İhtiyaca uygun hazır bir Vega-Lite örneği seçilerek veri alanlarının eşleştirilmesi ve gerekli görsel düzenlemelerin yapılmasıyla farklı grafik türleri Vispeahen içerisinde kullanılabilir.

{% hint style="info" %}
**Not:** Custom bileşeninin kullanılabilmesi için ileri seviyede yazılım geliştirme bilgisi zorunlu değildir; ancak Vega-Lite'ın JSON tabanlı spesifikasyon yapısına ilişkin temel bilgi gereklidir. Vega-Lite örnek galerisindeki hazır görselleştirmeler başlangıç noktası olarak kullanılabilir ve ilgili tanımlar Vispeahen'deki veri alanlarına göre uyarlanabilir.
{% endhint %}

## Custom Bileşeninin Eklenmesi

Custom grafik eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden **Özel** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F4ramp5ltOB1GWgfjRtDv%2Fimage.png?alt=media&amp;token=4aa59725-da38-424e-9487-4ff3f2f64fbe" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bileşenin kullanımı temel olarak iki aşamadan oluşur:

1. **Veri** ekranından görselleştirmede kullanılacak kolonların belirlenmesi,
2. **Ayarlar** ekranından Vega-Lite JSON tanımının oluşturulması veya mevcut bir tanımın uyarlanması.

Veri alanları ile Vega-Lite kodunda kullanılan alanlar eşleştirildikten sonra bileşen yenilenerek görselleştirme oluşturulur.

## Custom Bileşeni Araçları

Custom bileşeni seçildiğinde bileşen üzerinde kullanılabilecek düzenleme araçları görüntülenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FvkpFJwWVWbO0ta510MRu%2Fimage.png?alt=media&amp;token=8dca66e5-a615-49eb-ac89-c808a9abf9b3" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

1. **Araçları Aç/Kapat:** Bileşene ait düzenleme araçlarının görüntülenmesini veya gizlenmesini sağlar.
2. **Veri:** Custom görselleştirmesinde kullanılacak veri alanlarının tanımlandığı ekrandır.
3. **Ayarlar:** Vega-Lite JSON tanımının oluşturulduğu ve bileşene ait diğer görünüm özelliklerinin yapılandırıldığı ekrandır.
4. **Yenile:** Veri ve yapılandırma üzerinde yapılan değişikliklerin uygulanarak görselleştirmenin yeniden oluşturulmasını sağlar.
5. **Kaldır:** Custom bileşeninin kumanda tablosundan kaldırılmasını sağlar.

## Veri Yapılandırması

Custom bileşeninde kullanılacak veri alanlarının öncelikle **Veri** ekranı üzerinden tanımlanması gerekir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fss89FImlzAVwsYP9UqGp%2Fimage.png?alt=media&amp;token=4a2c26d1-0c2c-4540-a386-b8975044a634" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Tablolar & Kolonlar**</mark>
: Seçili modelde var olan tablo ve kolonların bulunduğu alandır.
&#x20;**Tablolar & Kolonlar** bölümünde yer alan kolonlar, sağ tarafta bulunan bölümlere sürükle-bırak ile eklenir.

<mark style="color:green;">**Kolon Eşleştirmeleri**</mark>

* **Sıralama ve Limit:** Sorgu sonucunda dönecek verilerin sıralamasının ve gerekirse kayıt limitinin belirlenmesini sağlar.
* **Columns:** Custom görselleştirmesinde kullanılacak veri alanlarının eklendiği temel alandır. Kategorik, tarihsel veya sayısal kolonlar bu alana eklenebilir. Eklenen kolonların adları, Vega-Lite kodunda bulunan `field` tanımları ile eşleştirilerek görselleştirmede kullanılır.
* **Saklı Alan:** Görsel üzerinde doğrudan kullanılmayan ancak filtreleme, formül veya diğer arka plan işlemlerinde ihtiyaç duyulan kolonların eklenmesini sağlar.

{% hint style="warning" %}
**Önemli:** `Columns` alanına eklenen kolonlar, Vega-Lite kodunda kullanılabilir hale gelir. Bir kolonun X ekseninde, Y ekseninde, renkte, boyutta veya başka bir görsel özellikte kullanılacağı ise JSON içerisinde bulunan `encoding` tanımları ile belirlenir.
{% endhint %}

## Yapılandırma Ayarları

Custom bileşeninde görselleştirmenin temel yapısı **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FbdDOlqdVDBnw5Uwo8LhP%2Fimage.png?alt=media&amp;token=41823537-bbf8-4192-b721-c3d0c22eeb0f" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

{% hint style="info" %}
Standart grafik bileşenlerinde grafik tipi, eksenler ve görsel özellikler arayüz seçenekleri üzerinden yapılandırılırken, Custom bileşeninde bu tanımların büyük bölümü doğrudan **Vega-Lite spesifikasyonu** içerisinde yapılır.
{% endhint %}

<mark style="color:green;">**Vega Lite Plugin Özelleştirme**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F5jsQPGuhTu1DJQwkdtBM%2Fimage.png?alt=media&amp;token=2805debc-21af-4dc9-9006-40e59faaf5f4" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bu bölümde Custom görselleştirmesinin Vega-Lite JSON tanımının girildiği kod editörü bulunur.

Vega-Lite tanımında grafiğin türü, kullanılacak veri alanları, eksenler, renkler, tooltip bilgileri, katmanlar ve diğer görsel özellikler tanımlanabilir.

Örneğin temel bir Vega-Lite tanımında:

* `mark`, kullanılacak görsel işaretin veya grafik yapısının türünü,
* `encoding`, veri alanlarının görsel özelliklerle nasıl eşleştirileceğini,
* `field`, Vispeahen'den gelen hangi kolonun kullanılacağını,
* `type`, ilgili alanın veri tipini,
* `x` ve `y`, eksenlerde kullanılacak alanları,
* `color`, verinin renkle nasıl temsil edileceğini,
* `tooltip`, kullanıcı grafik üzerinde ilgili noktaya geldiğinde gösterilecek bilgileri

tanımlamak için kullanılabilir.

Örneğin Veri ekranındaki **Tarih** kolonu X ekseninde kullanılacaksa Vega-Lite tanımında ilgili alan:

`"field": "Tarih"`

şeklinde eşleştirilir.

Benzer şekilde **Maksimum\_Sicaklik** kolonu görselin renk yoğunluğunu belirleyecekse `color` tanımı içerisinde bu kolon kullanılabilir.

{% hint style="info" %}

#### Hazır Vega-Lite Örneklerinin Kullanılması

Vega-Lite tarafından sunulan hazır örnekler Custom bileşeninde oluşturulacak grafikler için başlangıç noktası olarak kullanılabilir.

Kullanıcı, ihtiyacına uygun bir Vega-Lite örneğinin JSON tanımını alarak Custom bileşenindeki kod editörüne uyarlayabilir.

Bu işlem sırasında özellikle;

* Örneğin kendi veri kaynağını tanımlayan `data` alanları,
* `field` içerisinde kullanılan kolon isimleri,
* Veri tipleri,
* Eksen tanımları,
* Başlıklar,
* Renk ve diğer görsel özellikler

Vispeahen içerisinde kullanılacak veri yapısına göre kontrol edilmelidir.

Vispeahen veriyi kendi veri modeli üzerinden sağladığı için, harici bir CSV veya URL kullanan Vega-Lite örneklerinde bulunan veri kaynağı tanımlarının doğrudan kullanılmasına çoğu durumda ihtiyaç duyulmaz.
{% endhint %}

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FSQcIP7XiOf8CTize9Ikv%2Fimage.png?alt=media&amp;token=548d5808-53ee-4979-b26e-dc58034e58df" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Custom bileşeni, standart grafiklerin yanı sıra Vega-Lite tarafından desteklenen harita tabanlı görselleştirmelerin oluşturulmasında da kullanılabilir. Harita özelliği etkinleştirildiğinde, kullanılacak coğrafi yapı **Topojson** alanı üzerinden belirlenir.

* **Mevcut plugin bir haritadır:** Etkinleştirildiğinde Custom bileşeninin harita tabanlı bir görselleştirme olarak kullanılacağını belirtir. Bu seçenek, bölge veya alan bazlı coğrafi görünümler oluşturulacağı durumlarda kullanılır.
* **Topojson:** Haritada kullanılacak coğrafi sınır yapısını belirler. Seçilen TopoJSON tanımı, görselleştirmede kullanılacak ülke, bölge veya idari alanların geometrisini sağlar. Örneğin **UK - NUTS 1** seçildiğinde, Birleşik Krallık'ın NUTS 1 seviyesindeki bölgesel sınırları harita üzerinde kullanılabilir.

Harita kullanımlarında, veri içerisindeki bölge veya konum bilgisinin seçilen TopoJSON yapısındaki ilgili alanlarla uyumlu olması gerekir. Böylece veriler doğru coğrafi alanlarla eşleştirilerek harita üzerinde görselleştirilebilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FH4RlhQnhVzzS23GWOsdv%2Fimage.png?alt=media&amp;token=f9f8d597-a95a-480d-8a8d-80324ee31bc3" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F3OUU9sGVO2jcesO6CEpY%2Fimage.png?alt=media&amp;token=f429e8c2-f9f4-4645-8805-b88841ab5f56" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.
* **Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.
* **Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.
* **Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.
* **Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.
* **Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

<mark style="color:green;">**Veri Yok Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FY8RxyBsoahnmafbHtXo2%2Fimage.png?alt=media&amp;token=26a86a86-2dd4-48aa-960f-ecbf1d6c2057" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Veri Yok Açıklaması:** Veri gelmediğinde kullanıcıya gösterilecek mesajı belirler. Default olarak *“Seçilen kriterlerde veri bulunamadı. Plugin görselleştirilemedi.” mesajı görünür.*
* **Veri Yok Yazı Stilleri:** Mesajı **kalın** , *italik* veya altı çizili yapmanı sağlar.
* **Veri Yok Yazı Stili:** Yazı tipini/fontunu belirler.
* **Veri Yok Yazı Boyutu:** Mesajın font büyüklüğünü belirler.
* **Veri Yok Yazı Rengi:** Mesajın hangi renkte gösterileceğini belirler.


# Haritalar


# Map (Cluster): Harita (Kümelenmiş)


# Map (Choropleth): Harita (Koroplet)


# Map (Bubbles): Harita (Kabarcıklı)


# Map (Heatmap): Isı Haritası


# Route Map: Rota Haritası


# Turkey Map: Türkiye Haritası


# World Map: Dünya Haritası


# Diğer Bileşenler

**Diğer Bileşenler** kategorisi, doğrudan veri analizi veya grafik oluşturma amacı taşımayan; kumanda tablosunun görsel düzenini, açıklayıcılığını ve harici içeriklerle entegrasyonunu destekleyen yardımcı bileşenleri içerir.

Bu kategori altında **Title**, **Image** ve **I-Frame** bileşenleri yer almaktadır.

* **Title:** Kumanda tablosu içerisinde başlık, açıklama veya bölüm adı gibi metinsel içeriklerin gösterilmesini sağlar. Dashboard üzerindeki farklı alanları ayırmak, kullanıcıya yönlendirme yapmak veya raporun genel başlığını oluşturmak amacıyla kullanılabilir.
* **Image:** Kumanda tablosuna logo, fotoğraf, şema, infografik veya benzeri statik görsellerin eklenmesini sağlar. Kurumsal kimliği desteklemek veya rapor içeriğini görsel olarak zenginleştirmek amacıyla kullanılabilir.
* **I-Frame:** Harici web sayfalarının, web tabanlı uygulamaların, haritaların, videoların veya bağlantı üzerinden erişilebilen içeriklerin doğrudan kumanda tablosu içerisinde görüntülenmesini sağlar. Böylece kullanıcı farklı bir sayfaya geçmeden harici içeriklere dashboard üzerinden erişebilir.

Bu bileşenler genellikle tablo, kolon veya ölçü eşleştirmelerine ihtiyaç duymaz. Bileşenlere ait içerik ve görünüm özellikleri ağırlıklı olarak **Ayarlar** ekranı üzerinden yapılandırılır.


# Title: Başlık

Başlık (Title) bileşeni, kumanda tablolarındaki (dashboard) verileri düzenlemek, raporlara kurumsal bir kimlik kazandırmak ve sayfaları mantıksal bölümlere ayırmak için kullanılan temel bir tasarım ve düzen aracıdır. Doğrudan bir veri görselleştirmesi yapmamasına rağmen, analizlerin doğru bağlamda okunabilmesi için kritik bir öneme sahiptir.

Başlık bileşeni; sayfanın en üstüne yerleştirilen ana rapor isimleri, farklı grafik gruplarını birbirinden ayıran alt başlıklar veya önemli bir paneli vurgulayan metin şeritleri oluşturmak amacıyla tasarlanmıştır.

Bileşenin en büyük avantajı, raporu inceleyen son kullanıcıya (yöneticilere veya müşterilere) ekrandaki verilerin neyi temsil ettiğini anında açıklayarak görsel bir hiyerarşi kurmasıdır.

{% hint style="info" %}
**Not:** Başlık bileşeni, dinamik verilerden ziyade statik ve açıklayıcı metinleri barındırır. Bu nedenle, diğer grafiklerdeki gibi karmaşık veri veya kolon eşleştirmelerine (X ekseni, Y ekseni vb.) ihtiyaç duymaz. Doğrudan ayarlar menüsü üzerinden metin girişi yapılarak kullanılır.
{% endhint %}

## Başlık Bileşeninin Eklenmesi

Başlık eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden **Başlık** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FitJ49w3EnPF6VmKdOL8f%2Fimage.png?alt=media&amp;token=ab9eebd5-44c5-454d-9323-7bf111731640" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bileşen eklendikten sonra, herhangi bir veri tablosundan kolon sürüklemeye gerek kalmaksızın doğrudan Ayarlar (Configuration) paneline geçilerek başlık metni ve tasarımı oluşturulur.

## Başlık Bileşeni Araçları

<img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F8cYrHQrz1P7X6eJ7ma72%2Funknown.png?alt=media&amp;token=3c2591d9-4fb2-4659-a637-fcfc21951d4e" alt="" height="252" width="389">

1. **Araçları Aç/Kapat:** Görsel ile ilgili düzenleme yapılan ikonların açıp kapatıldığı ikondur.
2. **Ayarlar:** Görselin renk/başlık gibi biçimsel özelliklerinin değiştirildiği alandır
3. **Yenile:** Veri alanı ile grafiğin çalışması ve grafiğin yenilenmesini sağlar.
4. **Kaldır:** Görseli silmek için kullanılan alandır. “Kaldır” ikonuna tıklandığında “Bu görseli silmek istiyor musunuz?” şeklinde uyarı çıkmaktadır.

## Yapılandırma Ayarları

Başlık (Title) bileşenine ait görünüm ve davranış ayarları Ayarlar ekranı üzerinden yönetilir

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FAVIVJDXB7rh1tzfhE6uA%2Fimage.png?alt=media&amp;token=8fe40e64-aa1d-405a-9131-791e2178d9a8" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fs6WGUxuyR34lIeXeEeTC%2Fimage.png?alt=media&amp;token=7ab0ec15-e3e3-4282-86b4-10aef705405b" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Arkaplan Rengi:** Grafiğin arka plan rengini belirlemenizi sağlar. Renk seçimi, mevcut palet üzerinden yapılabilir.
* **Link Alanı:** Başlık grafiğine tıklandığında yönlendirme yapılacak bağlantı bilgisi (URL) bu alana girilir.
* **Link Rengi:** Başlık grafiğine link verildiğinde, metnin görüntüleneceği renk bu alanda belirlenir.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F3OUU9sGVO2jcesO6CEpY%2Fimage.png?alt=media&amp;token=f429e8c2-f9f4-4645-8805-b88841ab5f56" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.
* **Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.
* **Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.
* **Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.
* **Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.
* **Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

## Ne Zaman Kullanılır?

Başlık (Title) eklentisi, gösterge panolarınızı (dashboard) isimlendirmek, analizlere bağlam kazandırmak ve rapor üzerindeki görselleri mantıksal bölümlere ayırmak için kullanılan temel bir tasarım ve metin aracıdır.

Link (Bağlantı) Ekleme Özelliği: Başlık eklentisinin en önemli işlevlerinden biri de sadece statik bir metin olmanın ötesine geçerek interaktif bir yönlendirme aracına dönüşebilmesidir. Bu başlığın arka planına bir URL (link) eklendiğinde, kullanıcılar başlığın üzerine tıklayarak farklı hedeflere yönlendirilebilir.

Başlık bileşeni ve link özelliği özellikle aşağıdaki durumlarda kullanılabilir:

* Gösterge panolarının genel amacını ve içeriğini net bir şerit halinde vurgulamak,
* Geniş ve kalabalık raporları görsel olarak bölümlere (örneğin; "Finansal Metrikler", "Operasyonel Metrikler" gibi alt başlıklara) ayırmak,
* Link özelliği ile: Ana özet tablosunu inceleyen kullanıcıları, başlığa tıklatarak daha derinlemesine verilerin olduğu alt detay ekranlarına yönlendirmek,
* Başlığa tıklandığında, raporlanan verinin kaynağı olan dış bir web sitesine, şirketin internet portalına bir dokümantasyon sayfasına veya CRM sistemine doğrudan hızlı geçiş (kısayol) sağlamak.

Bu yapı sayesinde başlıklar sadece estetik bir metin veya etiket olmaktan çıkar; raporlar ve sistemler arası navigasyonu (gezintiyi) sağlayan fonksiyonel bir köprü görevi görür.


# Image: Görsel

Görsel (Image) bileşeni, kumanda tablolarına veri görselleştirmelerinden bağımsız olarak **resim, logo, şema, infografik veya benzeri görsel içeriklerin eklenmesini** sağlar. Bileşen herhangi bir veri analizi veya hesaplama gerçekleştirmez; dashboard tasarımını desteklemek, kurumsal kimliği yansıtmak ve kullanıcıya ek görsel bilgi sunmak amacıyla kullanılır.

Görsel bileşeni özellikle aşağıdaki durumlarda kullanılabilir:

* Kumanda tablosuna kurum veya ürün logosunun eklenmesi,
* Raporun içeriğini destekleyen açıklayıcı şema veya infografiklerin gösterilmesi,
* Üretim tesisi, cihaz, ürün, lokasyon veya benzeri nesnelere ait referans görsellerin sunulması,
* Dashboard içerisinde bölümleri görsel olarak destekleyen statik görsellerin kullanılması,
* Kullanıcıya ek bilgi sağlayan açıklayıcı veya yönlendirici görsellerin gösterilmesi.

Görsel kaynağı, harici bir **URL** üzerinden tanımlanabileceği gibi kullanıcının bilgisayarından bir resim dosyası yüklenerek de belirlenebilir.

{% hint style="info" %}
**Not:** Görsel bileşeni genellikle statik dosyaları (URL veya yükleme yoluyla) barındırır. Bu nedenle, standart grafiklerdeki gibi satır/sütun eşleştirmelerine veya karmaşık veri yapılandırmalarına ihtiyaç duymaz. Doğrudan 'Ayarlar' sekmesi üzerinden yönetilir.
{% endhint %}

## Görsel Bileşeninin Eklenmesi

Görsel eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden **Resim** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fy23XHglryQW0QTLPOLQe%2Fimage.png?alt=media&amp;token=54ed1856-a5b8-4838-8fbc-210982cfa609" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bileşen eklendikten sonra veri sekmesi atlanarak doğrudan Ayarlar (Configuration) paneline geçilir ve görselin kaynağı tanımlanır.

## Görsel Bileşeni Araçları

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FQg6pDH6yloqUfQJjUemu%2Fimage.png?alt=media&amp;token=87d27354-dc09-49d1-a160-264d66550f2c" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

1. **Araçları Aç/Kapat:** Görsel ile ilgili düzenleme yapılan ikonların açıp kapatıldığı ikondur.
2. **Ayarlar:** Görselin renk/başlık gibi biçimsel özelliklerinin değiştirildiği alandır
3. **Yenile:** Veri alanı ile grafiğin çalışması ve grafiğin yenilenmesini sağlar.
4. **Kaldır:** Görseli silmek için kullanılan alandır. “Kaldır” ikonuna tıklandığında “Bu görseli silmek istiyor musunuz?” şeklinde uyarı çıkmaktadır.

## Yapılandırma Ayarları

Image Bileşenine ait görünüm ve davranış ayarları **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FDonPMo1g0OZDo4CghDJy%2Fimage.png?alt=media&amp;token=6d784ee8-2eae-4b83-a80f-42ac154a8a28" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

* **Bağlantı:** Eklenecek resme ait URL bilgisinin girildiği alandır.
* **Resim yükle:** Bilgisayardan (lokalden) resim dosyasının yüklendiği alandır.


# I-Frame: I-Frame

I-Frame (Inline Frame) bileşeni, harici web sayfalarının, web tabanlı uygulamaların, haritaların, videoların veya bağlantı üzerinden erişilebilen farklı içeriklerin doğrudan kumanda tablosu içerisinde görüntülenmesini sağlar. Bu sayede kullanıcı, dashboard ekranından ayrılmadan farklı bir sistemde veya web kaynağında bulunan içeriğe erişebilir.

I-Frame bileşeni özellikle aşağıdaki durumlarda kullanılabilir:

* Kurum içi intranet veya portal sayfalarının dashboard içerisinde görüntülenmesi,
* Harici web tabanlı uygulama veya sistem ekranlarının gösterilmesi,
* Harita servisleri üzerinden lokasyon veya saha bilgilerinin sunulması,
* Canlı finans, piyasa veya benzeri web tabanlı bilgi ekranlarının kullanılması,
* Eğitim veya bilgilendirme amacıyla video içeriklerinin gösterilmesi,
* Web üzerinden erişilebilen doküman veya PDF içeriklerinin dashboard içerisinde sunulması.

{% hint style="info" %}
**Not:** I-Frame bileşeni, görüntülenecek içeriği bir web adresi (URL) üzerinden aldığı için standart grafik bileşenlerinde bulunan tablo, kolon veya ölçü eşleştirmelerine ihtiyaç duymaz. İçeriğe ait bağlantı ve görünüm ayarları doğrudan **Ayarlar** ekranı üzerinden yapılandırılır.

Ayrıca bazı web siteleri güvenlik politikaları nedeniyle kendi içeriklerinin başka bir web uygulaması içerisinde I-Frame olarak görüntülenmesine izin vermeyebilir. Bu durumda bağlantı doğru olsa dahi ilgili içerik bileşen içerisinde açılamayabilir.
{% endhint %}

## I-Frame Bileşeninin Eklenmesi

I-Frame eklemek için **Plugin Listesi** içerisinden **I-Frame** bileşeni seçilir ve kumanda tablosuna eklenir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FGi8JRS3PTAaxswUvD3zD%2Fimage.png?alt=media&amp;token=acd6c49b-2a8b-4e4c-aeb9-bd873182c13e" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Bileşen eklendikten sonra herhangi bir veri alanı tanımlamaya gerek kalmadan doğrudan **Ayarlar** ekranına geçilir. Görüntülenmek istenen web sayfasının, uygulamanın veya dokümanın bağlantı adresi tanımlanarak içerik dashboard içerisinde gösterilebilir.

## I-Frame Bileşeni Araçları

<img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FmLC2WFrEtv5sfcJ11zoe%2Funknown.png?alt=media&amp;token=eb7db40e-806b-47a4-b99e-65d5f50ee66e" alt="" width="365">

1. **Araçları Aç/Kapat:** Görsel ile ilgili düzenleme yapılan ikonların açıp kapatıldığı ikondur.
2. **Ayarlar:** Görselin renk/başlık gibi biçimsel özelliklerinin değiştirildiği alandır
3. **Yenile:** Veri alanı ile grafiğin çalışması ve grafiğin yenilenmesini sağlar.
4. **Kaldır:** Görseli silmek için kullanılan alandır. “Kaldır” ikonuna tıklandığında “Bu görseli silmek istiyor musunuz?” şeklinde uyarı çıkmaktadır.

## Yapılandırma Ayarları

I-Frame Bileşenine ait görünüm ve davranış ayarları **Ayarlar** ekranı üzerinden yönetilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FY0tuHjYoTLmz71bEnAvI%2Fimage.png?alt=media&amp;token=0c5e28fb-e2c9-482b-b24a-06382c3de1fe" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<mark style="color:green;">**Genel Görünüm**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FIEX6pBgdSqBqi8sX91cS%2Fimage.png?alt=media&amp;token=8aa9d209-deec-4db7-9d4c-dbcbd7fb29f9" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **İç Genişlik:** I-Frame grafiğinde gösterilecek içeriğin (bir web sayfası, PDF gibi) yatayda ne kadar genişlikte görüntüleneceğini belirler.
* **İç Yükseklik:** I-Frame grafiğinde gösterilecek içeriğin dikeyde ne kadar yükseklikte görüntüleneceğini belirler.
* **Arkaplan Rengi:** I-Frame grafiği arka plan rengini belirler.

<mark style="color:green;">**Başlık Ayarları**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fag3hLu35nRwD3dLq61Ep%2Fimage.png?alt=media&amp;token=ec0300f6-f32e-47d4-90ad-72400e5b023a" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Başlık:** Grafiğe verilecek başlığın tanımlandığı alandır.
* **Başlık Hizası:** Grafik başlığının sola, ortaya veya sağa hizalanmasını sağlar.
* **Başlık Yazı Stilleri:** Grafik başlığının kalın, italik veya altı çizili gibi yazı stilleriyle biçimlendirilmesini sağlar.
* **Başlık Yazı Stili:** Grafik başlığında kullanılacak yazı tipini (font) belirlemenizi sağlar.
* **Başlık Yazı Rengi:** Grafik başlığının metin renginin değiştirilmesini sağlar.
* **Başlık özelliklerini rapordaki diğer pluginlere uygula:** Tanımlanan başlık ayarlarının (stil, renk, hizalama vb.) aynı dashboard içindeki diğer grafik bileşenlerinin başlıklarına da otomatik olarak uygulanmasını sağlar.

<mark style="color:green;">**Diğer**</mark>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F0I3aPqpYgux9KLsQDu30%2Fimage.png?alt=media&amp;token=70a3b76c-eae4-496b-afd0-0200c1d29fa2" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

* **Link Alanı:** I-Frame grafiğinde görüntülenecek web sayfası ya da belgenin bağlantı adresinin girildiği alandır. Bu alana girilen link, grafikte içerik olarak gösterilir.


# Filtreleme ve Etkileşim


# İnteraction


# Navigation


# Drill Down


# Global Filter


# Oturum Değişkeni

Bu bölümde, Oturum Değişkeninin Vispeahen’de yapılandırılması ve kullanıma alınması için izlenmesi gereken adımlar yer almaktadır. İçerik; temel kavramlardan veri modeli hazırlığına, değişkenin oluşturulmasından analiz ve global filtre bağlantılarına, kullanıcı bazlı sonuçların doğrulanmasından farklı kullanım senaryolarına kadar tüm süreci kapsar.

{% hint style="info" %}

#### **Kılavuzda kullanılan senaryo**

Kılavuzdaki uygulama adımları, perakende e-ticaret satış verileri üzerinden kurgulanan il bazlı yetkilendirme senaryosuyla açıklanmaktadır. Dört farklı kullanıcının aynı dashboard’a eriştiği bu senaryoda, görüntülenen veriler kullanıcının yetkili olduğu illere göre otomatik olarak sınırlandırılmaktadır.

| Kullanıcı          | Yetkili olduğu değerler | Görüntüleyebildiği kapsam |
| ------------------ | ----------------------- | ------------------------- |
| `vispeahen`        | Tümü                    | Tüm iller                 |
| `test_kullanici`   | 34                      | İstanbul                  |
| `test_kullanici_1` | 34, 35, 06              | İstanbul, İzmir ve Ankara |
| `test_kullanici_2` | 06                      | Ankara                    |

Bu yapı yalnızca il bazlı yetkilendirmeyle sınırlı değildir. Aynı yaklaşım; bölge, şube, departman, müşteri, ürün grubu veya benzeri farklı veri kırılımlarına göre uyarlanabilir.
{% endhint %}

Dokümantasyonu sırasıyla takip edebilir veya aşağıdaki yönlendirmeleri kullanarak ihtiyacınıza uygun bölüme doğrudan ulaşabilirsiniz.

<table data-view="cards"><thead><tr><th align="center"></th><th></th><th data-hidden data-card-target data-type="content-ref"></th></tr></thead><tbody><tr><td align="center"><h4><strong>1. Oturum Değişkeni Nedir?</strong></h4></td><td>Oturum Değişkeninin temel yapısını, çalışma biçimini, parametrelerden ayrılan yönlerini ve başlıca kullanım alanlarını inceleyin.</td><td><a href="/kumanda-tablosu/oturum-degiskeni/1.-oturum-degiskeni-nedir">1. Oturum Değişkeni Nedir?</a></td></tr><tr><td align="center"><h4><strong>2. Çalışılan Senaryo — İl Bazında Yetkilendirme</strong></h4></td><td>Kılavuzda kullanılan kullanıcı ve il kodu eşleşmelerini, yetki kapsamlarını ve kullanıcı bazında beklenen dashboard görünümünü inceleyin.</td><td><a href="/kumanda-tablosu/oturum-degiskeni/2.-calisilan-senaryo-il-bazinda-yetkilendirme">2. Çalışılan Senaryo — İl Bazında Yetkilendirme</a></td></tr><tr><td align="center"><h4><strong>3. Ön Koşul: Veri Modeli ve Kırılımlar</strong></h4></td><td>Oturum Değişkeni tanımlanmadan önce kaynak tablonun veri modeline nasıl eklenmesi gerektiğini ve kullanılacak kırılımların hangi koşulları sağlaması gerektiğini inceleyin.</td><td><a href="/kumanda-tablosu/oturum-degiskeni/3.-on-kosul-veri-modeli-ve-kirilimlar">3. Ön Koşul: Veri Modeli ve Kırılımlar</a></td></tr><tr><td align="center"><h4><strong>4. Adım Adım Oturum Değişkeni Oluşturma</strong></h4></td><td>Oturum Değişkeninin isim, veri tipi, varsayılan değer, çalıştırılma zamanı, bağlantı ve SQL sorgusu gibi özelliklerini tanımlayın; sorgu sonucunu test ederek yapılandırmayı kaydedin.</td><td><a href="/kumanda-tablosu/oturum-degiskeni/4.-adim-adim-oturum-degiskeni-olusturma">4. Adım Adım Oturum Değişkeni Oluşturma</a></td></tr><tr><td align="center"><h4><strong>5. Birden Fazla Kırı</strong>lım</h4></td><td>Birden fazla yetkilendirme kırılımı içeren ihtiyaçlarda Oturum Değişkeninin nasıl yapılandırılabileceğini ve ilgili kırılımların analizlere nasıl bağlanacağını inceleyin.</td><td><a href="/kumanda-tablosu/oturum-degiskeni/5.-birden-fazla-kirilim">5. Birden Fazla Kırılım</a></td></tr><tr><td align="center"><h4><strong>6. Oturum Değişkenini Analize Bağlama</strong></h4></td><td>Tanımlanan Oturum Değişkenini bir analizin varsayılan filtresine bağlayarak kullanıcı bazlı veri kapsamını ilgili analize uygulayın.</td><td><a href="/kumanda-tablosu/oturum-degiskeni/6.-oturum-degiskenini-analize-baglama">6. Oturum Değişkenini Analize Bağlama</a></td></tr><tr><td align="center"><h4><strong>7. Global Filtre ile Toplu Bağlama</strong></h4></td><td>Oturum Değişkenini global filtreye bağlayarak aynı yetkilendirme kuralını dashboard kapsamındaki analizlere tek noktadan uygulayın.</td><td><a href="/kumanda-tablosu/oturum-degiskeni/7.-global-filtre-ile-toplu-baglama">7. Global Filtre ile Toplu Bağlama</a></td></tr><tr><td align="center"><h4><strong>8. Sonuç: Kullanıcı Bazında Görünüm</strong></h4></td><td>Yapılandırma tamamlandıktan sonra farklı kullanıcılarla oturum açarak dashboard, analiz ve filtre sonuçlarının belirlenen yetki kapsamına uygunluğunu doğrulayın.</td><td><a href="/kumanda-tablosu/oturum-degiskeni/8.-sonuc-kullanici-bazinda-gorunum">8. Sonuç: Kullanıcı Bazında Görünüm</a></td></tr><tr><td align="center"><h4><strong>9. Diğer Kullanım Senaryoları</strong></h4></td><td>Oturum Değişkeninin güncel yıl, ay ve tarih değerlerinin oluşturulması ile kullanıcı bağlamı ve kişiselleştirme gibi farklı ihtiyaçlarda nasıl kullanılabileceğini inceleyin.</td><td><a href="/kumanda-tablosu/oturum-degiskeni/9.-diger-kullanim-senaryolari">9. Diğer Kullanım Senaryoları</a></td></tr><tr><td align="center"><h4><strong>10. Avantajlar</strong></h4></td><td>Oturum Değişkeni kullanımının kullanıcı bazlı veri erişimi, merkezi yönetim, tutarlılık, otomasyon ve bakım süreçlerine sağladığı katkıları inceleyin.</td><td><a href="/kumanda-tablosu/oturum-degiskeni/10.-avantajlar">10. Avantajlar</a></td></tr><tr><td align="center"><h4><strong>11. Faydalı İpuçları</strong></h4></td><td>Kolon ve kırılım uyumu, referans söz dizimi, sorgu testi, veri tipi ve varsayılan değer seçimi gibi yapılandırma sırasında dikkat edilmesi gereken noktaları inceleyin.</td><td><a href="/kumanda-tablosu/oturum-degiskeni/11.-faydali-ipuclari">11. Faydalı İpuçları</a></td></tr></tbody></table>


# 1. Oturum Değişkeni Nedir?

Oturum Değişkeni (Session Variable, kısaca SV), bir kullanıcının oturumu boyunca geçerli olan, o oturuma özel bir değer tutan değişkendir. Değeri genellikle oturum başında (örneğin kumanda tablosu yüklenirken) bir kez hesaplanır ve oturum boyunca sabit kalır. SV'nin değeri çoğunlukla oturum açan kullanıcıya göre şekillenir; böylece tek bir rapor, her kullanıcıya kendi bağlamına ve yetkisine uygun biçimde sunulur.

Parametreden temel farkı şudur: parametre, kullanıcının her rapor açılışında elle seçim yapmasını gerektirir; oturum değişkeni ise değerini arka planda otomatik üretir ve kullanıcıdan hiçbir müdahale beklemez.

### <mark style="color:cyan;">**Ne için kullanılır?**</mark>

Oturum değişkenlerinin yaygın kullanım alanları şunlardır:

* **Yetkilendirme / satır düzeyi güvenlik:** Analizlere ve global filtreye otomatik uygulanan filtrelerle kullanıcı yalnızca yetkili olduğu verileri (ör. kendi ili, şubesi veya bölgesi) görür. Bu kılavuzda çalışılan senaryo budur.
* **Kullanıcı bağlamı:** Oturum açan kullanıcının adı, rolü, departmanı veya bölgesi gibi bilgilerin rapor içinde gösterilmesi veya bu bilgilere göre içerik uyarlanmasıdır.
* **Kişiselleştirme:** Varsayılan dil, para birimi ya da görünüm gibi kullanıcıya göre değişen ön ayarların otomatik gelmesini içerir.
* **Dinamik varsayılanlar:** Rapor açıldığında filtrelere otomatik gelen değerler; ör. tüm dashboard'ların güncel yıl ile açılması veya tarih aralığının güncel ayın son gününe göre gelmesi. Bu örnek kullanım senaryoları 9. bölümde örneklenmiştir.


# 2. Çalışılan Senaryo — İl Bazında Yetkilendirme

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FUlUA3X3RBWDSHV1XcM91%2Fimage.png?alt=media&amp;token=c89777da-e58f-43c4-a507-8e8608847c04" alt=""><figcaption><p><mark style="color:$primary;"><strong>Görsel 1.</strong></mark> <em>Satış ve Ürün Performans Raporu</em> </p></figcaption></figure>

Bu kılavuzda dört kullanıcının, aynı "Satış ve Ürün Performans Raporu" dashboard’unu yalnızca yetkili oldukları illerle görmesini sağlayan bir oturum değişkeni (Session variable – SV) tasarlanmıştır. Yetki dağılımı `perakende_sv` tablosundaki `username` ve `city_code` eşleşmesine dayanır:

<table data-header-hidden><thead><tr><th valign="top"></th><th valign="top"></th><th valign="top"></th></tr></thead><tbody><tr><td valign="top"><h4><mark style="color:$primary;">Kullanıcı</mark></h4></td><td valign="top"><h4><mark style="color:$primary;">Görebileceği <code>city_code</code></mark></h4></td><td valign="top"><h4><mark style="color:$primary;">Kapsam</mark></h4></td></tr><tr><td valign="top"><mark style="color:purple;">vispeahen</mark></td><td valign="top">Tümü</td><td valign="top">Tüm iller</td></tr><tr><td valign="top"><mark style="color:purple;">test_kullanici</mark></td><td valign="top">34</td><td valign="top">İstanbul</td></tr><tr><td valign="top"><mark style="color:purple;">test_kullanici_1</mark></td><td valign="top">34, 35, 06</td><td valign="top">İstanbul, İzmir, Ankara</td></tr><tr><td valign="top"><mark style="color:purple;">test_kullanici_2</mark></td><td valign="top">06</td><td valign="top">Ankara</td></tr></tbody></table>


# 3. Ön Koşul: Veri Modeli ve Kırılımlar

Bir oturum değişkeni tanımlamadan önce, oturum değişkenine konu olacak veri kaynağının veri modeline doğru kırılımlarla eklenmiş olması gerekir. Örnekte `perakende_sv` adlı tablo kullanılmakta ve bu tablonun `username` ile `city_code` kırılımları alınmaktadır. Kırılım sayısında bir sınır yoktur: istenirse birden fazla oturum değişkeni tanımlanabilir ya da tek bir oturum değişkenine birden çok kırılım eklenebilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FXrIdKm05ahvtlw4tWahc%2Fimage.png?alt=media&amp;token=3d1df9db-6430-4bc6-aa60-d68ab7b6cdbe" alt=""><figcaption><p><mark style="color:$primary;"><strong>Görsel 2.</strong></mark> <em>Modeller penceresi — Perakende E-Ticaret Model; sağ üstte SV (oturum değişkeni) butonu.</em></p></figcaption></figure>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FZACFT5e5T4BOEfnXs93Q%2Fimage.png?alt=media&amp;token=76fe4f86-3f45-479b-a309-86dc55865c17" alt=""><figcaption><p><mark style="color:$primary;"><strong>Görsel 3.</strong></mark> <em>perakende_sv tablosu: city_code, username ve OGC_FID kolonları.</em></p></figcaption></figure>

{% hint style="info" %} <mark style="color:$primary;">**İpucu:**</mark> Oturum değişkeninin doğru çalışması için model içindeki kırılım adları, sonraki adımlarda filtreleyeceğiniz analiz tablosundaki kolon adıyla anlamlı biçimde eşleşmelidir (ör. `city_code`).
{% endhint %}


# 4. Adım Adım Oturum Değişkeni Oluşturma

Aşağıdaki adımlar, veri modeli ekranındaki SV butonundan başlayarak oturum değişkeninin tanımlanıp kaydedilmesine kadar tüm süreci kapsar.

{% stepper %}
{% step %}

### Adım 1: Oturum Değişkeni Ekranını Açma

Veri modeli ekranına gidin (Modeller penceresi). İlgili model seçiliyken (örnekte **Perakende E-Ticaret Model**), model seçim satırının sağ üst köşesindeki SV butonuna tıklayın.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F7Py1vN87I7rMUyewwBJn%2Fimage.png?alt=media&amp;token=e1a5386e-52dc-42b1-ac9e-2db7e1d65cd1" alt=""><figcaption><p><mark style="color:$primary;"><strong>Görsel 4.</strong></mark> <em>Model seçim satırının sağ üst köşesindeki SV butonu.</em></p></figcaption></figure>
{% endstep %}

{% step %}

### Adım 2: Yeni Oturum Değişkeni Ekleme

Açılan **Oturum Değişkenleri** ekranında mevcut oturum değişkenleri **İsim**, **Varsayılan Değer** ve **İşlemler** sütunlarıyla listelenir. Var olan bir oturum değişkenini düzenlemek için satırdaki kalem, silmek için çöp kutusu ikonu kullanılır. Yeni bir oturum değişkeni oluşturmak için sağ üstteki **Ekle** (Add) butonuna tıklayın.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FBng0fYovBaICSTatNpMz%2Fimage.png?alt=media&amp;token=9900acf5-d14f-4d93-8a88-a91ee27675bb" alt=""><figcaption><p><mark style="color:$primary;"><strong>Görsel 5.</strong></mark> <em>Oturum Değişkenleri ekranı — Ekle butonu ve İşlemler (düzenle/sil) ikonları.</em></p></figcaption></figure>
{% endstep %}

{% step %}

### Adım 3: Oturum Değişkeni Editörü

Açılan **Oturum Değişkeni Editörü** ekranında değişkenin tüm özellikleri tanımlanır:

* **İsim:** Değişkenin adı (örnekte `perakende_sv`). Bu ad, ilerleyen adımlarda `${session.perakende_sv}` biçiminde referans verilirken kullanılır.
* **Veri Tipi:** Değerin tipi — örnekte **Metin**.
* **Varsayılan Değer:** Sorgu bir sonuç döndürmezse kullanılacak yedek değer (örnekte `kullanici`).
* **Çalıştırılma Zamanı:** SV sorgusunun ne zaman koşacağı — örnekte **Kumanda Tablosu Yüklenirken**.
* **Bağlantı:** Sağ paneldeki **Bağlantılar** listesinden sorgunun koşacağı veri kaynağı seçilir (örnekte **Vispeahen Perakende Eticaret**).
* **SQL:** Orta paneldeki editöre, kullanıcıyı kırılıma göre bölen sorgu yazılır. Örnekte oturum açan kullanıcının görebileceği il kodları döndürülür:

```sql
select distinct city_code
from perakende_sv
where username = :username
```

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FXNu8n8aRNy6HgKtqeSRE%2Fimage.png?alt=media&amp;token=f89cca2d-076c-4135-9b96-81de409d7fac" alt=""><figcaption><p><mark style="color:$primary;"><strong>Görsel 6.</strong></mark> <em>Oturum Değişkeni Editörü — İsim, Veri Tipi, Varsayılan Değer, Çalıştırılma Zamanı, Bağlantılar ve SQL editörü.</em></p></figcaption></figure>

{% hint style="warning" %}
**Not:** Sorgudaki `:username`, o an oturum açan kullanıcının adıyla otomatik doldurulur. Böylece her kullanıcı için yalnızca kendi yetkili olduğu `city_code` değerleri döner.
{% endhint %}
{% endstep %}

{% step %}

### Adım 4: Sorguyu Test Etme (Çalıştır)

Sol alttaki **Çalıştır** butonuna tıklayarak sorguyu test edin. Dönen il kodları alttaki **Sorgu Sonucu** panelinde görüntülenir; böylece oturum değişkeninin doğru değerleri döndürdüğü kaydetmeden önce doğrulanır.
{% endstep %}

{% step %}

### Adım 5: Kaydetme (Uygula)

Sağ alttaki **Uygula** butonuna tıklandığında değişken kaydedilir ve bir önceki **Oturum Değişkenleri** listesine geri dönülür. Yeni oturum değişkeni artık listede görünür.
{% endstep %}
{% endstepper %}


# 5. Birden Fazla Kırılım

Yetkilendirme yalnızca il bazında olmak zorunda değildir. Kırılım sayısında sınır olmadığından, tek bir oturum değişkeni birden çok kırılım döndürebilir. Örneğin kullanıcıyı il + ilçe + ürün grubu düzeyinde yetkilendirmek isterseniz sorgu şu biçimde kurulabilir:

```sql
select distinct city_code, district_code, product_group
from perakende_sv
where username = :username
```

Bu durumda kullanıcı yalnızca kendi ilini/ilçesini değil, yetkili olduğu ürün gruplarını da görecek şekilde filtrelenir. Her kırılım, ilgili analizde eşleşen kolona ayrı ayrı bağlanır (bkz. [6. bölüm](/kumanda-tablosu/oturum-degiskeni/6.-oturum-degiskenini-analize-baglama) ve [7. bölüm](/kumanda-tablosu/oturum-degiskeni/7.-global-filtre-ile-toplu-baglama)). Alternatif olarak, her kırılım için ayrı bir oturum değişkeni de tanımlanabilir.


# 6. Oturum Değişkenini Analize Bağlama

Oturum değişkeni tanımlandıktan sonra, dashboard’daki ilgili analizlerin bu değişkene bağlanması gerekir. Aşağıdaki adımlar tek bir analiz için gösterilmiştir; aynı işlem yetkilendirilmesi istenen tüm analizler için tekrarlanır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fdca4Iv6jqn1CLtWydmhW%2Fimage.png?alt=media&amp;token=7f13671d-6fb4-45ce-8480-a6e2ab146e6b" alt=""><figcaption><p><mark style="color:$primary;"><strong>Görsel 7</strong></mark>. <em>Analizin filtresi <code>city_code</code> üzerinden <code>${session.perakende_sv}</code> değerine bağlanır.</em></p></figcaption></figure>

{% stepper %}
{% step %}

### Adım 1: Veri Panelini Açma

İlgili analizin araçlarını açın ve soldaki ilk buton olan **Veri** kısmına girin. Açılan panelde solda **Tablolar & Kolonlar**, sağda **Kolon Eşleştirmeleri** (Sırala & Limit, Ölçü Değeri, Saklı Alan) yer alır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FjYPt4hhL8zV1HsG7twpN%2Fimage.png?alt=media&amp;token=1f3a73e7-9aae-4416-a736-eaa226fd7e7f" alt=""><figcaption><p><mark style="color:$primary;"><strong>Görsel 8.</strong></mark> <em>Analizin Veri paneli — Tablolar &#x26; Kolonlar ve Kolon Eşleştirmeleri.</em></p></figcaption></figure>
{% endstep %}

{% step %}

### Adım 2: Varsayılan Filtreye Kırılım Kolonunu Ekleme

Panelin alt kısmındaki **Varsayılan Filtre** bölümüne, oturum değişkenini hangi kırılıma göre tasarladıysanız o kolonu ekleyin. Örnekte `perakende_eticaret_data` tablosundaki `city_code` kolonu (SV’deki il kırılımı) atanır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FmkXKIfef2ywPyGU4rPpS%2Fimage.png?alt=media&amp;token=9c6f1376-b472-40a0-a641-668e6069f955" alt=""><figcaption><p><mark style="color:$primary;"><strong>Görsel 9.</strong></mark> <em>Varsayılan Filtre — <code>city_code</code> | <code>İçinde geçen</code> | <code>değer</code> alanı.</em></p></figcaption></figure>
{% endstep %}

{% step %}

### Adım 3: Formül Modunu Açma

Filtre satırındaki değer alanının sağındaki **büyüteç** ikonuna tıklayın. Açılan pencerede **Formül** opsiyonunu seçin ve **`$`** işaretini yazın. Üç seçenek belirir: `dashboard` (dashboard değişkeni), `session` (oturum değişkeni) ve `whatif` (what-if senaryosu).

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FKKGzXfQA1rEupX6fv6C2%2FScreenshot%202026-09-07%20161402.png?alt=media&amp;token=10dc3089-16d0-4efb-ba59-7a391a73b000" alt=""><figcaption><p><mark style="color:$primary;"><strong>Görsel 10.</strong></mark> <em>Formül modu — <code>$</code> sonrası <code>dashboard</code> / <code>session</code> / <code>whatif</code> seçenekleri.</em></p></figcaption></figure>
{% endstep %}

{% step %}

### Adım 4: Oturum Değişkenini Seçme ve Uygulama

`session` seçildiğinde syntax otomatik oluşturulur: `${session.}`. SV adını yazmaya başladığınızda (ör. p) mevcut oturum değişkenleri otomatik listelenir. Örnekte `perakende_sv` seçilerek ifade `${session.perakende_sv}` biçiminde tamamlanır ve **Uygula** ile onaylanır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FbkCHG0il71d6nzKh3L8L%2FScreenshot%202026-09-07%20161942.png?alt=media&amp;token=0c8f1180-2523-4cbf-88ca-7d498b3f6ad2" alt=""><figcaption><p><mark style="color:$primary;"><strong>Görsel 11.</strong></mark> <em>Otomatik tamamlama — <code>${session.perakende_sv}</code> ifadesinin oluşturulması.</em></p></figcaption></figure>
{% endstep %}
{% endstepper %}

{% hint style="danger" %} <mark style="color:$danger;">**Kritik Kural:**</mark> Varsayılan filtreye eklenen kolon (ör. `city_code`), oturum değişkeninin döndürdüğü kırılımla aynı olmalıdır. Kolon ile oturum değişkeni kırılımı uyuşmazsa filtre beklenen sonucu vermez.

Bu bağlama işlemi, yetkilendirilmesi istenen tüm analizler için tekrarlanmalıdır. Böylece her kullanıcı aynı dashboard’u kendi oturum değişkeni kuralları dahilinde görür.
{% endhint %}


# 7. Global Filtre ile Toplu Bağlama

Oturum değişkenini her analize tek tek bağlamak yerine tek noktadan, **Global Filtre** üzerinden de tanımlayabilirsiniz. Global filtreye bağlanan değişken dashboard'daki tüm analizlere uygulanır; böylece analizleri tek tek düzenleme yükü ortadan kalkar. Bu bağlama, **İl** filtresinin **`fx`** **(Formül Editörü)** alanına bir **`CASE WHEN`** bloğu yazılarak yapılır. Adımlar aşağıda, "İl Bazında Satış ve Ürün Detay Raporu" üzerinden gösterilmektedir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FUfxfFSuMSt5UhtY1StCm%2Fimage.png?alt=media&amp;token=c420409d-8e84-49d3-b130-93739d614d2b" alt=""><figcaption><p><mark style="color:$primary;"><strong>Görsel 12.</strong></mark> <em>İl Bazında Satış ve Ürün Detay Raporu ve sağdaki Global Filtre paneli.</em></p></figcaption></figure>

{% stepper %}
{% step %}

### Adım 1: Global Filtreyi Düzenleme

Global Filtre panelinde sağ alttaki **Düzenle** seçeneğine tıklayın. **Global Filtreyi Düzenle** ekranı açılır; sağda mevcut filtreler listelenir (Yıl, Ay, Ürün Kategorisi, İl).

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FU5oXEsCm9g0rHEP1iQzK%2Fimage.png?alt=media&amp;token=58cd0f46-cdc9-49f7-bc68-9edad50b5d49" alt=""><figcaption><p><mark style="color:$primary;"><strong>Görsel 13.</strong></mark> <em>Global Filtreyi Düzenle — Filtreler listesi (Yıl, Ay, Ürün Kategorisi, İl).</em></p></figcaption></figure>
{% endstep %}

{% step %}

### Adım 2: İl Filtresinin Özelliklerini Açma

Bağlamak istediğiniz filtrenin (örnekte **İl**, SV kırılımı il bazlı olduğu için) yanındaki üç noktaya tıklayarak **Filtre Özellikleri** düzenleme modunu açın. Burada **İsim** (il), **Veri Tipi** (Metin) ve **Operatörleri Göster** gibi ayarlar görünür.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F9ZObq1oDn0gYdo8XueUT%2FScreenshot%202026-09-07%20164120.png?alt=media&amp;token=15ca1825-f693-4980-ba40-ef4905107b6e" alt=""><figcaption><p><mark style="color:$primary;"><strong>Görsel 14.</strong></mark> <em>Filtre Özellikleri — İsim: il, Veri Tipi: Metin, Operatörleri Göster.</em></p></figcaption></figure>
{% endstep %}

{% step %}

### Adım 3: **`fx`** Formül Editörü ile `CASE WHEN` Bağlama

Sağ üstteki `fx` butonuna tıklayarak **Formül Editörü** ekranına geçin. Sol altta **Oturum Değişkenleri** listesinde `perakende_sv` görünür. İl filtresini oturum değişkenine bir `CASE WHEN` bloğuyla bağlayın: kullanıcının yetkili olduğu `city_code` değerleri için ilin adını döndürün, aksi hâlde `NULL` verin. Sonra **Uygula** deyip editörü kapatın.

```sql
CASE
  WHEN "perakende_eticaret_data"."city_code" IN ${session.perakende_sv}
  THEN "perakende_eticaret_data"."city"
  ELSE NULL
END
```

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FkXEfItKcQOi23QfvF7Fo%2Fimage.png?alt=media&amp;token=584d7033-8fd5-4cb4-9754-40f9efa2c83d" alt=""><figcaption><p><mark style="color:$primary;"><strong>Görsel 15.</strong></mark> <em>Formül Editörü — İl filtresi <code>CASE WHEN</code> ile <code>${session.perakende_sv}</code> değişkenine bağlanır.</em></p></figcaption></figure>

{% hint style="warning" %}
**Not:** `CASE WHEN` bloğu, oturum değişkenindeki `city_code` değerlerini filtrenin çalıştığı `city` (il adı) alanına eşler. Yetkili olmayan satırlar `ELSE NULL` ile `NULL`’a düşer; bir sonraki adımda bu satırlar filtrelenerek elenir.
{% endhint %}
{% endstep %}

{% step %}

### Adım 4: `NULL` Satırlarını Eleme (Varsayılan Filtre)

`CASE WHEN`’deki `ELSE NULL` nedeniyle oluşan boş satırları elemek için Varsayılan Filtre bölümüne `İl` | `Eşit Değil` | `NULL` kuralını ekleyin. Böylece yalnızca kullanıcının yetkili olduğu iller görünür.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FIjbQhbijAgkSo1lZKcAc%2Fimage.png?alt=media&amp;token=e2f8c06e-34c0-41d8-b4fb-7126d20c3e07" alt=""><figcaption><p><mark style="color:$primary;"><strong>Görsel 16.</strong></mark> <em>Varsayılan Filtre — <code>İl</code> | <code>Eşit Değil</code> | <code>NULL</code> kuralıyla yetkisiz (<code>NULL</code>) satırlar elenir.</em></p></figcaption></figure>
{% endstep %}

{% step %}

### Adım 5: Kaydetme

Önce **Filtreyi Kaydet**, ardından **Global Filtreyi Kaydet** ile değişiklikleri kaydedin ve raporu kapatın. Artık global filtre, oturum açan kullanıcının yetkisine göre tüm analizleri otomatik filtreler.
{% endstep %}
{% endstepper %}

{% hint style="info" icon="lightbulb" %}
**İpucu:** Global filtre yöntemi, çok sayıda analiz içeren dashboard’larda tercih edilir: SV tek bir yerde tanımlanır ve tüm analizler otomatik olarak aynı yetki kuralına tabi olur. Bu, hem kurulumu hızlandırır hem de ileride bakımı kolaylaştırır.
{% endhint %}


# 8. Sonuç: Kullanıcı Bazında Görünüm

Oturum değişkeni bağlandıktan sonra her kullanıcı aynı dashboard'u yalnızca kendi yetkisi dahilindeki verilerle görür. Aşağıdaki tabloda, dört kullanıcının aynı raporda karşılaştığı sonuç özetlenmiştir:

<table data-header-hidden><thead><tr><th valign="top"></th><th valign="top"></th><th valign="top"></th></tr></thead><tbody><tr><td valign="top"><mark style="color:$primary;"><strong>Kullanıcı</strong></mark></td><td valign="top"><mark style="color:$primary;"><strong>Gördüğü kapsam</strong></mark></td><td valign="top"><mark style="color:$primary;"><strong>Dashboard’da ne görür?</strong></mark></td></tr><tr><td valign="top"><mark style="color:purple;"><strong><code>vispeahen</code></strong></mark></td><td valign="top">Tüm iller</td><td valign="top">Tüm illerin verisi; harita ve metrikler eksiksiz.</td></tr><tr><td valign="top"><mark style="color:purple;"><strong><code>test_kullanici</code></strong></mark></td><td valign="top">İstanbul (34)</td><td valign="top">Yalnızca İstanbul; harita, metrikler ve tablo İstanbul'a göre.</td></tr><tr><td valign="top"><mark style="color:purple;"><strong><code>test_kullanici_1</code></strong></mark></td><td valign="top">İstanbul, İzmir, Ankara (34/35/06)</td><td valign="top">Yalnızca bu üç il; tablo ve harita üç ile göre filtreli.</td></tr><tr><td valign="top"><mark style="color:purple;"><strong><code>test_kullanici_2</code></strong></mark></td><td valign="top">Ankara (06)</td><td valign="top">Yalnızca Ankara; tüm satırlar ve metrikler Ankara'ya ait.</td></tr></tbody></table>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F7FWysdAvkVh0sczQSVVj%2Fimage.png?alt=media&amp;token=b89936a0-d2ac-4143-8109-6c69c556a5d4" alt=""><figcaption><p><mark style="color:$primary;"><strong>Görsel 17.</strong></mark> <em><code>test_kullanici</code> — dashboard yalnızca İstanbul (34) ile filtreli (Müşteri: 8).</em></p></figcaption></figure>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FEEd7cuSKaXVjjZw1tkrH%2Fimage.png?alt=media&amp;token=da3f7bb4-abd1-4cde-9f5c-5ecb84007585" alt=""><figcaption><p><mark style="color:$primary;"><strong>Görsel 18.</strong></mark> <em>t<code>est_kullanici_1</code> — İstanbul, İzmir ve Ankara (34/35/06) ile filtreli (Müşteri: 25).</em></p></figcaption></figure>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FrokC3hqLP2SzgfKlVAKF%2Fimage.png?alt=media&amp;token=d0db75ee-53cc-4ed1-b678-a8d2f46538fd" alt=""><figcaption><p><mark style="color:$primary;"><strong>Görsel 19.</strong></mark> <em><code>test_kullanici_2</code> — yalnızca Ankara (06) ile filtreli (Müşteri: 7).</em></p></figcaption></figure>

Global filtre yöntemi ([7. bölüm](/kumanda-tablosu/oturum-degiskeni/7.-global-filtre-ile-toplu-baglama)) uygulandığında, "İl Bazında Satış ve Ürün Detay Raporu"nda hem detay tablosu hem de sağdaki Global Filtre’nin İl açılır listesi kullanıcının yetkisine göre kısıtlanır — kullanıcı yalnızca yetkili olduğu illeri seçebilir ve görebilir:

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F9yTfcfAZf8ovDZuIZJB7%2Fimage.png?alt=media&amp;token=a99ee9a6-44ca-4d98-9fe4-8d645e1b94f5" alt=""><figcaption><p><mark style="color:$primary;">Görsel 20.</mark> <em><code>test_kullanici</code> — İl açılır listesinde ve tabloda yalnızca İstanbul.</em></p></figcaption></figure>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FvVNQOi6PXCyAhVnEcA0L%2Fimage.png?alt=media&amp;token=282f5ff9-4911-459b-8165-e869096d0867" alt=""><figcaption><p><mark style="color:$primary;"><strong>Görsel 21.</strong></mark> <em><code>test_kullanici_1</code> — İl açılır listesinde İstanbul, İzmir, Ankara; tablo bu üç ile göre filtreli.</em></p></figcaption></figure>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FsTrwlKOV8EepQulYrtWw%2Fimage.png?alt=media&amp;token=f90ba971-6de8-49ba-8a84-d83d936cbe93" alt=""><figcaption><p><mark style="color:$primary;"><strong>Görsel 22.</strong></mark> <em><code>test_kullanici_2</code> — İl açılır listesinde ve tabloda yalnızca Ankara.</em></p></figcaption></figure>


# 9. Diğer Kullanım Senaryoları

Oturum değişkeni yalnızca yetkilendirme için değildir. Kullanıcıdan bağımsız, dinamik değerler üretmek için de kullanılabilir. Aşağıda sık karşılaşılan birkaç örnek verilmiştir. Örnekler PostgreSQL sözdizimindedir; başka bir veritabanı kullanıyorsanız aynı mantığı o veritabanının kendi sözdizimiyle uygulamanız gerekir.

{% hint style="info" icon="lightbulb" %}
**Not:** SQL örnekleri **PostgreSQL** sözdizimine göredir. Oracle, SQL Server, MySQL gibi diğer veritabanlarında tarih/yıl fonksiyonları farklılık gösterir; ilgili motorun kendi sözdizimini kullanın. Örneğin güncel yıl için PostgreSQL'de `extract(year from current_date)`, SQL Server'da `YEAR(GETDATE())`, Oracle'da `EXTRACT(YEAR FROM SYSDATE)`, MySQL'de `YEAR(CURDATE())` yazılır.
{% endhint %}

### 9.1 Güncel Yıl ile Açılış

Tüm dashboard’ların, açıldığı yılın verisiyle gelmesi istenirse; güncel yılı döndüren bir oturum değişkeni tanımlanıp Yıl filtresine bağlanabilir:

```sql
-- Ornek SV adi: guncel_yil
select extract(year from current_date) as yil
```

Ardından Yıl filtresine `${session.guncel_yil}` bağlanır. Böylece her yıl başında filtreyi elle güncellemeye gerek kalmadan raporlar otomatik olarak içinde bulunulan yıla göre açılır.

### 9.2 Güncel Ayın Son Günü / Tarih Aralığı

Tarih aralığının, içinde bulunulan ayın son gününe (ya da bugüne) göre gelmesi istenirse dinamik tarih değerleri üretilebilir:

```sql
-- Guncel ayin son gunu
select (date_trunc('month', current_date)
        + interval '1 month - 1 day')::date as ay_sonu
```

Benzer biçimde ayın ilk günü `date_trunc('month', current_date)`, bugün ise `current_date` ile elde edilir. Bu değerler tarih filtrelerinin varsayılanı olarak kullanılabilir.

### 9.3 Güncel Ay

Raporların içinde bulunulan ayla açılması için:

```sql
-- Ornek SV adi: guncel_ay
select extract(month from current_date) as ay
```

### 9.4 Kullanıcı Bağlamı ve Kişiselleştirme

Oturum açan kullanıcının rolü, departmanı veya tercih ettiği para birimi/dil gibi bilgiler de bir oturum değişkeni ile taşınabilir; bu değerler hem başlıklarda gösterilebilir hem de filtreleme/kişiselleştirme için kullanılabilir. Yöntem aynıdır: bir sorgu ile değer üretilir, ilgili alana `${session.<sv_adi>}` biçiminde bağlanır.

{% hint style="warning" %} <mark style="color:$warning;">**Not:**</mark> Dinamik tarih oturum değikenlerinde **Çalıştırılma Zamanı**’nın "Kumanda Tablosu Yüklenirken" seçilmesi, değerin her açılışta güncel hesaplanmasını sağlar.
{% endhint %}


# 10. Avantajlar

Oturum değişkeni kullanımının başlıca faydaları:

* **Tek dashboard, çok kullanıcı:** Her yetki grubu için ayrı rapor hazırlamaya gerek kalmaz; aynı dashboard kullanıcıya göre otomatik filtrelenir.
* **Merkezi güvenlik**: Satır düzeyi yetkilendirme tek noktadan (oturum değişkeni + filtre) yönetilir; kullanıcı, yetkisi dışındaki veriyi göremez.
* **Bakım kolaylığı:** Yetki kuralları değiştiğinde yalnızca oturum değişkeninin dayandığı tablo/sorgu güncellenir; onlarca analiz tek tek elden geçirilmez. Global filtre yöntemiyle bu daha da kolaylaşır.
* **Dinamik ve otomatik:** Güncel yıl/ay/tarih gibi değerler her açılışta otomatik hesaplanır; kullanıcının elle seçim yapmasına gerek kalmaz.
* **Tutarlılık:** Aynı kural tüm analizlere uygulandığından, farklı görsellerde çelişkili sonuçlar oluşmaz.


# 11. Faydalı İpuçları

{% hint style="danger" %} <mark style="color:$danger;">**Kırılım = Filtre kolonu:**</mark> Varsayılan filtreye/global filtreye eklediğiniz kolon, oturum değişkeninin döndürdüğü kırılımla birebir aynı olmalıdır. Uyuşmazlık, boş ya da hatalı sonuç üretir.
{% endhint %}

{% hint style="success" %} <mark style="color:$success;">**Syntax:**</mark> Oturum değişkeni referansı her zaman `${session.<sv_adi>}` biçimindedir. `$` yazıldığında session seçilir; ad yazılırken otomatik tamamlama mevcut oturum değişkenlerini listeler.
{% endhint %}

{% hint style="warning" %} <mark style="color:$warning;">**Önce test et:**</mark> Editördeki **Çalıştır** butonuyla sorguyu kaydetmeden önce test edin; dönen değerlerin beklediğiniz kırılımı ürettiğinden emin olun.
{% endhint %}

{% hint style="success" %} <mark style="color:$success;">**Global filtreyi tercih edin:**</mark> Çok analizli dashboard’larda oturum değişkenini global filtreye bağlamak, her analizi tek tek düzenlemekten hem hızlı hem de bakımı kolaydır.
{% endhint %}

{% hint style="warning" %} <mark style="color:$warning;">**Veri tipi ve varsayılan değer:**</mark> Oturum değişkeninin veri tipini, bağlanacağı filtre kolonuyla uyumlu seçin. Sorgu sonuç döndürmediğinde devreye girecek anlamlı bir Varsayılan Değer tanımlamak, beklenmeyen boş görünümleri önler.
{% endhint %}


# Dashboard Variables


# What-If


# Görsel Biçimlendirme


# Koşulsal Formatlama


# Tema


# Dashboard Configuration


# Dashboard Yönetimi


# Dashboard Export


# Dashboard Mail Gönderimi


# Matbu Rapor Nedir?

Matbu Rapor, tekrarlayan raporlama ihtiyaçlarını karşılamak için tasarlanmış sabit formatlı çıktı özelliğidir. SQL sorgusu ve şablon dosyası bir kez yapılandırılır; her rapor çıktısında yalnızca parametre seçimi yeterlidir. Aynı yapı farklı dönem, filtre veya kullanıcı kombinasyonları için yeniden kullanılabilir.

Şablon dosyası `Jinja (.xlsx`) ya da `JXLS (.xlsx`) formatında hazırlanır. Vispeahen bu şablonu SQL sorgusundan dönen veriyle birleştirerek Excel veya PDF çıktısı üretir. Parametre kombinasyonu değişse de şablon yapısı şablon değiştirilmediği sürece sabit kalır.

Viewer rolündeki kullanıcılar sorgu ve parametre tanım ekranlarını görmez; ana sayfadaki rapor kartından parametre seçerek çıktı alırlar. Teknik altyapı bilgisi gerektirmeksizin kurumsal raporlara erişim sağlayabilirler. İhtiyaç duyulması hâlinde Editor veya Admin rolündeki kullanıcılar şablonu, parametreleri ya da sorguyu güncelleyebilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FdTF8gVZ7hkNaJwNJeDlA%2FResim1.png?alt=media&amp;token=c31b767e-7366-41a6-8590-a28ebaffb20f" alt="Matbu Rapor akışı: SQL sorgusu ve Jinja ya da JXLS şablonu Vispeahen tarafından birleştirilerek Excel, Word veya PDF çıktısı üretilir."><figcaption><p align="center"><em>Matbu Rapor akışı: SQL sorgusu ve Jinja ya da JXLS şablonu Vispeahen tarafından birleştirilerek Excel, Word veya PDF çıktısı üretilir.</em></p></figcaption></figure>

{% hint style="info" %}
**Bu kılavuz hakkında:** Kılavuz boyunca perakende e-ticaret satış senaryosu örnek olarak kullanılmaktadır. Senaryo; yıl, ay ve ürün kategorisi parametreleriyle filtrelenen şehir ve kategori bazlı satış raporlarını kapsar. Aynı yapı farklı sektör ve veri setlerine uygulanabilir.
{% endhint %}


# Report Designer Ekranına Genel Bakış

Vispeahen ana sayfasında "Yeni Rapor" butonuna tıklandığında Report Designer açılır. Bu ekran matbu rapor oluşturmanın merkezi arayüzüdür ve üç ana panelden oluşur.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FY4hFTOiPCkVaoJy2haVg%2FScreenshot%202026-08-11%20152433.png?alt=media&amp;token=05f5cb72-987d-4e76-be08-beb1325821af" alt=""><figcaption><p align="center"><em>Report Designer: Sol panel veri kaynakları, orta panel SQL editörü (sale sekmesi + tam SQL), sağ panel parametre yönetimi (yil, ay, urun_kategorisi ve Ön Tanımlı Parametreler).</em></p></figcaption></figure>

<mark style="color:$primary;">**Sol Panel — Veri Kaynakları:**</mark> Mevcut veritabanı bağlantıları listelenir. Aktif bağlantı yeşil ile vurgulanır. "Yeni Bağlantı" butonu ile `PostgreSQL`, `Oracle`, `SQL Server`, `MySQL` ve desteklenen diğer veritabanı motorlarına yeni bağlantı eklenebilir.

<mark style="color:$primary;">**Orta Panel — SQL Editör:**</mark> SQL sorgusu yazılır. Her sekme bağımsız bir sorguya karşılık gelir. <mark style="color:$warning;">Sekme adı kritik öneme sahiptir:</mark> şablondaki değişken adıyla birebir eşleşmelidir. Üst araç çubuğunda Etiket (iğne), Şablon (dosya), Raporu İndir (aşağı ok) ve Kaydet butonları bulunur.

<mark style="color:$primary;">**Sağ Panel — Parametreler:**</mark> Kullanıcı tanımlı parametreler (yil, ay, urun\_kategorisi gibi) ve sistem tarafından otomatik eklenen ön tanımlı parametreler (timestamp, username) yer alır. Tekli seçim gerektiren parametreler SQL'de `=` operatörü, çoklu seçim gerektirenler `IN` operatörü kullanır.

&#x20;


# Adım Adım Rapor Oluşturma

Aşağıdaki adımlar, Vispeahen ana sayfasından "Yeni Rapor" butonuna tıklanmasından raporun ilk kez indirilmesine kadar tüm süreci kapsar.

{% stepper %}
{% step %}

### <mark style="color:$primary;">Yeni Rapor Açma ve İsimlendirme</mark>

Vispeahen ana sayfasında sol üst köşedeki "Yeni Rapor" butonuna tıklanır.&#x20;

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F5V38Foq45gUNTT3S0KSf%2FScreenshot%202026-08-10%20171448.png?alt=media&amp;token=f6625bd6-dff2-4094-a123-1b6f8fb646dd" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Report Designer ekranı açılır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FF3aiIVVK0Je654alhSzd%2FScreenshot%202026-08-10%20171917.png?alt=media&amp;token=a7f3bcf3-bc39-489c-a819-7eda1a36ced2" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Ekranın üst kısmında rapora başlık verilir. Başlık alanına tıklanarak anlamlı bir isim yazılır (örneğin "Satış Performans Custom Report"). Başlık kalem ikonu (ikon 1) ile sonradan da değiştirilebilir. Kaydet butonuna (ikon 2) tıklandığında rapora özgün bir kimlik atanır ve tarayıcı URL'si güncellenir.
{% endstep %}

{% step %}

### <mark style="color:$primary;">Veri Kaynağı Seçimi</mark>

Sol panelde mevcut bağlantılardan ilgili veri kaynağı seçilir. Seçili bağlantı yeşil renkle vurgulanır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F67f4qSvYcLK4znfkUVtW%2Fimage.png?alt=media&amp;token=56b525de-f459-4696-a461-b0a87ec37d6c" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FPBiWDxonIRWDGUr9xwFe%2Fimage.png?alt=media&amp;token=8078bd24-fdb2-4deb-a665-c8262b5c65b6" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Yeni bağlantı eklemek için: "Yeni Bağlantı" butonuna tıklanır. Bağlantı türü seçilir (PostgreSQL, Oracle, SQL Server, MySQL ve platforma entegre diğer veritabanı motorları desteklenmektedir). Bağlantıya bir isim verilir; sunucu adresi, port, veritabanı adı, kullanıcı adı ve şifre girilir. "Test Bağlantısı" ile doğrulandıktan sonra kaydedilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FrJ3p9ymsP1lMMazstEhZ%2Fimage.png?alt=media&amp;token=cc2b5455-87e0-4220-9aa8-b88452f43008" alt=""><figcaption></figcaption></figure>
{% endstep %}

{% step %}

### <mark style="color:$primary;">Sorgu Adı ve SQL Yazma</mark>

<mark style="color:$warning;">Sekme adı şablonla eşleşmelidir:</mark> Orta paneldeki sekme adı (varsayılan "ornek\_sorgu"), şablonda kullanılacak ana değişken adıyla birebir aynı olmalıdır. Satış örneğinde sekme adı "sale" olarak ayarlanmıştır; şablonda {{ sale|groupby(...) }}, {{ sale|sum(...) }} gibi ifadeler bu ismi kullanır. Sekme adı kalem ikonu ile değiştirilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F0yFRWHbpSwaUoDywk7Jy%2Fimage.png?alt=media&amp;token=2e6c9288-a844-4841-81d4-8b7bb3e93065" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

Artı (+) butonu ile aynı rapora birden fazla sorgu sekmesi eklenebilir. Her sekme bağımsız bir değişken adı taşır ve şablonda ayrı ayrı erişilebilir. Bu, tek çıktıda farklı veri kümelerini birleştirmeye olanak tanır.

**Parametre referansı:** Sorguda parametreler `:parametre_adi` biçiminde yazılır. Tekli parametreler WHERE koşulunda `=` ile, çoklu parametreler `IN` ile kullanılır. Örneğin,

`WHERE year = :yil   AND month IN :ay   AND product_category IN :urun_kategorisi`

SQL tamamlandıktan sonra sağ üstteki kaydet ikonuna tıklanır.
{% endstep %}

{% step %}

### <mark style="color:$primary;">Parametre Tanımlama</mark>

Sağ panelde "Yeni Parametre" butonuna tıklanarak yeni parametre formu açılır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FW5AGcyJ9CgIhjebL1we6%2FScreenshot%202026-08-11%20093402.png?alt=media&amp;token=e55c6fc3-be4d-4e14-a2ac-794dbdc176b2" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FlQqha3wwEB1Q6KTMJr9m%2Fimage.png?alt=media&amp;token=e23307ec-052f-4631-af25-17aeac85416a" alt=""><figcaption><p align="center"><em>Yeni Parametre formu: Parametre İsmi, Veri Tipi ve Giriş Tipi alanları. Giriş Tipi için Liste + Dinamik + Tekli/Çoklu kombinasyonu seçilebilir.</em></p></figcaption></figure>

* **Parametre İsmi:** Küçük harfle başlamalı, yalnızca harf, rakam ve alt çizgi içerebilir (A-Z, 0-9, \_). Türkçe karakter kullanılamaz. İsim, sorgudaki `:parametre_adi` ile birebir eşleşmelidir.
* **Veri Tipi:** Sayı (sayısal kolonlar) veya Metin (metin kolonlar). Yanlış veri tipi seçilirse dropdown listesi boş gelir.
* <mark style="background-color:$warning;">**Giriş Tipi — Tekli seçim:**</mark> Yalnızca bir değer seçilebilir. SQL sorgusunda `=` operatörü ile kullanılır. Örnek: `WHERE year = :yil` — yıl parametresi tekli seçim olduğundan = uygundur.
* <mark style="background-color:$warning;">**Giriş Tipi — Çoklu seçim:**</mark> Birden fazla değer seçilebilir. SQL sorgusunda `IN` operatörü ile kullanılır. Örnek: `AND month IN :ay` — ay parametresi çoklu seçim olduğundan IN uygundur. Çoklu parametreler Liste + Dinamik kombinasyonuyla tanımlanır.
* **Parametre Değerleri:** Dinamik modda, dropdown listesini doldurmak için bir SQL sorgusu yazılır. Örnek: `select year from perakende_eticaret_data ORDER BY year desc`

Kaydet tıklandıktan sonra parametre sağ panelde listelenir. Kalem ikonu ile düzenlenir, kırmızı çöp kutusu ikonu ile silinir. Çok sayıda parametre olduğunda "Ara" alanı hızlı filtreleme sağlar.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FMlhPmrjJUUJDpQZZPGyL%2Fimage.png?alt=media&amp;token=eeb007bb-8cb9-4509-9aa5-1225edff1ce6" alt=""><figcaption><p align="center"><em>yil parametresi — Tekli seçim: Sayı veri tipi, Liste + Dinamik + Tekli. SQL WHERE koşulunda = operatörü ile kullanılır.</em></p></figcaption></figure>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FOFvpihK3IZidQ0FCQds1%2Fimage.png?alt=media&amp;token=ce8547da-95b4-44ae-a58b-c0725c054ee7" alt=""><figcaption><p align="center"><em>ay parametresi — Çoklu seçim: Sayı veri tipi, Liste + Dinamik + Çoklu. SQL'de IN operatörüyle kullanılır; birden fazla ay seçimine izin verir.</em></p></figcaption></figure>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2F9v793jobsu9wRrwNNoWl%2Fimage.png?alt=media&amp;token=6f8bc874-7e52-4c09-aa47-dca16549a021" alt=""><figcaption><p align="center"><em>urun_kategorisi parametresi — Çoklu seçim: Metin veri tipi, Liste + Dinamik + Çoklu. SQL'de AND product_category IN :urun_kategorisi olarak kullanılır.</em></p></figcaption></figure>
{% endstep %}

{% step %}

### <mark style="color:$primary;">Şablon Yükleme</mark>

Üst araç çubuğunda dosya ikonuna tıklanır; "Rapor Şablonu" paneli açılır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FlysQ4Z3ynyYyUjBri4gM%2Fimage.png?alt=media&amp;token=345dd9c0-7abc-42c5-8093-0ed9a5d1cbef" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FRrLHtgOJ0melvUUfqzkh%2Fimage.png?alt=media&amp;token=2279cadf-b306-4c22-854c-604e7626460e" alt=""><figcaption><p align="center"><em>Rapor Şablonu paneli: Şablon ismi ve yüklü dosya bilgisi (dosya adı, boyut). "Dosyayı Değiştir" ile güncelleme yapılabilir.</em></p></figcaption></figure>

Şablon için bir isim girilir (örn. "Satış Performans Şablon").

**Şablon formatı:** Hazırlanan şablon `Jinja (.xlsx)` ya da `JXLS (.xlsx)` formatında olabilir. Her iki format da sisteme aynı yolla yüklenir.

"Dosya Seç" ile şablon dosyası seçilip yüklenir. Mevcut şablon varsa "Dosyayı Değiştir" ile güncellenir, "Şablonu İndir" ile yerel kopya alınır.

"Şablonu Kaydet" ile değişiklikler kaydedilir.,
{% endstep %}

{% step %}

### <mark style="color:$primary;">Etiket Atama</mark>

Üst araç çubuğunda etiketler ikonuna tıklanır; Etiketler paneli açılır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FXCZf4Vv6Ho68W4YMBuIU%2Fimage.png?alt=media&amp;token=481a983b-a226-4fcb-9124-3eccf3bb1e16" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Ff05FeLkofABLHTw7ZJbB%2Fimage.png?alt=media&amp;token=80363653-c36c-4bca-ad93-a370f3985f9e" alt=""><figcaption><p align="center"><em>Etiketler paneli: Mevcut etiket listesi (Alacak ve Tahsilat, Belediye, Enerji, Eğitim, Finans). Seçili etiket mavi kapsül olarak üstte görünür.</em></p></figcaption></figure>

Mevcut etiketlerden biri seçilir (örn. "Perakende E-Ticaret", "Finans", "Eğitim"). Seçili etiket mavi etiket olarak görünür.

"Etiket Oluştur" bağlantısı ile yeni bir kategori tanımlanabilir.

Etiket, raporun ana sayfada hangi bölümde listeleneceğini belirler. Bu adım zorunlu değildir; ancak raporun kolay bulunabilmesi için önerilir.
{% endstep %}

{% step %}

### <mark style="color:$primary;">Raporu Oluşturma ve İndirme</mark>

Üst araç çubuğunda indirme ikonuna tıklanır; "Raporu Oluştur" popup'u açılır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FF7Fu3fLR1523buRgMKWK%2Fimage.png?alt=media&amp;token=374bda3a-2c99-4624-985a-28b1269670de" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FouTMA8GBRHMTJeGcTZWL%2Fimage.png?alt=media&amp;token=9c36851d-e2a9-419c-a37c-a46aa580d218" alt=""><figcaption><p>Raporu Oluşrur popup'u</p></figcaption></figure>

Her parametre için değer seçilir. Dropdown listesi dolmuyorsa yanındaki yenile (↺) butonuna tıklanır.

Format Ayarları: Dosya tipi (`Excel / PDF`), dil (`Türkçe / İngilizce`) ve oryantasyon (`Dikey / Yatay`) seçilir. *"Gelişmiş Format Ayarları"* butonu ek seçenekler sunar.

*"Raporu Oluştur"* butonuna tıklandığında render başlar. Sağ taraftaki *"İşlem Geçmişi"* panelinde ilerleme takip edilebilir. Tamamlandığında *"Bitti"* ibaresi görünür ve dosya tarayıcıya otomatik indirilir.

*"Yinele"* ile aynı parametre seçimleri kullanılarak rapor tekrar indirilebilir. *"Geçmişi Temizle"* ile geçmiş liste boşaltılır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FHvNuo7s4MvfYDCkGeqkv%2FScreenshot%202026-08-11%20104807.png?alt=media&amp;token=de45cc04-18c5-4a42-852a-ac52e2aa4578" alt=""><figcaption><p><em>Raporu Oluştur popup'u — Viewer/indirme ekranı: Parametreler seçilmiş (yil=2024, ay=12×11×, urun_kategorisi=Mobilya×Hobi ve Oyuncak×)</em></p></figcaption></figure>

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FwgIu4VDwOVaIVW6H9qlq%2Fimage.png?alt=media&amp;token=4f83ccf5-df23-46e8-b64d-d50374ca39d7" alt=""><figcaption><p align="center"><em>Raporu Oluştur popup'u — Editor/Admin görünümü: Sağ tarafta "İşlem Geçmişi" paneli açık; bir tamamlanmış bir de  devam etmekte indirme girişi "Bitti" ve "Yinele" seçenekleriyle listelenmektedir.</em></p></figcaption></figure>
{% endstep %}
{% endstepper %}


# Gelişmiş Format Ayarları

*`"Raporu Oluştur"`* popup'undaki `"Gelişmiş Format Ayarları"` butonu beş sekme içerir. Bu ayarlar bir kez uygulanan anlık ayarlar ya da sonraki tüm indirmelerde geçerli olacak varsayılan ayarlar olarak kaydedilebilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FX6YWwLKwokDHAVuzWns6%2Fimage.png?alt=media&amp;token=542a355a-d596-4df3-a3e6-0bf99df09e3a" alt=""><figcaption><p align="center"><em>Gelişmiş Format Ayarları — Genel sekmesi: Dosya Tipi (Excel/PDF), Dil (İngilizce/Türkçe), Ölçü Birimi seçenekleri. Sol altta "Şablon Formatını Getir", sağ altta "Uygula" butonu.</em></p></figcaption></figure>

<table data-header-hidden><thead><tr><th width="132.88885498046875" valign="top"></th><th valign="top"></th></tr></thead><tbody><tr><td valign="top"><strong>Sekme</strong></td><td valign="top"><strong>Ayarlar ve Açıklaması</strong></td></tr><tr><td valign="top">Genel</td><td valign="top">Dosya tipi (Excel veya PDF), çıktı dili (Türkçe veya İngilizce), ölçü birimi (İnç, Milimetre, Santimetre, Punto). "Şablon Formatını Getir" butonu şablon dosyasındaki sayfa ayarlarını otomatik olarak bu sekmeye aktarır.</td></tr><tr><td valign="top">Kağıt</td><td valign="top">Kağıt boyutu (A4, Letter, A3 vb.), sayfa yönlendirmesi (Dikey / Yatay), kenar boşlukları (Sol, Sağ, Üst, Alt — ayrı ayrı ayarlanabilir).</td></tr><tr><td valign="top">Üst Bilgi</td><td valign="top">Üst bilgiyi göster / gizle. İlk sayfa için farklı üst bilgi ve tek/çift sayfa farkı seçenekleri. Sol, Orta, Sağ olmak üç bölgede metin girilebilir. Sayfa numarası ve tarih gibi dinamik alanlar desteklenir.</td></tr><tr><td valign="top">Alt Bilgi</td><td valign="top">Üst bilgiyle aynı yapıda; Sol, Orta, Sağ bölge desteği. Sayfa numarası ve toplam sayfa adedi gibi otomatik alanlar eklenebilir.</td></tr><tr><td valign="top">Sayfa</td><td valign="top">Sayfa sıralaması (soldan sağa / yukarıdan aşağıya), ilk sayfa numarası, genişlik ve yükseklik için sığdırma ölçeği (%), tablo yatay ve dikey hizalaması.</td></tr><tr><td valign="top"></td><td valign="top"></td></tr></tbody></table>

{% hint style="info" %}
"Şablon Formatını Getir" butonu yüklü şablondaki kağıt ve kenar boşluğu ayarlarını Genel ve Kağıt sekmelerine otomatik olarak aktarır. Şablon tasarımıyla çıktı formatını senkronize tutmak için kullanılabilir.
{% endhint %}

{% hint style="warning" %}
"Uygula" butonu tıklandığında iki seçenek sunulur: "Bir kez için uygula" — yalnızca bu indirmede geçerli olur. "Varsayılan olarak uygula" — sonraki tüm indirmelerde bu ayarlar otomatik gelir.
{% endhint %}


# Viewer Kullanıcısı İçin Rapor İndirme

Viewer rolündeki kullanıcılar SQL sorgusunu, parametre tanım ekranını ve Report Designer'ı görmez. Raporu yalnızca ana sayfa üzerinden indirebilir. İşlem adımları şöyledir:

{% stepper %}
{% step %}
Ana sayfada ilgili rapor kartının üzerine gelinir. Kartın üzerinde beliren "Generate" (Oluştur) butonuna tıklanır.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2Fczhq7yWThgg82ctjFRSY%2Fimage.png?alt=media&amp;token=ea87a49b-7ddc-4215-a8a6-092ceb4a1894" alt=""><figcaption></figcaption></figure>
{% endstep %}

{% step %}
"Raporu Oluştur" popup'u açılır. Parametreler için değer seçilir. Format ayarları (Excel/PDF, dil, oryantasyon) değiştirilebilir.

<figure><img src="https://3143653407-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F0vZHisAf5833eglFw2GE%2Fuploads%2FgKcKg9ZbS7A7KjtLSbna%2Fimage.png?alt=media&amp;token=43d0f6f4-15b5-4b60-9b66-22009ff66c24" alt=""><figcaption></figcaption></figure>
{% endstep %}

{% step %}
"Raporu Oluştur" butonuna tıklanır. "Yükleniyor..." animasyonu gösterilir; render tamamlandığında dosya tarayıcıya indirilir.
{% endstep %}
{% endstepper %}

{% hint style="warning" %} <mark style="color:$warning;">Editor/Admin ile Viewer farkı:</mark> Editor ve Admin kullanıcıları popup'ın sağ yarısında "İşlem Geçmişi" panelini görür; önceki indirmeleri "Yinele" ile tekrarlayabilir. Viewer bu paneli görmez ve her seferinde parametre seçimini yeniden yapar. Viewer format ayarlarını değiştirebilir ancak şablon veya parametre tanımını değiştiremez.
{% endhint %}




---

[Next Page](/llms-full.txt/1)